Page 131 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 131
130 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
พยานหลักฐานของบุคคลดังกล่าวอีกต่อไปไม่ได้ ศาลจะต้องพิจารณาคดีความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาล
ดังเช่นคดีอาญาทั่วไป โดยจะต้องมีการรับฟังพยานหลักฐานที่ผู้กระท�าผิดน�าเสนอ และผู้พิพากษาที่ชี้ขาด
ตัดสินคดีละเมิดอ�านาจศาลจะต้องเป็นคนละองค์คณะกับผู้พิพากษาที่พิจารณาพิพากษาคดีเดิมอันเป็น
มูลเหตุให้เกิดการละเมิดอ�านาจศาลขึ้น
(2) การกระท�าละเมิดอ�านาจศาลบางกรณีอาจเป็นการกระท�าความผิดตามประมวลกฎหมาย
อาญาด้วย แต่เนื่องจากกฎหมายไทยถือว่าการลงโทษในความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลไม่ใช่โทษตาม
กฎหมายอาญา แต่เป็นมาตรการพิเศษ ผู้ถูกกล่าวหาในความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลจึงอาจถูกลงโทษตาม
ประมวลกฎหมายอาญาได้อีก ซึ่งโทษดังกล่าวอาจขัดต่อหลักการไม่ถูกด�าเนินคดีหลายครั้ง (Non bis in
idem) ดังนั้น เมื่อมีการลงโทษจ�าคุกส�าหรับความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลแล้วก็ควรหักออกจากจ�านวนวัน
ในโทษจ�าคุกที่ได้รับตามประมวลกฎหมายอาญา หากความผิดทางอาญาครั้งเดียวนั้นเป็นความผิดอาญาอีก
ฐานหนึ่ง
ด้วยเหตุผลความจ�าเป็นข้างต้น จึงเป็นที่มาของการศึกษา เรื่อง “หลักการคุ้มครองสิทธิและ
เสรีภาพของบุคคลในกรณีความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาล” เพื่อพัฒนาหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
ของบุคคลในเรื่องดังกล่าวทั้งเชิงนโยบายและในการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
2
กฎหมายว่าด้วยความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทย
ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทยมีกฎหมายหลักที่เกี่ยวข้อง 2 ฉบับ ได้แก่ ประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง
พ.ศ. 2542 ซึ่งมีแนวปฏิบัติและบทลงโทษแตกต่างกัน กล่าวคือ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
ก�าหนดให้ผู้พิพากษาที่พบการกระท�าผิดสามารถด�าเนินการลงโทษผู้กระท�าการละเมิดอ�านาจศาลได้เลย
ซึ่งโทษดังกล่าวรวมถึงโทษปรับและโทษจ�าคุก ในขณะที่พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดี
ปกครอง พ.ศ. 2542 ก�าหนดให้ในกรณีที่ลงโทษบุคคลผู้กระท�าผิดด้วยโทษปรับหรือจ�าคุก ต้องเปลี่ยน
องค์คณะที่พิจารณา ส่วนอัตราโทษนั้น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งก�าหนดอัตราโทษจ�าคุก
ไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500 บาท หรือทั้งจ�าทั้งปรับ ในขณะที่พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและ
วิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ก�าหนดอัตราโทษจ�าคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท
หรือทั้งจ�าทั้งปรับ
นอกจากนี้ คณะกรรมการกฤษฎีกาได้มีความเห็นที่ 444/2528 ว่า ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาล
เป็นเพียงการกระท�าละเมิดต่ออ�านาจศาลและหน้าที่ของศาลในกระบวนพิจารณาและรักษาความสงบ
เรียบร้อยในบริเวณศาล อันเป็นมาตรการตามวิธีสบัญญัติเท่านั้น และการด�าเนินกระบวนพิจารณา
และการรักษาความเรียบร้อยในบริเวณศาลไม่ว่าจะเป็นการด�าเนินกระบวนพิจารณาในคดีแพ่งหรือ
คดีอาญาหรือการรักษาความสงบเรียบร้อยในบริเวณศาลในคดีแพ่งหรือคดีอาญา ก็มิใช่เป็นความผิด
ในทางอาญาแต่อย่างใด ฉะนั้น การกระท�าละเมิดอ�านาจศาลจึงมิใช่ความผิดอาญา
