Page 90 - รายงานฉบับสมบูรณ์ เหลียวหลังแลหน้า 2 ทศวรรษ สิทธิมนุษยชนในสังคมไทย

จะเป็นพี่วสันต์ พาณิชย์ หรือพี่สุนี ไชยรสคือเป็นคนทำงานที่เรารู้จักและ
ทำงานในประเด็นปัญหาชุมชนมาก่อนที่จะมาเป็นกสม. สองคือการ
ขับเคลื่อนที่มากกว่าการร้องเรียน เช่น การเจอปัญหาที่เราและกสม.มองว่า
เป็นปัญหามากกว่าเคสนั้น เช่น เป็นปัญหาทางกฎหมาย แล้วในหลักด้าน
สิทธิมนุษยชนก็มีการจัดกิจกรรมร่วมอย่างเวทีเสวนา ยกตัวอย่างที่ชัดเจน
คือประเด็นปัญหาเรื่องเหมืองแร่ที่ต้นปัญหาคือนโยบายแร่ และพี่เป็นผู้
ประสานงานชุมชนเครือข่ายแร่ เข้าใจว่าจัดเวทีทั้งสี่ภาค และกสม.ก็ลงพื้นที่
เพื่อรับฟังความคิดเห็นและผลิตเป็นหนังสือขึ้นมาชุดหนึ่งเลยเรื่องปัญหาใน
นโยบายแร่ เพราะฉะนั้นจึงไม่ใช่การแก้ปัญหาในเคสเพียงเท่านั้น แต่เมื่อเจอ
ปัญหาในเชิงโครงสร้างก็ได้ร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชนโดยมี EnLaw
เป็นกลไกกลางในการประสานให้กสม.ไปพบเจอประชาชนในภาคต่างๆ เพื่อ
ประมวลปัญหาและพัฒนาเป็นข้อเสนอในการพัฒนาสิทธิมนุษยชนจากการ
มีส่วนร่วม และได้กลายเป็นเล่มรายงานที่ประชาชนนำมาใช้ได้ และกสม.ก็
เป็นฐานที่จะไปยื่นให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องปรับปรุง” (สัมภาษณ์ KI009,
21 พฤศจิกายน 2564)

ประสบการณ์การทำงานกับกสม. ชุด 1 “ดี แต่ไม่สุดทาง”
อย่างไรก็ตามเสียงสะท้อนพบปัญหาจากการถอดบทเรียนอดีตที่สำคัญของกสม. คือ ความ
ไม่ต่อเนื่องของการทำงาน โดยเฉพาะปัญหาจากโครงสร้างเมื่อวาระของกสม.สิ้นสุดลง

“ชุดหนึ่งค่อนข้างไปได้ดี … กสม.บางเรื่องก็โอเค บางเรื่องก็
ขับเคลื่อนไปได้ แต่บางเรื่อง เป็นโครงการไปแล้วก็จบ” (สัมภาษณ์ KI024,

7 กุมภาพันธ์ 2565)

“…เรา (Amnesty International Thailand) เป็นลูกหม้อของกสม.
ในการที่ได้รับการอบรมเรื่องพื้นฐานเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน ตั้งแต่สมัยชุดที่
1 จากการที่กสม.พยายามจะผลักดันเรื่องสิทธิมนุษยชนในสู่วงกว้าง …
กสม.และเรา ทำงานใกล้ชิดในแง่การส่งเสริมสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย
โดยผ่านเรื่องสิทธิมนุษยชนศึกษา … งานจัดอบรมให้กับเยาวชน ผู้นำชุมชน
และคุณครู ซึ่งอาจจะต้องบอกว่าแล้วแต่ว่ากสม.ชุดนั้นเป็นใคร คณะทำงาน
ตอนนั้นเป็นใคร … สะท้อนว่าอาจจะยังไม่อยู่ในวัฒนธรรมองค์กรขนาดนั้น
มันขึ้นกับว่าตัวบุคคลเป็นใคร แล้วพยายามผลักดันเรื่องนี้มากน้อยแค่ไหน
แล้วพอหมดชุดนั้นไป มันก็ไม่ได้มีการต่อเนื่องที่จะทำอะไรต่อ” (สนทนากลุ่ม
ภายนอก, 26 มกราคม 2565)

“เสียดาย เพราะตอนนั้นที่ (การจัดเวทีเพื่อรับฟังประเด็นเหมืองแร่)
เล่มมันออกมาในช่วงเวลาสิ้นสุดของกสม.ชุดแรก เข้าใจว่าชุดพี่วสันต์ทำ
ประมวลเรื่องแร่ ชุดพี่สุนีทำเรื่องป่าไม้และที่ดิน และเราคาดหวังว่าเล่มนี้
เป็นฐานประมวลของกสม.ชุดแรกแล้วกสม.ชุดต่อไปจะนำข้อมูลเหล่านี้ไป
ขับเคลื่อน แล้วพี่รู้สึกว่ากสม.ชุดที่สองไม่ได้หยิบตัวนี้มาขับเคลื่อนต่อ แต่ใน
ส่วนของภาคประชาชนได้หยิบมาใช้ประโยชน์จากทั้งสองเล่มเพราะมันเป็น

-83-