Page 152 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
P. 152
4.4 สิทธิชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ภาพรวม
สิทธิชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองในมาตรา 43 (2)
มาตรา 57 (2) มาตรา 58 มาตรา 72 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และมีความเกี่ยวข้อง
กับสิทธิในการมีส่วนร่วมในการบริหารรัฐกิจซึ่งได้รับการรับรองในข้อ 25 ของกติกา ICCPR ตลอดจนสิทธิของบุคคลที่
จะมีคุณภาพชีวิตและสุขภาพที่ดีซึ่งได้รับการรับรองในข้อ 11 และ 12 ของกติกา ICESCR สิทธิดังกล่าวยังสอดคล้อง
กับหลักการในปฏิญญาว่าด้วยสิทธิในการพัฒนาของสหประชาชาติ (Declaration on the Right to Development)
ที่กำาหนดให้บุคคลมีสิทธิที่จะมีส่วนร่วมในการพัฒนาและได้รับประโยชน์จากการพัฒนาที่เกิดขึ้น และรัฐมีหน้าที่
ที่จะกำาหนดนโยบายการพัฒนาประเทศเพื่อให้ประชาชนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นบนพื้นฐานของการมีส่วนร่วมของประชาชน
อย่างแท้จริง รวมทั้งมีหน้าที่ในการดูแลให้มีการกระจายประโยชน์จากการพัฒนาอย่างเป็นธรรม
ในปี 2563 มีสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการดำาเนินการของรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนปัญหา
อุปสรรคในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิชุมชน ดังนี้
4.4.1 สิทธิชุมชนกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
มาตรา 43 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติรับรองสิทธิของ
บุคคลและชุมชนในการจัดการบำารุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลาย
ทางชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืนตามวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ โดยอาจดำาเนินการด้วยตนเองหรือร่วมกับองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นหรือรัฐดำาเนินการก็ได้ แม้ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 25 วรรคสอง
จะกำาหนดให้บุคคลและชุมชนสามารถใช้สิทธิดังกล่าวได้แม้ยังไม่มีการออกกฎหมายมาใช้บังคับก็ตาม แต่การที่ยังไม่มี
กฎหมายในเรื่องดังกล่าวอาจทำาให้เกิดความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับขอบเขตและแนวทางในการใช้สิทธิตามมาตรา 43 ข้างต้น
แนวนโยบายด้านทรัพยากรธรรมชาติของรัฐบาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งนโยบายด้านการจัดการที่ดิน
และป่าไม้ที่มีความเกี่ยวข้องกับสิทธิในที่อยู่อาศัยและที่ทำากินของชุมชน เน้นความสำาคัญของการเพิ่มพื้นที่ป่าของประเทศ
เพื่อสร้างสมดุลทางธรรมชาติ และการป้องกันการบุกรุกทำาลายทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า รวมถึงการแก้ไขกฎหมายป่าไม้
150 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
