Page 44 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 43

เมื่อได้พยำนหลักฐำนมำแล้ว ในขั้นตอนต่อไปพยำนหลักฐำนก็จะต้องถูกตรวจสอบว่ำ
รับฟังได้หรือไม่ โดยผ่ำนกลไกของกระบวนกำรในกำรพิจำรณำคดีที่เป็นธรรม (Fair Trial) ซึ่งเป็นไปตำม
บทบัญญัติของกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ

กำรได้มำซึ่งพยำนหลักฐำนในคดีไม่ว่ำจำกเจ้ำหน้ำที่ของรัฐหรือคู่ควำมฝ่ำยใดฝ่ำยหนึ่งหรือ
ทั้งสองฝ่ำย ระบบภำยในของกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำจะท�ำกำรคัดกรองพยำนหลักฐำนนั้น
ว่ำมีที่มำ วิธีกำรได้มำอย่ำงไร เป็นพยำนหลักฐำนที่รับฟังได้หรือไม่ ทบทวนในขั้นตอนต่ำง ๆ ของ
กระบวนกำรยุติธรรมและจำกหน่วยงำนในกระบวนกำรยุติธรรม อำจกล่ำวได้ว่ำกลไกของกฎหมำย

วิธีพิจำรณำควำมอำญำได้ออกแบบมำเพื่อกำรคัดกรอง จ�ำแนกพยำนหลักฐำนต่ำง ๆ ที่เข้ำมำสู่
กระบวนกำรตั้งแต่ชั้นก�ำหนดคดีและเข้ำสู่ชั้นบังคับคดี ในควำมยุติธรรม เป็นธรรมและเที่ยงธรรม
ตลอดกระบวนกำร

2

หลักนิติธรรมกับการตรวจสอบค้นหาความจริงจากพยานหลักฐานในคดีอาญา

นโยบำยและกำรด�ำเนินงำนของกระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำในกำรตรวจสอบค้นหำ

ควำมจริงจำกพยำนหลักฐำนต่ำง ๆ เป็นเรื่องของ 1. กำรใช้อ�ำนำจรัฐต่อประชำชน 2. ประโยชน์สุขของสังคม
3. ควำมชอบธรรม 4. จริยธรรม 5. คุณธรรม 6. มนุษยธรรม ในกำรบังคับใช้กฎหมำยอำญำผ่ำน
กระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำ ตัวบทบัญญัติกฎหมำยเองก็ดี กำรปฏิบัติของเจ้ำหน้ำที่ภำครัฐก็ดี
จะต้องอยู่ภำยใต้หลักนิติธรรมหรือนิติรัฐ หลักศักดิ์ศรีควำมเป็นมนุษย์และหลักสิทธิมนุษยชน ตลอดทั้ง

หลักคุณธรรมและจริยธรรม 3
กำรท�ำงำนของบุคลำกรหรือเจ้ำหน้ำที่ในกระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำจึงต้องตระหนักถึง
หลักกำรดังกล่ำวในวรรคก่อนนี้และกระท�ำอย่ำงละเอียดรอบคอบตำมกฎหมำย ปรำกฏตำมภำพดังนี้

หลักนิติธรรม
(The Rules of Law)

ความจร�ง

การตรวจสอบคŒนหาความจร�ง
พยานบุคคล พยานวัตถุ พยานเอกสาร
การสืบสวน การสอบสวน ฟ‡องรŒอง พิจารณาพิพากษา

กระทำความผิด
มิไดŒกระทำความผิด
บังคับโทษ

สังคม

3 จำก “กำรปฏิรูปกำรสอบสวนในกระบวนกำรยุติธรรมทำงอำญำไทย,” โดย ธำนี วรภัทร์, (เม.ย.-ส.ค. 2562),
วารสารกฎหมายสุโขทัยธรรมาธิราช มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 30(2).