Page 129 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 129
128 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
สรุปงานวิจัยหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ในกรณีความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาล 1
นายกันตพัฒน์ วงศ์สินอุดม 2
ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลเป็นมาตรการทางกฎหมาย มีเจตนารมณ์เพื่อให้การใช้อ�านาจ
ตุลาการในการพิจารณาคดีเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็ว ตลอดจนเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อย
ในบริเวณศาล อย่างไรก็ตาม ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทย ตามมาตรา 31 – 33 แห่ง
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ให้อ�านาจศาลสั่งลงโทษผู้ถูกกล่าวหาได้โดยไม่จ�าเป็นต้องมีการ
สอบสวนหรือฟ้องร้องผู้ถูกล่าวหาเพื่อพิสูจน์ความผิดนั้นก่อน รวมถึงคณะกรรมการกฤษฎีกาได้มีความเห็นว่า
ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลไม่ใช่ความผิดทางอาญา ท�าให้เกิดค�าถามว่าหลักการที่ปรากฏในประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกาในเรื่องความผิดฐานละเมิด
อ�านาจศาลมีความสอดคล้องต่อหลักสิทธิมนุษยชนสากลหรือไม่ ผู้ถูกกล่าวหาในคดีความผิดฐานละเมิด
อ�านาจศาลควรได้รับการคุ้มครองเพื่อให้สอดคล้องกับกระบวนการยุติธรรมทางอาญาอย่างไร รวมถึง
ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลในต่างประเทศมีเนื้อหาสาระและการปรับใช้อย่างไร และในท้ายที่สุดความผิดฐาน
ละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทยควรมีการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัยขึ้นหรือไม่ เพียงใด
1
ที่มาและสภาพปัญหา
หลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลประการหนึ่งซึ่งเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปในระดับสากล
คือ การคุ้มครองสิทธิของจ�าเลยในคดีอาญาที่จะต้องได้รับการพิจารณาคดีที่เป็นธรรมและเปิดเผยโดยศาล
ซึ่งเป็นอิสระและไร้อคติในข้อหาทางอาญาที่ตนถูกกล่าวหา รวมทั้งมีสิทธิที่จะได้รับการสันนิษฐานในเบื้องต้น
ว่าบริสุทธิ์จนกว่าจะได้มีการพิสูจน์ว่ามีความผิด ซึ่งเป็นหลักการทางกฎหมายตามปฏิญญาสากลว่าด้วย
สิทธิมนุษยชน (UDHR) ข้อ 10 และข้อ 11 (1) รวมทั้งกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและ
สิทธิทางการเมือง (ICCPR) ข้อ 14
ทั้งนี้ ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลเป็นมาตรการทางกฎหมายอย่างหนึ่งซึ่งเป็นที่ยอมรับกัน
ทั่วไปตามหลักสากล มีเจตนารมณ์เพื่อให้การใช้อ�านาจตุลาการในการพิจารณาคดีเป็นไปอย่างเป็นธรรม
มีประสิทธิภาพ และรวดเร็ว รวมทั้งเพื่อไม่ให้คู่ความด�าเนินการใดที่ท�าให้การพิจารณาไม่สุจริต ตลอดจน
เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยในบริเวณศาล อย่างไรก็ตาม ความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทย
ศาลมีอ�านาจสั่งลงโทษผู้กระท�าผิดได้โดยไม่จ�าเป็นต้องมีการสอบสวนหรือฟ้องร้องผู้กระท�าความผิด
1 คณะผู้วิจัยจากคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประกอบด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. เอื้ออารีย์ อิ้งจะนิล
อาจารย์ ดร. ณัชพล จิตติรัตน์ และอาจารย์วิมพัทธ์ ราชประดิษฐ์.
2 นิติกร ส�านักกฎหมาย ส�านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, ผู้สรุปและเรียบเรียง.
