Page 86 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 86
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 85
4
ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม และการพัฒนากฎหมายระหว่างประเทศ
ที่เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมในทางแนวคิดและทฤษฎี
พัฒนำกำรของแนวควำมคิดว่ำด้วยควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม
สำมำรถแบ่งออกได้เป็นอย่ำงน้อย 3 กลุ่มแนวควำมคิด ประกอบด้วย
(1) แนวคิดให้สิทธิด้านสิ่งแวดล้อมเป็นอีกหนึ่งประเภทสิทธิที่แยกออกต่างหากจาก
สิทธิมนุษยชนประเภทอื่นที่มีก�าหนดไว้แล้ว
แนวควำมคิดนี้ค�ำนึงถึงสิทธิด้ำนสิ่งแวดล้อมในฐำนะที่ไม่เชื่อมโยงกับสิทธิมนุษยชนอื่นที่มีอยู่แล้ว
มีควำมหมำยเป็นอิสระจำกสิทธิมนุษยชนอื่นตำมควำมหมำยโดยจำรีต และเป็นอีกหนึ่งประเภท
สิทธิต่ำงหำกที่อยู่ในกรอบของสิทธิมนุษยชนโดยภำพใหญ่ที่ควรจะต้องได้รับกำรรับรองโดยกลไก
ระหว่ำงประเทศ แนวคิดนี้ปรำกฏตำมตรำสำรที่ได้มีกำรพัฒนำขึ้นมำรองรับแล้ว เช่น ตำมข้อ 11 ของ
พิธีสำรซำนซัลวำดอร์ (San Salvador Protocol) ของอนุสัญญำอเมริกันว่ำด้วยสิทธิมนุษยชน ที่ได้รับ
ควำมเห็นชอบในปี พ.ศ. 2531 และมีผลใช้บังคับในเดือนพฤศจิกำยน พ.ศ. 2542 ซึ่งเป็นตัวอย่ำงที่ดีที่สำมำรถ
น�ำมำใช้ในกำรอธิบำยควำมหมำยของสิทธิด้ำนสิ่งแวดล้อมที่แยกออกมำต่ำงหำกเป็นอีกหนึ่งประเภท
สิทธิต่ำงจำกสิทธิมนุษยชนประเภทอื่นได้ โดยพิธีสำรได้บัญญัติว่ำ “ทุกคนมีสิทธิที่จะมีชีวิตอยู่ใน
สิ่งแวดล้อมที่ดีและมีสิทธิที่จะเข้ำถึงกำรบริกำรสำธำรณะขั้นพื้นฐำนของรัฐ” นอกจำกนี้ ยังมีกฎบัตรของ
แอฟริกำที่บัญญัติว่ำ “ทุกคนจะมีสิทธิที่จะได้รับควำมพึงพอใจจำกสิ่งแวดล้อมเพื่อกำรพัฒนำ”
ในระดับระหว่ำงประเทศซึ่งเป็นกลไกตำมกรอบของสหประชำชำติ แนวคิดที่ให้ก�ำหนดสิทธิ
ด้ำนสิ่งแวดล้อมขึ้นเป็นอีกหนึ่งกลุ่มสิทธิเฉพำะนั้นได้ปรำกฏครั้งแรกในรำยงำนของคณะกรรมกำรโลก
ว่ำด้วยสิ่งแวดล้อมและกำรพัฒนำ (World Commission on Environment and Development)
หรือรำยงำน Brundtland ซึ่งมีฐำนะเป็นเอกสำรหลักกำรทำงกฎหมำยที่เป็นข้อเสนอว่ำด้วยกำร
คุ้มครองสิ่งแวดล้อมและกำรพัฒนำที่ยั่งยืน โดยมีข้อควำมบัญญัติว่ำ “มนุษย์ทุกคนมีสิทธิขั้นพื้นฐำน
ในกำรมีสิ่งแวดล้อมเพื่อกำรด�ำรงชีวิตที่ดีเพียงพอต่อกำรมีสุขภำพและควำมเป็นอยู่ที่ดี” ซึ่งในที่สุด
ควรได้มีข้อสังเกตด้วยว่ำ ถึงแม้ว่ำสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีในฐำนะที่เป็นหนึ่งในประเภทของสิทธิมนุษยชน
โดยต่ำงหำกแทบจะไม่ได้มีกำรกล่ำวถึงไว้โดยตรงในเอกสำรดังกล่ำวเลย แต่องค์ประกอบของสิทธิด้ำน
สิ่งแวดล้อมตำมที่กล่ำวถึงก็สำมำรถพบได้ในประเภทของสิทธิตำมที่ได้รับกำรรับรองแล้วตำมปฏิญญำ
สำกลว่ำด้วยสิทธิมนุษยชนและกติกำระหว่ำงประเทศด้ำนสิทธิมนุษยชนทั้ง 2 ฉบับด้วย ซึ่งเสมือน
เป็นกำรยืนยันว่ำแนวคิดว่ำสิทธิมนุษยชนด้ำนสิ่งแวดล้อมที่เป็นอีกหนึ่งประเภทสิทธิมนุษยชนต่ำงหำก
เกิดและเติบโตขึ้นมำจำกแนวคิดสิทธิมนุษยชนแบบดั้งเดิม
อย่ำงไรก็ตำม แนวควำมคิดนี้เหมือนจะเป็นแนวควำมคิดที่ใกล้เคียงที่สุดกับปฏิญญำสตอกโฮล์มฯ
โดยกำรคุ้มครองสิ่งแวดล้อมได้รับกำรอธิบำยว่ำเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นในกำรปฏิบัติตำมหรือกำรเติมเต็ม
มำตรฐำนสิทธิมนุษยชนและกำรเข้ำถึงสิทธิมนุษยชนตำมที่ได้รับกำรรับรองอยู่แล้วในระดับสำกล
