Page 113 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 113
112 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
สรุปงานวิจัย
เรื่อง ผลกระทบธุรกิจค้าปลีกขนาดใหญ่กับการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน 1
นายกันตพัฒน์ วงศ์สินอุดม 2
กระบวนทัศน์ในก�รพัฒน�ประเทศไทยมีผลผูกพันให้ประเทศต้องสร้�งขอบข่�ยคว�มร่วมมือ
ท�งก�รค้�ระหว่�งประเทศ และยึดนโยบ�ยเสรีนิยมท�งก�รค้� (Liberalize International Trade)
เพื่อเพิ่มช่องท�งในก�รเข้�ถึงตล�ดท�งก�รค้�และคว�มร่วมมือเพื่อพัฒน�เศรษฐกิจและก�รลงทุน
และมีพันธกรณีในก�รพัฒน�ก�รเปิดเสรีก�รค้� ส�ข�ธุรกิจค้�ปลีก เมื่อประเทศไทยประสบปัญห�ท�งเศรษฐกิจ
ขั้นรุนแรงในปี พ.ศ. 2540 ทำ�ให้ประเทศไทยต้องพึ่งพิงทุนต่�งช�ติเรื่อยม� อีกทั้งผลพวงของนโยบ�ยและ
ม�ตรก�รส่งเสริมของรัฐที่ผ่�นม� ประกอบกับมีคว�มได้เปรียบท�งเศรษฐกิจของกลุ่มทุนต่�งช�ติ กลุ่มทุน
ต่�งช�ติเหล่�นี้จึงถือโอก�สเข้�ม�ประกอบกิจก�รและลงทุนในประเทศไทยเพิ่มม�กขึ้น รวมถึงก�รลงทุน
อย่�งมห�ศ�ลในส�ข�ธุรกิจค้�ปลีกส่งผลให้กิจก�รค้�ปลีกดั้งเดิมต้องล้มเลิกกิจก�รที่ได้ประกอบกันม�
นับชั่วอ�ยุคน นอกเหนือจ�กผลกระทบที่มีต่อร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมแล้วผลกระทบท�งสังคมของก�รรับนโยบ�ย
ก�รเปิดเสรีท�งก�รค้� (ธุรกิจค้�ปลีก) ซึ่งมีผลต่อก�รเปลี่ยนแปลงทัศนคติและพฤติกรรมของประช�ชน
อันเป็นปัจจัยสำ�คัญต่อก�รเปลี่ยนแปลงวิถีชุมชนในระยะย�ว ผลก�รวิจัยบ่งชี้ว่�ก�รเปลี่ยนแปลงนี้
เป็นก�รเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจ�กก�รปลุกปั่น มิได้เกิดขึ้นต�มคว�มต้องก�รที่แท้จริงของชุมชน และมี
1.
พย�นหลักฐ�นที่ยืนยันได้ว่� สิทธิของชุมชนที่จะเลือกวิถีชีวิตที่เหม�ะสมและคว�มสุขท�งสังคมที่ยั่งยืน
ได้ถูกทำ�ล�ยไปเพร�ะก�รยอมรับให้กระบวนก�รค้�ปลีกเข้�แทรกซึมวิถีชีวิตของชุมชน เพื่อประโยชน์
ท�งก�รค้� และก�รห�กำ�ไรอย่�งปร�ศจ�กข้อจำ�กัด
สำ�นักง�นคณะกรรมก�รสิทธิมนุษยชนแห่งช�ติได้เล็งเห็นถึงคว�มสำ�คัญของเรื่องดังกล่�วในมิติ
ด้�นสิทธิมนุษยชน จึงได้พิจ�รณ�คัดเลือกให้คณะผู้วิจัยจ�กมห�วิทย�ลัยขอนแก่น ดำ�เนินโครงก�รศึกษ�วิจัย
ผลกระทบธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่กับก�รคุ้มครองสิทธิมนุษยชน โดยมีเนื้อห�โดยสรุป ดังนี้
1. ความเป็นมา
สืบเนื่องจ�กรัฐธรรมนูญแห่งร�ชอ�ณ�จักรไทยได้บัญญัติให้รัฐต้องสนับสนุนระบบเศรษฐกิจแบบ
เสรีและเป็นธรรมโดยอ�ศัยกลไกตล�ด และสนับสนุนให้มีก�รพัฒน�เศรษฐกิจอย่�งยั่งยืน กล่�วคือ ในก�ร
สนับสนุนระบบเศรษฐกิจอย่�งเสรีนั้น กำ�หนดให้รัฐต้องกำ�กับให้ก�รประกอบกิจก�รมีก�รแข่งขันอย่�งเสรีและ
เป็นธรรม ป้องกันก�รผูกข�ดตัดตอนไม่ว่�โดยท�งตรงหรือท�งอ้อมและก�รคุ้มครองผู้บริโภค ส่วนก�รสร้�ง
คว�มเป็นธรรมในระบบเศรษฐกิจได้กำ�หนดให้รัฐต้องสนับสนุนก�รใช้หลักคุณธรรม จริยธรรม และ
หลักธรรม�ภิบ�ล ควบคู่กับก�รประกอบกิจก�ร นอกจ�กนี้ ในก�รพัฒน�เศรษฐกิจอย่�งยั่งยืนได้กำ�หนดให้
รัฐต้องดำ�เนินก�รให้มีก�รกระจ�ยร�ยได้อย่�งเป็นธรรม คุ้มครอง ส่งเสริม และขย�ยโอก�สในก�รประกอบอ�ชีพ
ของประช�ชนเพื่อพัฒน�เศรษฐกิจ รวมถึงก�รส่งเสริมและสนับสนุนองค์กรภ�คเอกชนท�งเศรษฐกิจทั้งใน
ระดับช�ติและระดับท้องถิ่นให้มีคว�มเข้มแข็ง
สถ�นก�รณ์ของก�รประกอบธุรกิจค้�ปลีกมีข้อเท็จจริงปร�กฏว่� ในรอบสิบกว่�ปีที่ผ่�นม�
มีกลุ่มทุนธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่จ�กต่�งประเทศเข้�ม�ลงทุนในตล�ดค้�ปลีกค้�ส่งในประเทศไทย ซึ่งก�รเข้�ม�
ลงทุนเป็นไปอย่�งรวดเร็ว ต่อเนื่อง และรุนแรง ก�รเข้�สู่ตล�ดของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่เช่นนี้มีผลกระทบต่อ
ร�ยง�นก�รศึกษ�วิจัย เรื่อง ผลกระทบธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่กับก�รคุ้มครองสิทธิมนุษยชน สำ�นักง�นคณะกรรมก�รสิทธิมนุษยชนแห่งช�ติ
1
โดยสนับสนุนงบประม�ณให้คณะผู้วิจัยจ�กมห�วิทย�ลัยขอนแก่น เป็นผู้ดำ�เนินก�รวิจัย.
นิติกร สำ�นักกฎหม�ย สำ�นักง�นคณะกรรมก�รสิทธิมนุษยชนแห่งช�ติ, ผู้สรุปและเรียบเรียง.
2
