Page 158 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2562

157 รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒

และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตามเงื่อนไขที่กฎหมายก�าหนด นอกจากนี้ ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติส่งเสริม
และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2561 รวมทั้งประกาศ
ส�านักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเรื่องแนวทางการมีส่วนร่วมของประชาชนใน
กระบวนการจัดท�ารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2562

การด�าเนินการในระดับปฏิบัติ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ก�าหนดแผนการ

ด�าเนินการส�ารวจการถือครองที่ดินของประชาชนในเขตพื้นที่ป่าไม้ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า
พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507
เพื่อพิจารณาอนุญาตให้อยู่อาศัย โดยตามแผนยุทธศาสตร์กรมป่าไม้ปี 2559 - 2564 มีเป้าหมายการส�ารวจเพื่อรับรอง
สิทธิท�ากินของราษฎรจ�านวน 157,000 ราย (ยุทธศาสตร์ที่ 2 แก้ปัญหาราษฎรในพื้นที่ป่าไม้อย่างเป็นระบบและ

5
เป็นธรรม) 348 และตามพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 มาตรา 64 ได้มีมาตรการแก้ไขปัญหาที่ดิน บทที่
ท�ากินและที่อยู่อาศัย โดยให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ส�ารวจแนวเขตที่ดินท�ากิน/ที่อยู่อาศัยให้เสร็จ
ภายใน 240 วัน นับแต่วันที่กฎหมายบังคับใช้ ประกอบด้วย 1) เขตตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2541
(เข้าท�ากินตั้งแต่อดีตถึง พ.ศ. 2545) 2) เขตตามค�าสั่ง คสช. ที่ 66/2557 (เข้าท�ากินตั้งแต่ปี 2545 - 2557)

จัดท�าเป็นโครงการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน และออกเป็นพระราชกฤษฎีกาโดยมีแนวเขตชัดเจน ภายในแนวเขต
ดังกล่าวหากเป็นการใช้ประโยชน์ “ตามปกติธุระ” ให้ถือว่าไม่มีโทษ ส่วนการเก็บของป่าหรือใช้ประโยชน์จาก
ทรัพยากรธรรมชาติของประชาชนหรือชุมชน สามารถท�าได้ภายใต้เงื่อนไขของมาตรา 65 ซึ่งทั้ง 2 มาตราอยู่ในส่วน
ของบทเฉพาะกาลซึ่งต้องด�าเนินการให้แล้วเสร็จตามระยะเวลาที่กฎหมายก�าหนด

ส�าหรับการจัดหาที่ดินให้ประชาชน ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.)

ตามระเบียบส�านักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2557 เพื่อจัดสรรที่ดินให้แก่
ผู้ยากไร้ที่ไม่มีที่ดินท�ากิน โดย คทช. ได้ท�าการส�ารวจพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ด้านสิทธิมนุษยชนในประเด็นที่อยู่ในความห่วงใย
พื้นที่ป่าชายเลนและที่ดินสาธารณประโยชน์ ส�าหรับจัดสรรให้แก่ประชาชนซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผู้ลงทะเบียนคนจน
หรือผู้ยากไร้ที่ไร้ที่ดินท�ากินและอีกส่วนหนึ่งมาจากการส�ารวจของหน่วยงานที่รับผิดชอบที่ดินของรัฐในพื้นที่ที่มี การประเมินสถานการณ์

การบุกรุกหรือครอบครองโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายว่าเป็นผู้สมควรได้รับการจัดสรรที่ดินตามหลักเกณฑ์ที่ คทช.
ก�าหนดหรือไม่ ผลการด�าเนินงานของ คทช. ตั้งแต่ปี 2558 - 2561 ได้มีการจัดที่ดินให้ประชาชนแล้ว 45,329 ราย
เป็นพื้นที่ประมาณ 321,481 ไร่ ใน 61 จังหวัด ทั้งนี้ ภายหลังจากที่มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติคณะกรรมการ
นโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 คณะกรรมการชุดนี้จะท�าหน้าที่ไปพลางก่อนจนกว่าจะมีการจัดตั้งคณะกรรมการ

นโยบายที่ดินแห่งชาติตามพระราชบัญญัติดังกล่าว

อย่างไรก็ดี ยังมีประชาชนอีกจ�านวนมากที่ประสบปัญหาที่ดินท�ากินและได้รับความเดือดร้อน
จากการถูกจับกุมและขับไล่ออกจากที่ดินเดิม

ตั้งแต่ก่อนปี 2557 อันเนื่องมาจากการประกาศเขตป่าสงวนแห่งชาติและหรือเขตอุทยาน
แห่งชาติทับซ้อนกับพื้นที่ที่ประชาชนอยู่อาศัยและท�ากินอยู่ก่อน และถูกด�าเนินคดีในความผิดตามกฎหมายว่าด้วย
ป่าไม้ป่าสงวนแห่งชาติ และ/ หรือกฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ จนไม่สามารถเข้าท�าประโยชน์ในที่ดินที่ครอบครอง

348
จาก แผนยุทธศาสตร์กรมป่าไม้ปี ๒๕๕๙ - ๒๕๖๔, โดย กรมป่าไม้, น. 47, 2562. สืบค้นจาก http://forestinfo.
forest.go.th/Content/file/forest%20strategy%2059_64.pdf