Page 121 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

120 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

3
ได้รับบริการสาธารณสุขจากรัฐ อย่างไรก็ตาม เรือนจ�าและทัณฑสถานยังคงประสบปัญหาการขาด
แพทย์ที่จะสามารถให้บริการแก่ผู้ต้องขังที่เกิดอาการเจ็บป่วยอย่างรุนแรงเกินกว่าที่พยาบาลวิชาชีพ
จะให้การรักษาได้ รวมถึงระบบส่งต่อผู้ต้องขังไปรับการรักษาพยาบาลยังสถานพยาบาลใกล้เคียงที่มี

ศักยภาพมากกว่าเนื่องจากจ�าเป็นจะต้องใช้บุคลากรของเรือนจ�าและทัณฑสถานแห่งนั้นไปท�าหน้าที่
เฝ้าและควบคุมผู้ต้องขังในสถานพยาบาลเพื่อป้องกันการหลบหนี เป็นเหตุให้บุคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่
ตามปกติลดลง ซึ่งเป็นปัญหาส�าคัญเร่งด่วนที่กรมราชทัณฑ์จะต้องพิจารณาและแก้ไข ซึ่งหากพิจารณา
จากข้อก�าหนดมาตรฐานขั้นต�่าแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง (United Nations

Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners) หรือข้อก�าหนดแมนเดลา (Mandela
Rules) ข้อ 30 และข้อ 34 แล้วพบว่า บุคลากรทางการแพทย์จะต้องตรวจร่างกายผู้ต้องขังทุกคนโดย
ไม่ชักช้า ทั้งในขณะรับตัวไว้ในเรือนจ�าและในภายหลัง มิใช่เป็นเพียงการประเมินความต้องการด้าน
สุขภาพ และการให้การรักษาพยาบาลเท่านั้น แต่ควรระบุถึงสภาวะทางจิตใจ ความเครียด ตลอดจน

ร่องรอยใด ๆ ของการทรมานและการปฏิบัติหรือการลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้ายต่อผู้ต้องขัง ซึ่งจะต้อง
บันทึกข้อมูลและรายงานกรณีดังกล่าวต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จากหลักการดังกล่าวผู้ต้องขังทุกคน
จึงควรได้รับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์ด้วยความรวดเร็วและได้มาตรฐาน ดังนั้น ควรจัด
บุคลากรทางการแพทย์ จัดสรรงบประมาณ รวมถึงจัดหาสถานที่รักษาพยาบาลให้เพียงพอแก่ผู้ต้องขัง

3) ปัญหาการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย
พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มีการเปลี่ยนแปลงแนวความคิดเดิมตาม
พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พุทธศักราช 2479 หลายประการ เช่น การก�าหนดให้มีคณะกรรมการ
4
ราชทัณฑ์ โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิจากภายนอกร่วมเป็นคณะกรรมการเพื่อก�าหนดนโยบายและทิศทาง
ในการบริหารงานราชทัณฑ์และปรับปรุงกฎหมายให้สามารถแก้ไข บ�าบัด ฟื้นฟู และพัฒนาพฤตินิสัย
ของผู้ต้องขัง อีกทั้งเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาอื่นในการบริหารจัดการกระบวนงานของ
5
กรมราชทัณฑ์ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพยิ่งขึ้น การน�ามาตรการอื่นมาใช้แทนการจ�าคุก ที่ให้อ�านาจ
กรมราชทัณฑ์สามารถใช้มาตรการบังคับโทษอื่นนอกจากการควบคุม ขัง หรือจ�าคุกผู้ต้องขังไว้ในเรือนจ�า

แต่มาตรการดังกล่าวจะต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย หรือการให้ชุมชนหรือเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ
พัฒนาพฤตินิสัยของผู้ต้องขัง ด้วยการให้ผู้ต้องขังได้รับการศึกษา การอบรมด้านคุณธรรมจริยธรรม
6
การท�างาน การฝึกอาชีพ การเรียนรู้วัฒนธรรมอันดีงาม และการพัฒนานิสัยของผู้ต้องขัง เป็นต้น
พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 จึงมีบทบัญญัติที่ค�านึงถึงสิทธิและเสรีภาพของผู้ต้องขังมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม บทบัญญัติตามพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 บางมาตราก่อให้เกิดปัญหาการบังคับใช้
เช่น มาตรา 21 ซึ่งบัญญัติให้ดุลพินิจแก่เจ้าหน้าที่ในการใช้เครื่องพันธนาการ เนื่องจากที่ผ่านมามี

3 ตามรายงานผลการตรวจสอบที่ 987-989/2558 ลงวันที่ 5 ตุลาคม 2558 เรื่อง สิทธิของผู้ต้องขังและสิทธิในการ
ได้รับบริการสาธารณสุขจากรัฐ กรณีการเข้าถึงสิทธิในการได้รับบริการสาธารณสุขของผู้ต้องขัง.
4 พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 8 – มาตรา 16.
5 พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 6.
6 พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 42 – มาตรา 46.