Page 84 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 83

แนวควำมคิดว่ำด้วยกำรพัฒนำที่ยั่งยืนได้ท�ำให้เกิดแนวควำมคิดใหม่จ�ำนวนมำกที่เกี่ยวกับ
ประเด็นกำรพัฒนำ ซึ่งไม่ได้จ�ำกัดอยู่แค่เพียงประเด็นว่ำด้วยกำรพัฒนำที่อยู่บนหลักกำรด้ำนสิทธิมนุษยชน
(Rights-based Approach Development) เท่ำนั้น แต่ยังให้ควำมส�ำคัญกับประเด็นด้ำน

สิ่งแวดล้อมด้วย อย่ำงไรก็ตำม ประเด็นว่ำด้วยสิ่งแวดล้อมถือเป็นประเด็นที่ส�ำคัญที่สุดที่รำยงำน Brundtland
ให้ควำมส�ำคัญ ซึ่งต่อมำก็ได้รับกำรวิพำกษ์วิจำรณ์จำกนักวิชำกำรว่ำ รำยงำนฉบับนี้ให้ควำม
ส�ำคัญกับประเด็นที่เกี่ยวกับระบบนิเวศมำกเกินไป
อย่ำงไรก็ตำม รำยงำน Brundtland ได้รับกำรติดตำมผลกำรปฏิบัติอย่ำงจริงจังอีกครั้งเมื่อถึง

กำรประชุมสหประชำชำติว่ำด้วยสิ่งแวดล้อมและกำรพัฒนำ (UN Conference on Environment
and Development 1992) ที่จัดขึ้น ณ นครริโอ เดอ จำเนโร สหพันธ์สำธำรณรัฐบรำซิล ในปี พ.ศ. 2535
ซึ่งถูกเรียกชื่อโดยสั้นว่ำ “กำรประชุมริโอ” โดยถึงแม้ว่ำ กำรประชุมริโอจะมีแนวโน้มที่จะให้ควำมส�ำคัญ
ต่อประเด็นของควำมยั่งยืนของมนุษย์มำกกว่ำสิ่งแวดล้อม แต่ก็เป็นกำรประชุมที่ส�ำคัญระดับโลก

อีกครั้งหนึ่งที่ได้มีกำรน�ำประเด็นด้ำนสิ่งแวดล้อมเข้ำสู่กำรประชุมหำรือระหว่ำงประเทศอย่ำงเป็นทำงกำร
นอกจำกนี้ ที่ประชุมดังกล่ำวยังได้เน้นถึงสิทธิในกำรเข้ำถึงข้อมูล (Right to access to environmental
information) สิทธิในกำรมีส่วนร่วม (Right to participation) และสิทธิในกำรได้รับกำรเยียวยำ
ทำงยุติธรรมและทำงปกครองในประเด็นที่เกี่ยวกับด้ำนสิ่งแวดล้อม (Right to access to judicial and

administrative proceedings and effective redress and remedy in environmental matters)
โดยให้ 3 หลักกำรนี้เป็นส่วนหลักที่ส�ำคัญที่สุดของปฏิญญำที่ออกมำภำยหลังจำกกำรประชุมเสร็จสิ้น
ที่เรียกว่ำ “ปฏิญญำริโอ” (Rio Declaration) หรือ “Rio Declaration on Environment and
Development (1992)” เพื่อเน้นย�้ำถึงควำมส�ำคัญของสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับกำรคุ้มครองสิ่งแวดล้อม

โดยปฏิญญำนี้ประกอบด้วยหลักกำรทั้งหมด 27 ข้อ ที่เป็นข้อเสนอที่เกี่ยวกับกำรพัฒนำที่ยั่งยืนซึ่งควร
จะเกิดขึ้นทั่วโลก โดยหลักกำรที่ 1 ของปฏิญญำในส่วนที่ว่ำด้วย “บทบำทของมนุษย์” กล่ำวว่ำ “มนุษย์
ถือเป็นศูนย์กลำงหรือหัวใจของกำรพัฒนำที่ยั่งยืน”
ภำยหลังกำรประชุมริโอ ควำมห่วงใยต่อประเด็นด้ำนสิ่งแวดล้อมเติบโตขึ้นอย่ำงรวดเร็วและ

ต่อเนื่อง แต่อย่ำงไรก็ตำม แนวโน้มควำมห่วงใยนี้เริ่มที่จะเป็นควำมห่วงใยที่สัมพันธ์กับประเด็นด้ำน
สิทธิของมนุษย์หรือสิทธิมนุษยชนมำกกว่ำสิทธิของสิ่งแวดล้อม ตัวอย่ำงเช่น ควำมห่วงใยที่เพิ่มขึ้นที่
เกี่ยวกับควำมเป็นธรรมหรือควำมเท่ำเทียมกันภำยในคนในรุ่นเดียวกัน ซึ่งเป็นกำรยอมรับว่ำคนในรุ่นนี้
จะต้องไม่แก้ไขปัญหำควำมขำดแคลนภำยในรุ่นของตนด้วยกำรกีดกันหรือตัดสิทธิไม่ให้คนในอนำคต

สำมำรถเข้ำถึงสิทธิที่คนในรุ่นนั้นควรจะได้รับ
ในระยะเวลำที่ผ่ำนมำ มีควำมพยำยำมของหลำยองค์กรและหลำยบุคคลที่พยำยำมจะให้
ควำมหมำยหรือก�ำหนดนิยำมของค�ำว่ำ “กำรพัฒนำที่ยั่งยืน” ที่สอดคล้องกับระดับควำมส�ำเร็จที่เกิดขึ้น
แตกต่ำงกันไป เพื่อเป็นกำรแก้ปัญหำควำมขัดแย้งที่หลักกำร “กำรพัฒนำที่ยั่งยืน” เคยถูกตีควำมว่ำมี

ควำมหมำยที่ขัดแย้งกับแนวทำงกำรพัฒนำแบบทุนนิยมอุตสำหกรรม อย่ำงไรก็ตำม ต่อมำควำมขัดแย้งของ
ควำมเข้ำใจนี้ได้ค่อย ๆ ถูกท�ำให้หำยไป เมื่อได้เกิดกำรยอมรับแนวทำงที่ว่ำหลักกำร “กำรพัฒนำที่ยั่งยืน”
มีควำมหมำยครอบคลุมถึงกำรมีสิ่งแวดล้อมที่ดีด้วย