Page 159 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2562

คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand 158

ดังกล่าวได้อย่างปกติสุข ต่อมารัฐบาลมีนโยบายด�าเนินการปราบปรามและหยุดยั้งการบุกรุกท�าลายทรัพยากรป่าไม้
ตามค�าสั่ง คสช. ที่ 64/2557 โดยมีเจตนามุ่งเอาผิดกับนายทุนที่บุกรุกพื้นที่ป่า แต่ในขณะเดียวกันก็ท�าให้มีการจับกุม
ด�าเนินคดีกับชาวบ้านที่อยู่ในพื้นที่ป่าเพิ่มขึ้น แม้ว่าต่อมา คสช. จะได้มีค�าสั่งที่ 66/2557 ก�าหนดว่าการด�าเนินการใด ๆ
ในเรื่องดังกล่าวต้องไม่ส่งผลกระทบต่อประชาชนผู้ยากไร้ ผู้ที่มีรายได้น้อย และผู้ไร้ที่ดินท�ากินซึ่งได้อาศัยอยู่ในพื้นที่นั้น

ก่อนค�าสั่งนี้มีผลบังคับใช้ แต่ยังมีชาวบ้านหลายพื้นที่ถูกจับกุมด�าเนินคดีในข้อหาบุกรุกป่าสงวนแห่งชาติหรืออุทยาน
แห่งชาติจ�านวนมาก 349 ทั้งนี้ กสม. เคยได้รับเรื่องร้องเรียนกรณีปัญหาการประกาศเขตป่าสงวนแห่งชาติ อุทยานแห่งชาติ
และพื้นที่อนุรักษ์อื่น ๆ ทับซ้อนกับพื้นที่ที่มีประชาชนอยู่อาศัยและท�ากินมาก่อน และได้มีข้อเสนอแนะแนวทางในการ
จัดการที่ดินประเภทป่าสงวนและพื้นที่อนุรักษ์อื่นไปยังรัฐบาลเมื่อปี 2560 ซึ่งรวมถึงการมีมาตรการพิสูจน์สิทธิในที่ดิน

ก่อนการจับกุมขับไล่และฟ้องคดีต่อศาล 350

ในปี 2562 ได้มีการยกเลิกค�าสั่ง คสช. ทั้งสองฉบับข้างต้น 351 แต่กระบวนการด�าเนินคดีต่อชาวบ้าน
ที่ถูกจับกุมตามค�าสั่งดังกล่าวยังคงด�าเนินไปอย่างต่อเนื่อง โดยมีกรณีที่ศาลมีค�าพิพากษาแล้ว เช่น กรณีชาวบ้านซับหวาย
ในเขตอุทยานแห่งชาติไทรทอง จังหวัดชัยภูมิ 14 รายที่ถูกด�าเนินคดีในข้อหาบุกรุกเขตอุทยานแห่งชาติมาตั้งแต่กลางปี
2559 และศาลชั้นต้นได้มีค�าพิพากษาในปี 2561 ว่าชาวบ้านทั้ง 14 รายมีความผิด มีโทษจ�าคุกตั้งแต่ 4 - 17 เดือน

รอลงอาญา 1 ราย และให้ชดใช้ค่าเสียหายตั้งแต่ 40,000 - 900,000 บาท ต่อมาระหว่างวันที่ 15 พฤษภาคม -
3 กรกฎาคม 2562 ศาลอุทธรณ์ได้มีค�าพิพากษาว่าชาวบ้านทั้ง 14 รายมีความผิด มีโทษจ�าคุกตั้งแต่ 4 เดือน - 4 ปี
รอลงอาญา 1 ราย และให้ชดใช้ค่าเสียหายตั้งแต่ 40,000 - 1,587,211 บาท ทั้งนี้ แม้ว่าในปี 2560 จะได้มีการ
แต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาระดับจังหวัดขึ้น โดยคณะกรรมการดังกล่าวได้ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง จ�าแนก

ลักษณะความเดือดร้อน รังวัดขอบเขตที่ดินรายแปลง และมีมติเห็นชอบแผนการจัดการที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ
ที่ยั่งยืนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และเสนอให้ชะลอการด�าเนินคดีก็ตาม 352 ทั้งนี้ จากสถิติคดีบุกรุกป่าของกรมป่าไม้
ในปี 2561 มีการกระท�าความผิดฐานบุกรุก 1,829 คดี 353

349
จาก ‘คนจนกับคดีบุกรุกป่า’ ภาพสะท้อนความเหลื่อมลำ้าของสังคมไทย, โดย ไทยโพสต์, 2562. สืบค้นจาก
https://www.thaipost.net/main/detail/52931
350
จาก รายงานข้อเสนอแนะที่ ๑/๒๕๖๐ เรื่อง ข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางและข้อเสนอในการปรับปรุงกฎหมาย
เพื่อแก้ไขปัญหาเขตป่าสงวนแห่งชาติและเขตอุทยานแห่งชาติกับที่ดินเอกชนทับซ้อนกัน และกรณีราษฎรได้รับความเดือดร้อน
จากมาตรการทวงคืนผืนป่าตามคาสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ ๖๔/๒๕๕๗ ลงวันที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๕๗, โดยคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. สืบค้นจาก http://www.nhrc.or.th/getattachment/e5a33fb4-40c1-4901-b4ac-867f1a6e272/
ข้อเสนอแนะฯ-ที่-1-2560-เรื่อง-ข้อเสนอแนะมาตรการหรื.aspx
351
ตามค�าสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 9/2562 ลงวันที่ 9 กรกฎาคม 2562 เรื่อง การยกเลิกประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ
ค�าสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ และค�าสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ บางฉบับที่หมดความจ�าเป็น
352
จาก เกิดอะไรขึ้นกับ ๑๔ ชาวบ้าน คดีทวงคืนผืนป่าบ้านซับหวาย จ.ชัยภูมิ, โดย ประชาไท, 2562. สืบค้นจาก
https://prachatai.com/journal/2019/07/83450
353
จาก สถิติคดีการกระทำาผิดกฎหมายเกี่ยวกับการป่าไม้ กรมป่าไม้ ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๑, โดย กรมป่าไม้, 2562.
สืบค้นจาก http://forestinfo.forest.go.th/Content.aspx?id=10364