Page 85 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 85
84 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
อย่ำงไรก็ตำม นักวิชำกำรให้ควำมเห็นว่ำ ประเทศก�ำลังพัฒนำก�ำลังให้ควำมส�ำคัญกับควำม
อยู่รอดทำงเศรษฐกิจมำกจนเกินไปจนละเลยประเด็นด้ำนคุณภำพสิ่งแวดล้อม ดังบำงส่วนสะท้อนให้
เห็นได้ในกำรประชุมที่นครริโอ เดอ จำเนโร เมื่อพบว่ำรัฐบำลของประเทศก�ำลังพัฒนำเสนอว่ำต้องกำร
หำรือเกี่ยวกับแนวคิดของ “กำรพัฒนำ” ในขณะที่รัฐบำลของประเทศที่พัฒนำแล้วเสนอให้ควำม
ส�ำคัญกับประเด็น “ควำมยั่งยืน” จนเหมือนละเลยประเด็นกำรพัฒนำภำยในประเทศของประเทศ
ก�ำลังพัฒนำ แม้อำจกล่ำวได้ว่ำ กำรพัฒนำทำงเศรษฐกิจไม่จ�ำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับควำมเสื่อมโทรมของ
สิ่งแวดล้อม แต่ก็ต้องยอมรับว่ำ ประเทศก�ำลังพัฒนำหรือประชำชนที่อำศัยอยู่ในประเทศก�ำลังพัฒนำ
มุ่งเน้นที่กำรสร้ำงควำมเป็นอยู่ที่ดีมำกกว่ำกำรมีสิ่งแวดล้อมที่ดี แม้ในระยะสั้น นโยบำยของรัฐบำล
ของประเทศก�ำลังพัฒนำบำงประเทศอำจยังถูกมองว่ำไม่ดีพอ เนื่องจำกไม่สอดคล้องกับแนวทำง
ในกำรคุ้มครองทรัพยำกรธรรมชำติที่ยั่งยืน แต่ในระยะยำวอำจยังสรุปไม่ได้ว่ำแนวทำงเช่นนี้เป็นแนวทำง
ที่ดีที่สุดส�ำหรับประเทศก�ำลังพัฒนำหรือไม่ เนื่องจำกควำมไม่ลงตัวทำงนโยบำยเหล่ำนี้เกิดจำก
ควำมจ�ำเป็นทำงเศรษฐกิจส�ำหรับประเทศก�ำลังพัฒนำที่ไม่มีทำงเลือกอื่น จึงจ�ำเป็นต้องท�ำในสิ่งที่ท�ำให้เกิด
ควำมเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมในระยะสั้นเพรำะไม่มีแหล่งรำยได้อื่น
อย่ำงไรก็ตำม มุมมองด้ำนกำรคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชนได้รับกำรเน้นให้เป็น
วำระที่ส�ำคัญที่สุดหรือเป็นหัวใจหลักของกำรประชุมอีกครั้งในกำรประชุมสุดยอดระดับโลกของ
สหประชำชำติว่ำด้วยกำรพัฒนำอย่ำงยั่งยืน (UN World Summit on Sustainable Development 2002)
(หรือ Rio+10) ซึ่งจัดขึ้น ณ นครโจฮันเนสเบิร์ก สำธำรณรัฐแอฟริกำใต้ เมื่อปี พ.ศ. 2545
ภำยหลังจำกกำรประชุมที่นครริโอ เดอ จำเนโร 10 ปี โดยในช่วงเวลำของกำรประชุมดังกล่ำวผู้น�ำประเทศ
จำกภูมิภำคแอฟริกำได้แสดงออกอย่ำงชัดเจนว่ำต้องกำรให้กำรประชุมนี้เป็นกำรประชุมเรื่อง “งำน”
(Jobs) หรือกำรสร้ำงงำน/เศรษฐกิจ ไม่ใช่กำรประชุมเรื่อง “นก” (Birds) หรือสิ่งแวดล้อม นักวิชำกำร
กล่ำวว่ำ หำกปรำศจำกกำรกระท�ำที่เป็นรูปธรรมและเห็นผลในทำงปฏิบัติที่เป็นกำรต่อสู้กับควำมยำกจน
ค�ำกล่ำวที่ดูมีภำพลักษณ์ดี เช่น “สีเขียว” (Greenery) “ภำวะโลกร้อน” (Global Warming) หรือ
“ปริมำณปลำคงเหลือ” (Fish Stock) ก็จะเป็นเพียงค�ำพูดหรือหลักกำรที่ไร้ค่ำ ล้มเหลว หรือ
เปล่ำประโยชน์ กล่ำวอีกนัยหนึ่ง กำรอดอยำกที่ยั่งยืนไม่ใช่เป้ำหมำยของประเทศก�ำลังพัฒนำ หรือในอีก
เงื่อนไขหนึ่ง ส�ำหรับคนยำกจนส่วนใหญ่ของโลก พวกเขำสำมำรถยั่งยืนได้อย่ำงที่เป็นอยู่ แต่ปัญหำ คือ
นั่นไม่ใช่สิ่งที่พวกเขำควรจะเป็น แนวควำมคิดว่ำด้วยกำรพัฒนำที่ยั่งยืนจึงมักยังไม่ได้รับกำรยอมรับ
อย่ำงแท้จริงในประเทศก�ำลังพัฒนำ ซึ่งก�ำลังจะต่อสู้กับประเทศที่พัฒนำแล้วว่ำ อะไรบ้ำงคือสิ่งที่เป็น
องค์ประกอบของสิทธิของกำรพัฒนำที่ควรจะเป็น ทั้งนี้ โดยกล่ำวว่ำ หำกสำมำรถปิดบังควำมยำกจน
เอำไว้เบื้องหลังได้ทั้งหมด โลกก็จะดูมีควำมยั่งยืนที่สวยงำม
ควำมส�ำเร็จในกำรคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและกำรเคำรพต่อสิทธิมนุษยชนสำมำรถท�ำได้เฉพำะ
เมื่อไม่ติดอยู่กับกรอบควำมคิดว่ำด้วยเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่แยกทั้งสองเรื่องนี้ออกจำกกัน แต่ต้องเข้ำใจ
ว่ำชีวิตมนุษย์และสิทธิมนุษยชนไม่สำมำรถจะอยู่ได้หำกปรำศจำกสิ่งแวดล้อมที่ดี และสิ่งแวดล้อมจะ
ไม่ได้รับควำมคุ้มครองหำกปรำศจำกกำรรับรองและกำรคุ้มครองสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐำน แม้ว่ำ
บำงครั้งอำจจะต้องมีกำรเสียสละเพื่อให้เกิดควำมคืบหน้ำในด้ำนกำรพัฒนำหรือเรื่องอื่น แต่ก็ยังคงเป็น
สิ่งส�ำคัญที่จะต้องต่อสู้กับอุปสรรคเพื่อน�ำโลกไปสู่ทิศทำงที่ยั่งยืน
