Page 64 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาเพื่อเตรียมการจัดให้มีสถาบันพัฒนาระบบและองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้การกำกับดูแลของ กสม.

56

5.4 ทางเลือกในการจัดตั้งสถาบันพัฒนาระบบและองคความรูดานสิทธิมนุษยชนและความ

เปนไปไดทางกฎหมาย
จากการสังเคราะหความคาดหวังตอบทบาทและสถานะของสถาบันพัฒนาระบบและองคความรูดาน

สิทธิมนุษยชน สามารถสรุปเปนทางเลือกได 3 ทางดังนี้ คือ (1) เปนสวนราชการภายใต กสม. (2) เปนสวน
ราชการแบบพิเศษ และ (3) ไมเปนสวนราชการ ทั้งนี้ ตองพิจารณาบทบาทในการทํางานดวยวาจะมี

วัตถุประสงคในการทํางานเรื่องสิทธิมนุษยชนในระดับใด

สถานะของสถาบันพัฒนาระบบและองคความรูดานสิทธิมนุษยชน ภายใตการกํากับดูแลของ กสม.

เปนสวนราชการ ไมเปนสวนราชการ

อยูภายใต กสม. อยูนอก กสม. จดทะเบียนเปนมูลนิธิ

เปนหนวยงานของรัฐ
แบบพิเศษ

เปนคลังสมองของ กสม. เปนแหลงอางอิงของประเทศ เปนสถาบันของพลเมือง

ภาพที่ 5. 4 ทางเลือกในการจัดตั้งองคกร

แตละแนวทางมีจุดออน จุดแข็ง โอกาส ความทาทาย ความเปนไปไดในทางปฏิบัติและความเปนไปได
ทางเลือกที่ 1 การเปนสวนราชการภายในสํานักงาน กสม. ทําหนาที่เปนคลังสมองให กสม. ทํางานวิจัยและ
ในทางกฎหมายที่แตกตางกันดังนี้
พัฒนาระบบและองคความรู เชื่อมโยงกับการพัฒนาบุคลากรและเผยแพรองคความรูในรูปแบบตาง ๆ

หากวิเคราะหจุดแข็ง จุดออน โอกาสและความทาทายของทางเลือกนี้ พบวามีรายละเอียดดังนี้

จุดแข็ง ทางเลือกนี้มีจุดแข็งที่สําคัญคือ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญวาดวยคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแหงชาติ พ.ศ. 2560มาตรา 47 (1) กําหนดใหสํานักงาน กสม. เปนสวนราชการ และ กสม. มี
อํานาจทางกฎหมายในการแบงสวนราชการของสํานักงานตาม มาตรา 49 (1) จึงเปนทางเลือกที่เปนไปไดมาก

ที่สุด การจัดตั้งสถาบันในลักษณะนี้จะทําใหสามารถทํางานเชื่อมโยงประสานงานในสํานักงานไดอยางใกลชิด
กําหนดทิศทางการทํางานที่ตอบโจทย กสม. ไดโดยตรง โดยที่มีทรัพยากรการดําเนินงานอยางตอเนื่อง และ
สํานักงานก็มีการสะสมองคความรูดานสิทธิมนุษยชนในภาคปฏิบัติมาอยางยาวนาน

จุดออน การเปนสวนราชการในลักษณะเดิม มีจุดออนที่สําคัญคือการขาดความคลองตัว การตั้ง

งบประมาณลวงหนา การจัดซื้อจัดจางยังอยูภายใตพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจาและการบริหารพัสดุภาครัฐ
พ.ศ. 2560 ทําใหไมสามารถผลิตงานที่สามารถตอบปญหาสิทธิมนุษยชนแบบเฉพาะหนาไดอยางทันทวงที ทั้ง
ยังติดอยูในขอจํากัดเดิมคือ ไมสามารถแสวงหาทรัพยากรเพิ่มเติม โดยเฉพาะการรับเงินอุดหนุนจาก