Page 70 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
P. 70
ปัญหาหรืออุปสรรค ในการใช้เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ กสม. มีข้อห่วงกังวล
บางประการ ดังนี้
1. การจำากัดการแสดงความคิดเห็น และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยตั้งแต่เดือนกรกฎาคม
2563 ที่ปรากฏสถานการณ์การชุมนุมสาธารณะ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้มีการเฝ้าระวังและติดตาม
สถานการณ์ด้านความมั่นคงปลอดภัยของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมากกว่าสภาวะปกติ ตลอดจนดำาเนินการ
ตามอำานาจหน้าที่ภายใต้พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำาความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
ตามมาตรา 20 ในกรณีที่มีการทำาให้แพร่หลายซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่เป็นความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งในระหว่าง
เดือนกรกฎาคม - ธันวาคม 2563 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้บูรณาการการทำางานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
และดำาเนินการรวบรวมพยานหลักฐานและยื่นคำาขอให้ศาลมีคำาสั่งระงับการทำาให้แพร่หลายหรือลบข้อมูลคอมพิวเตอร์
เป็นจำานวน 50 คำาสั่งศาล 1,145 URLs ทั้งนี้ การกระทำาดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อการใช้เสรีภาพในการแสดง
ความคิดเห็นหรือการเข้าถึงข้อมูลของประชาชนที่ได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ
2. สิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว จากสถานการณ์ชุมนุมที่เกิดขึ้น ข้อมูลจากการรายงานเหตุการณ์ตามที่ปรากฏ
เผยแพร่ต่อสาธารณะ และการลงพื้นที่สังเกตการณ์ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของสำานักงาน กสม. พบว่า เจ้าหน้าที่ของรัฐ
ทั้งในและนอกเครื่องแบบมีการใช้อุปกรณ์บันทึกภาพถ่ายและภาพเคลื่อนไหวในพื้นที่ชุมนุม ซึ่งต่อมาในภายหลังปรากฏว่า
ได้มีการนำาภาพของแกนนำา ผู้ชุมนุม ภาพเหตุการณ์ระหว่างการชุมนุมที่บันทึกไว้ดังกล่าวไปใช้ในการดำาเนินคดี
รวมถึงการดำาเนินการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการชุมนุม เป็นต้น
3. การใช้คำาพูดที่สร้างความเกลียดชัง (hate speech) ท่ามกลางสถานการณ์ที่มีความแตกต่างทางความ
คิดเห็น การใช้วาจาสร้างความเกลียดชังต่อฝ่ายที่มีความเห็นตรงข้ามปรากฏให้เห็นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งรวมถึงภาพวาดการ์ตูน
ล้อเลียน ภาพถ่าย คลิปวิดีโอ ทั้งนี้ การสื่อสารแสดงความเกลียดชังต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีอุดมการณ์ทางการเมือง
ที่แตกต่าง ยั่วยุให้เกิดความเกลียดชัง อาจนำาไปสู่การใช้ความรุนแรง และอาจลุกลามบานปลายได้ โดยเฉพาะในสื่อออนไลน์
มีผู้นำาเนื้อหาที่มีระดับความรุนแรงและลักษณะการสื่อสารความเกลียดชังไปเผยแพร่ในวงกว้าง และหากปล่อยให้มี
การสร้างและเผยแพร่ความเกลียดชังอย่างไร้การกำากับดูแล อาจทำาลายวัฒนธรรมแห่งการเคารพซึ่งกันและกัน
คุกคามศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ นำาไปสู่การทำาลายบรรยากาศแห่งการใช้เสรีภาพในการแสดงออกของบุคคล
4. การชุมนุมเพื่อแสดงความคิดเห็นทางการเมืองที่ผ่านมาหลายครั้งผู้ชุมนุมนัดรวมตัวที่สถานีรถไฟฟ้า
ส่งผลให้มีการปิดสถานีรถไฟฟ้าชั่วคราวเพื่อความปลอดภัยของประชาชนทุกคน และพบว่ามีการทำาลายทรัพย์สินเสียหาย
ข้อเสนอแนะ จากสถานการณ์การชุมนุมในปี 2563 กสม. มีข้อเสนอแนะต่อกรณีการใช้เสรีภาพในการชุมนุม
โดยสงบและปราศจากอาวุธ ดังนี้
1. รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรอำานวยความสะดวกให้ประชาชนได้ใช้เสรีภาพในการชุมนุม
โดยสงบตามสมควร รวมทั้งให้การคุ้มครองแก่ผู้ชุมนุม เจ้าหน้าที่ด้านการสาธารณสุข การทำาหน้าที่สื่อ และประชาชน
ทั่วไป เพื่อประกันการใช้เสรีภาพขั้นพื้นฐานตามที่รัฐธรรมนูญและกติกา ICCPR ให้การรับรอง ทั้งนี้ การจำากัดสิทธิ
ดังกล่าวควรเป็นไปตามที่กฎหมายกำาหนดอย่างเคร่งครัด
2. รัฐบาลและสำานักงานตำารวจแห่งชาติต้องกำาชับเจ้าหน้าที่ของรัฐพึงใช้ความระมัดระวังอย่างยิ่งในการรักษา
ความสงบเรียบร้อยตามกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และควรหลีกเลี่ยงการใช้กำาลังต่อการชุมนุมที่สงบ
และปราศจากอาวุธแม้ว่าจะมีบุคคลบางส่วนที่อาจก่อความวุ่นวายในระหว่างการชุมนุม หากมีความจำาเป็นที่ไม่อาจ
หลีกเลี่ยงได้ที่ต้องใช้มาตรการต่าง ๆ เพื่อยุติเหตุการณ์ที่มีความรุนแรงหรือการละเมิดกฎหมาย โดยมาตรการดังกล่าว
จะต้องสอดคล้องกับความจำาเป็นและได้สัดส่วนตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากลอย่างเคร่งครัด และควรมีคู่มือการ
68 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
