Page 43 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 43
42 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
การได้มาซึ่งพยานหลักฐานในคดีอาญากับการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
1
บทน�า
หลักในกำรด�ำเนินคดีอำญำคือ “หลักตรวจสอบค้นหาความจริง” (Examination Principle)
2
และด้วยประเทศไทยใช้หลักกำรด�ำเนินคดีอำญำโดยรัฐ (Public Prosecution) ซึ่งกำร
ตรวจสอบค้นหำควำมจริง โดยเฉพำะจำกกำรด�ำเนินกำรของเจ้ำพนักงำนของรัฐในกำรแสวงหำพยำน
หลักฐำนต่ำง ๆ ซึ่งอำจได้แก่ พยำนบุคคล พยำนวัตถุ พยำนเอกสำร ด้วยวิธีกำรต่ำง ๆ อันส่งผลกระทบ
ต่อสิทธิและเสรีภำพของบุคคล เช่น มำตรกำรจับ ค้น คุมขัง กำรล่อซื้อ กำรดักฟังทำงโทรศัพท์
กำรเอำตัวบุคคลไว้ตำมกฎหมำยพิเศษ 3 วัน กำรสะกดรอย เป็นต้น มำตรกำรทำงกฎหมำยทั้งหลำย
เหล่ำนี้กฎหมำยให้อ�ำนำจเจ้ำพนักงำนของรัฐกระท�ำได้ภำยใต้เงื่อนไขของกฎหมำย เพื่อกำรได้มำซึ่งพยำน
หลักฐำนโดยให้กระท�ำเท่ำที่จ�ำเป็นและเป็นไปตำมเงื่อนไขของกฎหมำยอย่ำงเคร่งครัดเนื่องจำกมี
ผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชน ซึ่งโดยหลักของกำรตรวจสอบค้นหำควำมจริงที่ต้องท�ำมี 2 ประกำร คือ
1. ข้อเท็จจริงของกำรกระท�ำควำมผิดที่เกิดขึ้นนั้น คือ พยำนบุคคล พยำนวัตถุ พยำนเอกสำร
2. ข้อเท็จจริงของตัวผู้กระท�ำควำมผิด ได้แก่ ประวัติควำมเป็นมำ ควำมประพฤติเป็นอำจิณ
สุขภำพอนำมัย รำยได้ ทรัพย์สิน ครอบครัว เป็นต้น
ซึ่งทั้ง 2 ประกำรนี้ เป็นกำรใช้อ�ำนำจของรัฐที่กระทบต่อสิทธิมนุษยชนของปัจเจกบุคคลทั้งสิ้น
ด้วยเหตุผลของกำรป้องกันและปรำบปรำมกำรกระท�ำควำมผิดอำญำของบุคคลหรืออำชญำกร
กำรคุ้มครองสังคมให้ปลอดภัย เหตุผลแห่งควำมชอบธรรมในกำรใช้อ�ำนำจของเจ้ำหน้ำที่รัฐจึงได้รับกำร
ยอมรับให้กระท�ำได้ แต่อย่ำงไรก็ตำม กำรใช้อ�ำนำจในกำรแสวงหำพยำนหลักฐำนก็ต้องมีกำรจ�ำกัดโดย
ใช้เท่ำที่จ�ำเป็นหรือให้อ�ำนำจเฉพำะไว้ภำยใต้เงื่อนไขตำมกฎหมำยอย่ำงชัดเจนให้กระท�ำได้เท่ำนั้น
มิฉะนั้น ก็จะมีผลเป็นกำรกระท�ำที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนและเป็นกำรปฏิบัติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมำย
ในคดีอำญำพยำนหลักฐำนทุกชนิดในคดีอำญำรับฟังได้ แต่ในเรื่องกำรได้มำซึ่งพยำนหลักฐำน
ประมวลกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำได้บัญญัติข้อจ�ำกัดในกำรรับฟังพยำนหลักฐำนไว้ดังนี้
“มาตรา 226 พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคล ซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจ�าเลยมี
ความผิดหรือบริสุทธิ์ ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้แต่ต้องเป็นพยานชนิดที่มิได้เกิดขึ้นจากการจูงใจ
มีค�ามั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวงหรือโดยมิชอบประการอื่น และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวล
กฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน”
2 จำก หลักกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ, โดย ธำนี วรภัทร์, 2558, วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 2.
