Page 53 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาเพื่อเตรียมการจัดให้มีสถาบันพัฒนาระบบและองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้การกำกับดูแลของ กสม.

46

เพราะสถานการณดานสิทธิมนุษยชนทั้งในประเทศและตางประเทศนั้น “...มีพลวัต มีความหลากหลายของ
ประเด็น และมีความทาทายตลอดเวลา...” จึงเปนการสมควรที่จะจัดตั้งสถาบันใหมเพื่อผลิตสรางองคความรู

เพื่อรองรับกับการเปลี่ยนแปลงและความทาทายดังกลาว อีกทั้ง สถานการณดานการจัดการความรูดานสิทธิ
มนุษยชนของประเทศไทยในปจจุบันนั้น มีลักษณะกระจัดกระจาย และยังไมมีการรวบรวมองคความรู หรือ
งานวิจัยดานสิทธิมนุษยชนใหอยูในระบบฐานขอมูลเดียวกัน นอกจากนี้ ผูปฏิบัติงานดานสิทธิมนุษยชนใน
ระดับชุมชนหรือพื้นที่ตาง ๆ ไดสะทอนภาพวา องคความรูดานสิทธิมนุษยชนในบริบทเชิงพื้นที่นั้น ถูกละเลย

หรือไมไดรับความสําคัญจากหนวยงานตาง ๆ รวมไปถึงการไมใหความสําคัญกับการเขาถึงขอมูลหรือการ
ดําเนินการวิจัยดานสิทธิมนุษยชนในระดับพื้นที่ อาทิ การตอสูเรื่องสิทธิชุมชนในระดับพื้นที่ การตอสูเรื่องที่ดิน
ทํากินของขาวบาน เปนตน ซึ่งประเด็นตาง ๆ เหลานี้ลวนแลวแตมีความสําคัญตอการพัฒนาองคความรูดาน
สิทธิมนุษยชนในระดับฐานราก แตกลับถูกละเลย ไมไดถูกรวบรวม และไมไดถูกนํามาใชประโยชน หรือกลาว

อยางถึงที่สุดก็คือ การวิจัยดานสิทธิมนุษยชน “...เปนงานวิจัยที่อยูบนหิ้ง...” ดังนั้น การจัดตั้งสถาบันใหมที่
ดําเนินงานดานการศึกษา คนควาวิจัย เก็บรวบรวมองคความรู และเผยแพรองคความรูดานสิทธิมนุษยชน
โดยตรงจะเปนการสราง “คลังความรูดานสิทธิมนุษยชน” และชวยขับเคลื่อนสังคมในมิติสิทธิมนุษยชนบนฐาน
ของการวิจัยอยางยั่งยืน

5.2 บทบาทและสถานะของสถาบัน
จากการรวบรวมขอมูลทั้งหมด พบวา มีขอเสนอที่เปนความคาดหวังตอบทบาทและสถานะของ

สถาบันในหลายระดับ พอจะจําแนกไดดังนี้

5.2.1 บทบาทของสถาบัน

เมื่อพิจารณาจากความเห็นของผูเชี่ยวชาญ ผูใหขอมูลหลัก และความเห็นจากที่ประชุมกลุมยอยทั้ง

สองครั้ง มีความคาดหวังเรื่องบทบาทของสถาบันอยางนอย 3 ระดับ ดังนี้

ระดับที่หนึ่ง คาดหวังใหสถาบันพัฒนาระบบและองคความรูดานสิทธิมนุษยชน เปนคลังสมองของ

คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ มีบทบาทในการสนับสนุนการทํางานของ กสม. และสนับสนุนการ
ดําเนินงานของสํานักงานภูมิภาคในเรื่องตาง ๆ ดังนี้

o กําหนดทิศทางการวิจัยของสํานักงาน

o ทําการศึกษาวิจัยเพื่อตอบโจทยปญหาสิทธิมนุษยชนในเชิงระบบ และผลักดันนโยบายดาน
สิทธิมนุษยชน (human rights policy advocacy) สรางวัฒนธรรมการเคารพสิทธิมนุษยชน

o สนับสนุนการทํางานของหนวยงานภายในสํานักงาน กสม. เชน ติดตามองคความรูพันธกรณี
ระหวางประเทศใหม ๆ กฏหมายใหม อนุสัญญาแตละฉบับ ขอแนะนําของอนุกรรมการแตละ

ชุด
o เปนคลังความรู (data knowledge banking) ดานสิทธิมนุษยชน สามารถเผยแพรองค
ความรูดานสิทธิมนุษยชน สรางกระบวนการเรียนรูดานสิทธิมนุษยชน (Human Rights

Education) ทั้งที่เปนกระบวนการเรียนรู และลักษณะ online course
o จัดการความรูดานสิทธิมนุษยชนในองคกร และพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรในสํานักงาน

กสม.