Page 46 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 46
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 45
3
กระบวนการในการด�าเนินคดีอาญาและชั้นของการตรวจสอบพยานหลักฐาน
กระบวนกำรในกำรด�ำเนินคดีอำญำ และชั้นของกำรตรวจสอบพยำนหลักฐำนอันเป็น
หลักประกันสิทธิในทำงอำญำและหลักสิทธิมนุษยชน แบ่งออกได้เป็น 2 ขั้นตอนใหญ่ ๆ คือ “กำรด�ำเนินคดี
อำญำชั้นก�ำหนดคดี” และ “กำรด�ำเนินคดีอำญำชั้นบังคับคดี” กล่ำวคือ
5
1. กำรด�ำเนินคดีอำญำชั้นก�ำหนดคดี (Erkenntnisverfahren) เป็นกำรด�ำเนินกำรทั้งหลำย
ของเจ้ำพนักงำน เป็นกำรกระท�ำเพื่อยืนยันข้อกล่ำวหำ ซึ่งถ้ำรับฟังได้โดยปกติเจ้ำพนักงำนก็จะฟ้องเพื่อ
ให้ศำลพิจำรณำพิพำกษำต่อไป และเมื่อได้มีกำรยื่นฟ้องแล้ว กำรด�ำเนินกำรทั้งหลำยในศำลในคดีที่
เจ้ำพนักงำนได้ฟ้องแล้วนั้น รวมทั้งในคดีที่ผู้เสียหำยฟ้องคดีเอง ก็เป็นกำรกระท�ำเพื่อยืนยันข้อกล่ำวหำ
เช่นเดียวกับกำรด�ำเนินกำรชั้นเจ้ำพนักงำน และถ้ำหำกฟังได้ว่ำมีกำรกระท�ำควำมผิดจริงศำลก็จะก�ำหนด
“มำตรกำรบังคับทำงอำญำ” ในชั้นก�ำหนดคดีมีควำมส�ำคัญมำกในกำรที่ทุกหน่วยในกระบวนกำร
ยุติธรรมต้องท�ำกำรตรวจสอบค้นหำควำมจริงว่ำผู้ต้องหำหรือจ�ำเลยผิดหรือบริสุทธิ์ กำรด�ำเนินกำรและ
กำรใช้มำตรกำรต่ำง ๆ จึงต้องอยู่ในกรอบของ “หลักนิติธรรม” และหลักสิทธิมนุษยชน
2. กำรด�ำเนินคดีอำญำชั้นบังคับคดี เมื่อศำลได้มีค�ำพิพำกษำที่ก�ำหนดมำตรกำรบังคับทำง
อำญำในคดีใดแล้วและค�ำพิพำกษำในคดีนั้นก็ได้ถึงที่สุดแล้ว ก็จะต้องมีกำรจัดกำรบังคับให้เป็นไปตำม
ค�ำพิพำกษำอันถึงที่สุดแล้วนั้นต่อไป เว้นแต่จะได้มีกำรลดโทษ เปลี่ยนโทษ หรืออภัยโทษ หรืออื่น ๆ
6
ในชั้นนี้ก็ต้องอยู่ภำยใต้หลักคิดและหลักปฏิบัติเดียวกันคือ ต้องเป็นไปตำม “หลักนิติธรรม” มำตรกำร
บังคับทำงอำญำทั้งหลำย กำรบริหำรจัดกำรในชั้นนี้ต้องสอดคล้องและเป็นไปในทิศทำงเดียวกันกับ
“หลักสิทธิมนุษยชน”
ข้อสังเกต กำรให้ควำมยุติธรรมแก่ผู้กระท�ำควำมผิดอันเป็นกำรคุ้มครองสิทธิมนุษยชนนั้น คือ
กำรก�ำหนดโทษที่เหมำะสม ถูกต้อง ชัดเจน ค�ำนึงถึงอดีต ปัจจุบัน และอนำคตของผู้กระท�ำควำมผิด
ดังนั้น นอกจำกกำรอำศัยข้อมูลพยำนหลักฐำนของกำรกระท�ำควำมผิดแล้ว ยังต้องอำศัยข้อมูลที่เป็น
ข้อเท็จจริงของผู้กระท�ำควำมผิดด้วย ตำมหลัก Individualization of Punishment กล่ำวคือ กำรรู้จัก
ตัวผู้กระท�ำควำมผิดอย่ำงดีพอมีผลต่อกำรก�ำหนดโทษมำก ซึ่งอำจมีผลต่อกำรใช้ดุลพินิจในกำรก�ำหนด
โทษที่ไม่ชอบขึ้นมำได้ ไม่ว่ำในแง่ของกำรก�ำหนดโทษสูงเกินไปหรือต�่ำเกินไป ซึ่งเกิดผลกระทบเสียหำย
ต่อบุคคลและสังคม และต่อควำมเชื่อมั่น ควำมเชื่อถือศรัทธำของประชำชนจำกกำรท�ำงำนในควำม
รับผิดชอบของกระบวนกำรยุติธรรม
5 จำก กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (น 64-65.), โดย คณิต ณ นคร, 2561, กรุงเทพฯ : วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 9.
6 แหล่งเดิม. (น. 65).
