Page 117 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

116 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

ปัญหาในการด�าเนินงานด้านกระบวนการยุติธรรมที่พบจากการด�าเนินโครงการ
ตรวจเยี่ยมสถานที่เสี่ยงต่อการละเมิดสิทธิมนุษยชน 1

นางสาวเกษดาว เพิ่มพูล 2

1

ความเป็นมา

กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ 10 ก�าหนดเกี่ยวกับ
การปฏิบัติต่อผู้ต้องหาและผู้ต้องโทษในกระบวนการยุติธรรม ประกอบกับข้อก�าหนดมาตรฐานขั้นต�่า

ส�าหรับปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง (Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners : SMR)
และแก้ไขปรับปรุงให้สอดคล้องกับพัฒนาการด้านสิทธิมนุษยชนและกระบวนการยุติธรรมทางอาญา
เมื่อปี 2558 เป็นข้อก�าหนดมาตรฐานขั้นต�่าแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง (United
Nations Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners) หรือที่เรียกว่า ข้อก�าหนด
แมนเดลา (Mandela Rules) ได้วางมาตรฐานในการบริหารจัดการเรือนจ�าที่ดี และวางหลักการตลอด

จนวิธีปฏิบัติที่ดีในการดูแลผู้ต้องขังอันเป็นการประกันและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน รวมถึงข้อก�าหนด
สหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงในเรือนจ�าและมาตรการที่มิใช่การคุมขังส�าหรับ
ผู้กระท�าผิดหญิง (United Nations Rules for the Treatment of Women Prisoners and Non

- Custodial Measures of Women Offenders) หรือข้อก�าหนดกรุงเทพ (Bangkok Rules) ได้วาง
มาตรฐานในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงให้สอดคล้องกับความต้องการที่มีลักษณะเฉพาะของผู้ต้องขัง
หญิงโดยไม่ถือว่าเป็นการเลือกปฏิบัติ
ในส่วนของงานราชทัณฑ์ กรมราชทัณฑ์มีหน้าที่บริหารจัดการเรือนจ�าและดูแลผู้ต้องขัง
ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อบ�าบัดฟื้นฟู แก้ไข และพัฒนาพฤตินิสัยของผู้ต้องขังให้สามารถกลับสู่สังคม

ควรน�าหลักการและวิธีการในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังตามที่ก�าหนดไว้ในกติการะหว่างประเทศว่าด้วย
สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และข้อก�าหนดมาตรฐานขั้นต�่าแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติ
ต่อผู้ต้องขัง มาเป็นแนวทางในการด�าเนินงานควบคู่กับการปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญและ

กฎหมายราชทัณฑ์ เพื่อให้การบริหารงานเรือนจ�ามีประสิทธิภาพและการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังเป็นไป
อย่างเหมาะสม
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจึงได้จัดท�าโครงการตรวจเยี่ยมสถานที่เสี่ยงต่อ
การละเมิดสิทธิมนุษยชน เพื่อรับทราบสภาพปัญหา ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการให้บริการและการอ�านวย

1 จากรายงานข้อเสนอแนะที่ 1/2562 เรื่อง ข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน กรณีปัญหาในการด�าเนินงานด้านกระบวนการยุติธรรมที่พบจากการด�าเนินโครงการตรวจเยี่ยมสถานที่เสี่ยงต่อ
การละเมิดสิทธิมนุษยชน.
2 นิติกรปฏิบัติการ ส�านักกฎหมาย ส�านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, ผู้สรุปและเรียบเรียง.