Page 108 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563) 107

2.1 การเข้าถึงการเยียวยาอย่างเท่าเทียม ครอบคลุมและมีประสิทธิผล

สิทธิในก�รเข้�ถึงก�รเยียวย�ของผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนมีหลักว่� ก�รเยียวย�ต้องเป็นไป
ด้วยคว�มเท่�เทียม ครอบคลุม และมีประสิทธิผล ซึ่งมีประเด็น ดังนี้
2.1.1 คว�มแตกต่�งของสัดส่วนก�รเยียวย�ด้�นก�รเงิน
สัดส่วนก�รเยียวย�ด้�นก�รเงินในมิติต�มฐ�นกฎหม�ยหรือมติคณะรัฐมนตรีมีหลักเกณฑ์
ก�รพิจ�รณ�ที่แตกต่�งกันทั้งที่บ�งกรณีก็เป็นก�รละเมิดสิทธิมนุษยชนในฐ�นหรือมิติเดียวกัน เช่น
ก�รพิจ�รณ�คว�มพิก�รหรือทุพพลภ�พที่แตกต่�งกันทำ�ให้สัดส่วนเงินเยียวย�ด้�นก�รเงินแตกต่�งกัน
หรือกรณีมติคณะรัฐมนตรีกำ�หนดให้เยียวย�ผู้ได้รับคว�มเสียห�ยจ�กคว�มไม่สงบท�งก�รเมืองแตกต่�งกัน
เป็นต้น อย่�งไรก็ต�ม สัดส่วนก�รเยียวย�ด้�นก�รเงินอ�จแตกต่�งกันระหว่�งก�รเยียวย�ที่เกิดจ�ก
ก�รละเมิดสิทธิมนุษยชนอันเนื่องม�จ�กก�รกระทำ�ของรัฐหรือเจ้�หน้�ที่ของรัฐ กับก�รเยียวย�
ที่ไม่ได้เกิดจ�กก�รกระทำ�ของรัฐแต่เป็นก�รเยียวย�ต�มหลักมนุษยธรรม
2.1.2 คว�มครอบคลุมในก�รเยียวย�
ก�รเยียวย�คว�มเสียห�ยยังไม่ครอบคลุมผู้เสียห�ยทุกประเภท อ�ทิ
1) กรณีนักปกป้องสิทธิมนุษยชนที่ถูกสังห�รหรือเชื่อว่�สูญห�ยโดยถูกบังคับ ครอบครัว
จะเป็นผู้ประสบปัญห�จ�กเงื่อนไขก�รเยียวย�เนื่องจ�กข�ดพย�นหลักฐ�นยืนยันว่�เป็นบุคคลสูญห�ย
โดยจะต้องรอให้ศ�ลมีคำ�สั่งให้เป็นบุคคลส�บสูญต�มประมวลกฎหม�ยแพ่งและพ�ณิชย์เสียก่อน
จึงจะได้รับก�รเยียวย� ซึ่งใช้ระยะเวล�ย�วน�นไม่เป็นไปต�มหลักที่ว่�ก�รเยียวย�ที่ล่�ช้�เท่�กับไม่ได้
รับก�รเยียวย�
2) จำ�เลยในคดีอ�ญ�กรณีที่ศ�ลมีคำ�พิพ�กษ�ยกฟ้อง กรณีมักเกิดปัญห�จ�กก�รที่ศ�ล
ไม่ได้ระบุในคำ�พิพ�กษ�อย่�งชัดเจนว่�จำ�เลยมิได้เป็นผู้กระทำ�คว�มผิดหรือก�รกระทำ�ของจำ�เลยไม่เป็น
คว�มผิด ทำ�ให้จำ�เลยอ�จไม่ได้รับก�รเยียวย�ต�มเงื่อนไขในพระร�ชบัญญัติค่�ตอบแทนผู้เสียห�ย และ
ค่�ทดแทนและค่�ใช้จ่�ยแก่จำ�เลยในคดีอ�ญ� พ.ศ. 2544 และกรณีก�รได้รับเงินเยียวย�ในพระร�ชบัญญัติ
กองทุนยุติธรรม พ.ศ. 2558 ของจำ�เลยในฐ�นะผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนหรือผู้ได้รับผลกระทบจ�ก
3
ก�รละเมิดสิทธิมนุษยชนนั้น ห�กพิจ�รณ�ต�มหลักเกณฑ์แล้วก็อ�จไม่ได้รับก�รเยียวย� ซึ่งสมควรได้รับ
ก�รแก้ไขให้ได้รับก�รเยียวย�ในทุกกรณีที่ศ�ลมีคำ�พิพ�กษ�ยกฟ้อง
2.1.3 ก�รเข้�ถึงข้อมูลข่�วส�รและกลไกก�รเยียวย�
1) ก�รเข้�ถึงสิทธิและวิธีก�รเยียวย�ของผู้เสียห�ยเป็นไปได้ย�ก เนื่องจ�กมีกฎหม�ย
และมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับก�รเยียวย�ในมติต่�ง ๆ หล�ยฉบับ เกี่ยวพันกับหน่วยง�นจำ�นวนม�ก
ทำ�ให้ผู้เสียห�ยไม่ได้รับข้อมูลข่�วส�รอย่�งเพียงพอและเสียสิทธิประโยชน์ ข�ดคว�มสะดวกรวดเร็ว และก�รที่
รัฐข�ดก�รพัฒน�กลไกในก�รให้ข้อมูลเกี่ยวกับก�รเข้�ถึงสิทธิและวิธีก�รเยียวย� 4
2) ควรมีก�รมอบอำ�น�จในก�รเยียวย�จ�กหน่วยง�นส่วนกล�งไปยังหน่วยง�น
ส่วนภูมิภ�คเพื่อให้ก�รเยียวย�เป็นไปด้วยคว�มรวดเร็ว โดยส่วนกล�งทำ�หน้�ที่ในก�รกำ�กับดูแลและทบทวน
ก�รดำ�เนินก�รต�มกลไกต่�ง ๆ เป็นระยะ

3 ระเบียบคณะกรรมก�รกองทุนยุติธรรม ว่�ด้วยหลักเกณฑ์ วิธีก�ร และเงื่อนไข ในก�รช่วยเหลือผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือผู้ได้รับผลกระทบจ�ก
ก�รถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน พ.ศ. 2559
ข้อ 11 ก�รพิจ�รณ�ให้คว�มช่วยเหลือ คณะอนุกรรมก�รต้องคำ�นึงถึงหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้
(1) พฤติกรรม และข้อเท็จจริงของผู้ที่จะได้รับคว�มช่วยเหลือจ�กกองทุน
(2) ฐ�นะของผู้จะได้รับคว�มช่วยเหลือจ�กกองทุน
(3) โอก�สที่ผู้จะได้รับคว�มช่วยเหลือจ�กกองทุนจะได้รับคว�มช่วยเหลือ หรือบรรเท�คว�มเสียห�ยต�มกฎหม�ยอื่น.
4 Basic Principles and Guidelines on the Right to a Remedy and Reparation for Victims of Gross Violations of International Hu-
man Rights Law and Serious Violations of International Humanitarian Law ข้อ 24.