Page 120 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 120
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 119
ด้านความโปร่งใสในการปฏิบัติงานนั้น เรือนจ�าและทัณฑสถานทุกแห่ง เปิดโอกาสให้ผู้ต้องขัง
ร้องเรียนเกี่ยวกับสภาพความเป็นอยู่หรือความคับข้องใจภายในเรือนจ�าและทัณฑสถานได้โดยจัด
ให้มีตู้แดงส�าหรับรับเรื่องราวร้องทุกข์และจัดสถานที่เป็นการเฉพาะส�าหรับการเขียนหนังสือร้องทุกข์
การร้องทุกข์ของผู้ต้องขังจะเสนอต่อผู้บัญชาการเรือนจ�าโดยตรง ส่วนการร้องเรียนไปยังหน่วยงาน
ภายนอกก็สามารถกระท�าได้ตามสิทธิ ไม่มีมาตรการห้ามผู้ต้องขังยื่นเรื่องร้องเรียนแต่อย่างใด
2.2 สภาพปัญหาและแนวทางในการแก้ไขปัญหา
1) ปัญหาความแออัดของเรือนจ�า และจ�านวนบุคลากรราชทัณฑ์ที่ไม่เพียงพอ
เรือนจ�าหลายแห่งประสบปัญหาความแออัดและจ�านวนบุคลากรราชทัณฑ์ไม่เพียงพอ
เนื่องจากมีจ�านวนผู้ต้องขังสูงเกินกว่าความจุที่เรือนจ�าและทัณฑสถานแต่ละแห่งจะสามารถรองรับ
ได้ และมีแนวโน้มที่จ�านวนผู้ต้องขังจะเพิ่มมากขึ้นทุก ๆ ปี จ�านวนเจ้าพนักงานราชทัณฑ์ทั่วประเทศ
มีประมาณ 12,000 คน คิดเป็นอัตราส่วนเจ้าหน้าที่ 1 คน ต่อผู้ต้องขัง 30 คน แต่หากนับเฉพาะ
เจ้าหน้าที่ฝ่ายควบคุม เจ้าพนักงานราชทัณฑ์ 1 คนจะต้องควบคุมดูแลผู้ต้องขังประมาณ 100 คน
ปัญหานี้ส่งผลต่อสภาพความเป็นอยู่ของผู้ต้องขัง ระบบการบริหารจัดการเรือนจ�า การจัดการสวัสดิการ
การอบรม การดูแลผู้ต้องขัง ผู้ต้องขังมีชีวิตความเป็นอยู่อย่างแออัด ผู้ต้องขังจ�านวนมากว่างงาน
เนื่องจากไม่มีสถานที่และปริมาณงานเพียงพอส�าหรับผู้ต้องขังท�าให้อาจคิดฟุ้งซ่านและหันไปมี
พฤติกรรมละเมิดกฎระเบียบของเรือนจ�า และยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อการพัฒนาพฤตินิสัยของ
ผู้ต้องขัง ให้สามารถฟื้นฟูและกลับตัวเป็นพลเมืองดีของสังคมได้ ปัญหาดังกล่าวจึงควรได้รับการแก้ไข
อย่างเร่งด่วนเนื่องจากส่งผลกระทบต่อผู้ต้องขังโดยรวม ด้วยการลดจ�านวนผู้ต้องขังเข้าใหม่
ทั้งทางนโยบายและกฎหมาย และพิจารณาเพิ่มจ�านวนบุคลากรราชทัณฑ์ รวมถึงก�าหนดวิธีการในการสร้าง
ขวัญและก�าลังใจให้แก่บุคลากรเพื่อด�ารงตนในฐานะเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐได้อย่างเต็มภาคภูมิ
2) ปัญหาการให้บริการทางการแพทย์และสาธารณสุข
เรือนจ�าและทัณฑสถานทุกแห่งมีการให้บริการทางการแพทย์และสาธารณสุขพื้นฐาน
ส�าหรับผู้ต้องขัง ด้วยการจัดให้มีสถานพยาบาลเป็นการเฉพาะ มีบุคลากรต�าแหน่งพยาบาลวิชาชีพ
ประจ�าสถานพยาบาล และกรมราชทัณฑ์ได้ออกระเบียบว่าด้วยการอนุญาตให้ผู้ต้องขังออกไปรักษาตัว
นอกเรือนจ�า พ.ศ. 2559 เพื่อการอนุญาตให้ผู้ต้องขังออกไปรักษาตัวนอกเรือนจ�าเป็นไปด้วยความ
เรียบร้อย รวดเร็ว เกิดประสิทธิภาพ สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน และเหมาะสมกับสภาพการณ์
ปัจจุบัน ผู้ต้องขังที่มีอาการเจ็บป่วยเกินขีดความสามารถในการรักษาของสถานพยาบาลของเรือนจ�า
หรือทัณฑสถานแห่งนั้นจะมีระบบส่งต่อไปรับการรักษายังสถานพยาบาลใกล้เคียง กรมราชทัณฑ์ได้
บูรณาการการท�างานร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขและส�านักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
โดยการจัดท�าคู่มือแนวทางพัฒนาระบบบริการสุขภาพส�าหรับผู้ต้องขัง เพื่อให้การเข้าถึงบริการสุขภาพ
ที่ได้มาตรฐาน และการขึ้นทะเบียนสถานพยาบาลในเรือนจ�าทั่วประเทศ เป็นหน่วยบริการในระบบ
หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เพื่อให้ผู้ต้องขังเข้าถึงบริการทางสุขภาพจากหน่วยงานสาธารณสุข
ภาครัฐได้เช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป อันเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2558
ที่มอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาด�าเนินการตามข้อเสนอแนะนโยบายและข้อเสนอในการ
ปรับปรุงกฎหมายของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติในเรื่องสิทธิของผู้ต้องขังและสิทธิในการ
