Page 157 - รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561
P. 157
152 หรือจัดหาพันธุ์สัตว์น�้าที่เหมาะสมส�าหรับสร้างกลุ่มอาชีพ เช่น กลุ่มถักอวน กลุ่มเลี้ยงแพะ แกะ ไก่ในที่แคบ
รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กลุ่มเลี้ยงปูด�า เป็นต้น โดยให้หน่วยงานรัฐหรือองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นร่วมติดตามและประเมินผลของกลุ่ม
เพื่อความยั่งยืนและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและตรงกับกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการอย่างแท้จริง รวมถึงมีสถาบัน
การศึกษาในพื้นที่สนับสนุนองค์ความรู้และกระบวนการกิจกรรม เป็นต้น
๑.๗ ด้านการสร้างการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจโดยค�านึงถึงสิทธิชุมชน หน่วยงานที่มีความประสงค์
ประจำาปีงบประมาณ ๒๕๖๑
จะด�าเนินการโครงการในพื้นที่ โดยเฉพาะโครงการเฉพาะกิจที่มุ่งแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ควรมีกระบวนการที่มีส่วนร่วมในการตัดสินใจอย่างแท้จริงในการรับฟังเสียงจากชุมชนเพื่อส�ารวจความต้องการ
และผลกระทบอย่างรอบด้าน เพื่อลดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อสิทธิชุมชนในวงกว้างในระยะยาว มากกว่าการ
มุ่งเน้นเพื่อการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าอย่างรีบเร่งจนกระทบต่อสิทธิชุมชน เช่น โครงการสร้างเขื่อนกั้นปากอ่าว
ท�าให้น�้าลึกเพื่อใช้เป็นทางเดินเรือพาณิชย์ ส่งผลกระทบท�าให้กระแสน�้าไหลผิดปกติ จ�านวนของสัตว์น�้าลดลง
อย่างรวดเร็ว หรือโครงการสร้างเขื่อน (๑๐๐ เมตร) ที่ท�าให้กุ้งเคย (เขย) ไม่เข้ามาในอ่าวจากที่แต่เดิมจะมีกุ้งเข้า
มาในอ่าวสร้างรายได้ให้ชาวประมงพื้นบ้าน วันละ ๗๐๐-๑,๐๐๐ บาท ดังนั้น จึงกระทบต่อรายได้ของชาวประมง
พื้นบ้านในการท�ามาหากินเลี้ยงครอบครัวที่มีมาตั้งแต่อดีตหรือแม้กระทั่งโครงการซื้อคืนเครื่องมือประมงผิด
กฎหมายจากชาวประมง หน่วยงานก็ควรมีการศึกษาประเมินผลส�าเร็จของโครงการดังกล่าวว่าเป็นโครงการ
ที่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างแท้จริงหรือไม่
การน�าผลการศึกษาวิจัยที่ได้รับไปใช้ประโยชน์ อาทิ น�าผลงานวิจัยไปตีพิมพ์ในวารสารระดับชาติ/
นานาชาติ น�าผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์แก่สังคม/องค์กร/หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง น�าผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์
ด้านการเรียนการสอน น�าผลงานไปพัฒนาองค์ความรู้ใหม่อย่างต่อเนื่อง เผยแพร่สู่สาธารณะผ่านเว็บไซต์ของ
ส�านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติและเว็บไซต์ศูนย์สารสนเทศสิทธิมนุษยชน
๒. โครงการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เรื่อง สิทธิของชุมชนชาวกะเหรี่ยง (ปกาเกอญอ)
กับการด�าเนินเขตวัฒนธรรมพิเศษไร่หมุนเวียนในพื้นที่ยุทธศาสตร์การแก้ไขปัญหาข้อพิพาทกรณีที่ดินท�ากิน และ
ที่อยู่อาศัยของชุมชนกะเหรี่ยงในพื้นที่ป่าภาคเหนือ
ผู้ศึกษาวิจัย: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ไพสิฐ พาณิชย์กุล และคณะ)
สำระส�ำคัญของกำรศึกษำวิจัย
การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับวิถีไร่หมุนเวียนของคนกะเหรี่ยง เป็นปรากฏการณ์ส�าคัญที่เกี่ยวข้องกับ
ปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน สิทธิชุมชน/ชาติพันธุ์ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ทัศนคติของสังคม นโยบายของรัฐ
รวมถึงกระแสด้านสิ่งแวดล้อมระดับสากล ซึ่งส่วนใหญ่เป็นประเด็นปัญหากรณีพิพาทเรื่องที่ดินและความขัดแย้ง
ระหว่างชุมชนและเจ้าหน้าที่รัฐซึ่งสะท้อนมายาคติด้านลบที่มีต่อการท�าไร่หมุนเวียน ปัญหาดังกล่าวได้กระจาย
อยู่ในพื้นที่ที่ยังคงมีระบบไร่หมุนเวียนโดยเฉพาะเขตภาคเหนือ ถึงแม้ว่ารัฐบาลจะมีมติคณะรัฐมนตรีเพื่อเป็น
เครื่องมือระดับนโยบายที่คาดว่าจะแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้ แต่การด�าเนินการเพื่อคุ้มครองสิทธิในวิถีไร่หมุนเวียน
ยังคงประสบปัญหาประเด็นข้อกฎหมาย ประกอบกับกระบวนการแก้ไขปัญหายังขาดข้อมูลพื้นฐานที่จ�าเป็น อาทิ
จ�านวนชุมชนชาวกะเหรี่ยง ขอบเขตพื้นที่การท�าไร่หมุนเวียน ท�าให้ไม่สามารถพัฒนาให้เกิดความก้าวหน้าในเชิง
นโยบายได้ ส�านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้มีการจัดท�าบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ
ด้านสิทธิมนุษยชน ร่วมกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เพื่อท�าการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในเรื่องดังกล่าว
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและส�ารวจข้อมูลจ�านวนชาวกะเหรี่ยง (ปกาเกอญอ) ขอบเขตพื้นที่และรูปแบบ การท�า
และสถานภาพไร่หมุนเวียนในพื้นที่ ๕ จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน ตาก และล�าปาง
