Page 47 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 47

46           วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน




                                                        4


                      การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนภายหลังจากการได้มาซึ่งพยานหลักฐานในคดีอาญาในประเทศไทย


                       ในส่วนนี้จะน�ำเสนอระบบและกลไกบำงเรื่องที่ผู้เขียนเห็นว่ำน่ำสนใจตำมกฎหมำยวิธีพิจำรณำ

                 ควำมอำญำของประเทศไทย ซึ่งได้ออกแบบมำเพื่อกำรคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ในกำรน�ำมำใช้สำมำรถ
                 คุ้มครองสิทธิมนุษยชนได้แค่ไหนเพียงไร มีจุดอ่อนอย่ำงไร และควรจะเป็นอย่ำงไร ตำมล�ำดับดังต่อไปนี้
                       1. เรื่องของระบบและกลไกของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทย เรื่องนี้เป็นปัญหำใหญ่
                 ของประเทศเรำที่ยังไม่ได้รับกำรแก้ไข  ระบบกระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำระบบใหญ่  ๆ  ในโลกนี้มี

                                                                                7
                 ระบบในกำรด�ำเนินคดีอำญำ 2 ระบบ คือ ระบบไต่สวนและระบบกล่ำวหำ ดังนี้
                       1) ระบบไต่สวน  (Inquisitorial System) มีลักษณะที่ไม่มีกำรแยก “หน้ำที่สอบสวนฟ้องร้อง”
                 กับ “หน้ำที่พิจำรณำพิพำกษำ” ออกจำกกัน โดยให้องค์กรเดียวกันเป็นผู้ท�ำหน้ำที่ทั้งสองประกำร กรณี
                 จึงมีแต่ “ผู้ไต่สวน” และ “ผู้ถูกไต่สวน” เท่ำนั้น  ผู้ถูกกล่ำวหำจะตกอยู่ในฐำนะเป็น “กรรมในคดี”

                 ซึ่งปัจจุบันไม่มีกำรน�ำมำใช้แล้วในกระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำ
                       2) ระบบกล่ำวหำ  (Accusatorial System) เป็นระบบที่แยกหน้ำที่แยกอ�ำนำจ “สอบสวน
                 ฟ้องร้อง” และอ�ำนำจหน้ำที่ “พิจารณาพิพากษา” ออกจำกกัน ให้องค์กรที่ต่ำงหำกจำกกันคนละ
                 องค์กรเป็นผู้ท�ำหน้ำที่ และยกฐำนะของผู้ถูกกล่ำวหำขึ้นเป็น “ประธานในคดี” ระบบกล่ำวหำ

                 จึงเป็นระบบกำรพิจำรณำคดีสมัยใหม่เพรำะสอดรับกับหลักมำตรฐำนสำกลในกำรพิจำรณำคดี
                             8
                 อย่ำงเป็นธรรม  จึงเป็นที่ยอมรับอย่ำงแพร่หลำย ปัจจุบันประเทศต่ำง ๆ ในโลกได้เปลี่ยนระบบกำร
                 ด�ำเนินคดีอำญำจำกระบบไต่สวนมำเป็นระบบกล่ำวหำแล้ว ประเทศไทยก็เป็นประเทศหนึ่งที่เปลี่ยนมำใช้
                 “ระบบกล่ำวหำ” ระบบกล่ำวหำ ปรำกฏตำมแผนภำพ ดังนี้







                                             การสอบสวน        พิจารณา
                           เร��มกระบวนการ                                     คำพิพากษา
                                              ฟ‡องรŒอง        พิพากษา

                                         • พนักงานอัยการ   • ผูŒพิพากษา
                                           (ผูŒรับผิดชอบการสอบสวน    (รับผิดชอบการพิจารณา
                                           และฟ‡องคดี)       พิพากษา)
                                         • ตำรวจ           • พนักงานอัยการ
                                           (สืบสวนและรวบรวมสำนวน)    (ฟ‡องรŒองและดำเนินคดีในศาล)







                       7  จำก กฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ, โดย คณิต ณ นคร, 2561, กรุงเทพฯ: วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 9. และ
                 จำก กฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ, โดย ธำนี วรภัทร์, 2558, กรุงเทพฯ: วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 2.
                       8  From International Covenant on Civil Political Rights (ICCPR).
   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52