Page 98 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

ภายหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (Post-Traumatic Stress Disorder: PTSD) ทั้งนี้ ยังมีโอกาสเกิดโรคทางจิตเวช
อีกหลายโรค เช่น โรคแพนิค โรคประสาทวิตกกังวล การใช้สารเสพติด ซึมเศร้า และฆ่าตัวตาย โดยนอกจากสถานการณ์

ความไม่สงบจะส่งผลต่อสุขภาพจิตของประชาชนในพื้นที่แล้ว ในปี 2563 ยังเกิดสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
เชื้อไวรัสโควิด 19 และส่งผลต่อภาวะเศรษฐกิจและการว่างงานของประชาชนในพื้นที่อีกด้วย

ทั้งนี้ ข้อมูลจากการประชุมรับฟังความคิดเห็นและสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ซึ่งจัดโดยสำานักงาน กสม. ที่จังหวัดปัตตานี เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2563 พบว่าภาคประชาสังคมได้แสดงข้อห่วงกังวล
ต่อสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในบางประเด็น เช่น การเรียกร้องให้มีการใช้บริการจากหน่วยงานด้านสาธารณสุข

ที่มีความเป็นกลางและอิสระในการทำาหน้าที่ตรวจร่างกายผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคง และความกังวลว่าจะ
มีการนำาเด็กหรือสตรีเข้าสู่กระบวนการซักถามในคดีความมั่นคงโดยปราศจากทีมสหวิชาชีพและกระทำาภายใต้
สภาพแวดล้อมที่สร้างความหวาดกลัวต่อเด็ก เป็นต้น ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ให้ข้อมูลต่อ กสม. ว่าในกระบวนการซักถาม
ผู้ต้องสงสัยที่เป็นเด็กนั้น มีระเบียบกองอำานวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้าว่าด้วยวิธีปฏิบัติงาน

ของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 11 แห่งพระราชกำาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548
158
โดยกำาหนดให้มีสหวิชาชีพ (นักสังคมสงเคราะห์ นักจิตวิทยาและอัยการ) เข้าร่วมสอบปากคำาเด็ก เป็นต้น

การประเมินสถานการณ์

พัฒนาการหรือความก้าวหน้า จากความพยายามของรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหา
สถานการณ์ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้อย่างต่อเนื่อง ประกอบกับการประกาศระงับการปฏิบัติการของกลุ่มผู้มีอิทธิพล
ในการก่อเหตุความไม่สงบในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ส่งผลให้ในปี 2563 สถิติการก่อเหตุการณ์

ความไม่สงบ จำานวนผู้เสียชีวิต และผู้ได้รับบาดเจ็บมีจำานวนลดลงมากเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า กสม. สนับสนุนการ
ยกเลิกการประกาศใช้พระราชกำาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 เพิ่มเติมในพื้นที่อำาเภอ
ไม้แก่น จังหวัดนราธิวาส และความพยายามของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่อ
สิทธิมนุษยชนของประชาชนในพื้นที่ เช่น การปรับปรุงสถานที่ควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยให้สามารถตรวจสอบได้ การจัด

ให้มีการตรวจร่างกายบุคคลก่อนและหลังรับตัวไว้ในความควบคุม การจัดให้มีกลไกกลางร่วมตรวจสอบการกระทำา
ทรมานและการบังคับให้หายสาบสูญ และการจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ที่คำานึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน
เป็นต้น ทั้งนี้ ในส่วนของการจัดโครงการอบรมให้ความรู้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานนั้น ข้อมูลจากการอบรม
เชิงปฏิบัติการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนในพื้นจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้แก่เจ้าหน้าที่ของรัฐ

ฝ่ายความมั่นคงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ระดับผู้ปฏิบัติ พบว่า เจ้าหน้าที่ในระดับผู้ปฏิบัติยังต้องการองค์ความรู้
ทักษะ/เทคนิคที่ใช้ในการสืบสวนและสอบสวน การใช้หลักจิตวิทยาในการซักถามผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคง เพื่อช่วย
ให้กระบวนการซักถามมีประสิทธิภาพและหลีกเลี่ยงมิให้กระทบต่อสิทธิมนุษยชนของผู้ถูกซักถาม สำาหรับการเยียวยา
ความเสียหายจากเหตุการณ์ความไม่สงบ พบว่ารัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ให้ความช่วยเหลือเยียวยาแก่ผู้ได้รับ

ผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบอย่างต่อเนื่อง
ปัญหาหรืออุปสรรค กสม. ยังมีข้อห่วงกังวลต่อสถานการณ์ที่อาจกระทบต่อสิทธิของประชาชนและควรติดตาม

เฝ้าระวัง เช่น การกล่าวอ้างว่ามีการกระทำาทรมานต่อผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคง ซึ่งพบว่ายังมีเรื่องร้องเรียนมายัง
กสม. อยู่อย่างต่อเนื่อง การตรวจ DNA ประชาชนในบางพื้นที่โดยไม่ได้แจ้งเหตุผลของการนำาไปใช้ที่ชัดเจน ซึ่งแม้ว่า

158
จาก หนังสือกองอ�านวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า, เรื่องเดิม.

96 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand