Page 69 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาเพื่อเตรียมการจัดให้มีสถาบันพัฒนาระบบและองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้การกำกับดูแลของ กสม.

61

เพื่อจะหาทรัพยากรในการดําเนินงานไดอยางตอเนื่อง นอกจากนี้การเปนหนวยงานที่อยูภายนอก กสม. ทําให
อาจมีขอจํากัดในการประสานงานกับสํานักงาน กสม. โดยเฉพาะภารกิจที่ตองมีการเชื่อมโยงกัน เชน งาน

พัฒนาบุคลากร งานจัดการความรู หรืองานคลังขอมูล

โอกาส การเปนองคกรลักษณะนี้ ทําใหสถาบันพัฒนาระบบและองคความรูดานสิทธิมนุษยชนสามารถ
เชื่อมโยงกับหนวยงานภาคนอก ทั้งที่เปนภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และภาคประชาชนไดมากขึ้น ผานการ
กําหนดสัดสวน (โควตา) คณะกรรมการบริหารหรือบอรดของมูลนิธิ และยังสามารถหารายไดเพิ่มเติมไดหากมี
การกําหนดไวในตราสารจัดตั้งมูลนิธิ

ความทาทายหรือความเสี่ยง แนวโนมการออกกฎหมายควบคุมองคกรไมแสวงกําไร หรือ “ราง

3
พระราชบัญญัติสงเสริมและพัฒนาองคกรภาคประชาสังคม พ.ศ. ...” 2 เปนภาพสะทอนของความทาทายใน
เชิงกฎหมายตอการจัดตั้งสถาบันใหมโดยออม กลาวคือ หลักการของกฎหมายฉบับนี้จะเปนการควบคุมภาค
ประชาสังคม หรือความตองการที่จะรวมกลุมของประชาชนในลักษณะองคกร อีกทั้ง ยังใหอํานาจแกเจาหนาที่

รัฐในการดําเนินการตรวจสอบเงินทุนสนับสนุนการทํากิจกรรมของภาคประชาสังคมจากตางประเทศ และมี
อํานาจในการอนุญาตการดําเนินกิจกรรมที่ใชเงินทุนนั้นเปนรายกรณี ซึ่งจะกระทบกับความเปนสวนตัวของ
ขอมูลสวนบุคคลและปดกั้นการแสดงออกของภาคประชาสังคมอีกดวย นอกจากนี้ หากมีการรับเงินอุดหนุน
จากตางประเทศ ก็จะถูกวิจารณวาเปนเครื่องมือของตางประเทศ หรือหากไดรับเงินอุดหนุนจากภาคเอกชนใน
ประเทศ ก็อาจถูกตั้งคําถามเรื่องบทบาท ความนาเชื่อถือและความเปนกลางขององคกรในอนาคต

ดังนั้น แมทางเลือกนี้จะมีจุดเดนเรื่องความเปนอิสระและการเปดพื้นที่ใหผูมีสวนไดสวนเสียไดเขามามี
สวนรวม แตก็มีขอจํากัดเรื่องทรัพยากรดังที่กลาวมาแลว หากจะตั้งสถาบันตามทางเลือกนี้ มีแนวทางการ
ดําเนินงานดังนี้

แนวทางการดําเนินงาน

รูปแบบการจัดตั้ง การจัดตั้งเปนมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย

ขอบเขตอํานาจหนาที่ ทําหนาที่เปนแหลงอางอิง พัฒนาระบบและองคความรูดานสิทธิมนุษยชน
และเสริมสรางความเขมแข็งใหพลเมือง

แนวทางการจัดตั้งตาม จัดตั้งมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย โดยมีแนวทางการ

กฎหมาย ดําเนินงานดังนี้

1) คัดเลือกคณะกรรมการมูลนิธิที่มีที่มาทั้งจากสํานักงาน กสม. ภาคี
วิชาการและภาคีสิทธิมนุษยชน
2) ประชุมเพื่อจัดทํารางขอบังคับของมูลนิธิ
3) ขอจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ

โครงสรางการบริหาร บริหารจัดการโดยคณะกรรมการมูลนิธิ (Board of Trustee) ที่มาจาก
กสม. หนวยงานที่เกี่ยวของ รวมทั้งตัวแทนสถาบันวิชาการ องคกรสิทธิ
มนุษยชนและนักกิจกรรมดานสิทธิมนุษยชน โดยคณะกรรมการมีหนาที่ใน

3 สํานักงานเลขาธิการสภาผูแทนราษฎร, “รางพระราชบัญญัติสงเสริมและพัฒนาองคกรภาคประชาสังคม พ.ศ. ...,” 2564.
https://www.parliament.go.th/section77/manage/files/file_20210108143345_1_121.pdf