Page 94 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 94
การกำาหนดขอบเขตในการหวงห้ามที่ดินของรัฐ คือ รัฐมีความประสงค์กันที่ดินบางส่วนไว้มิให้ราษฎร
เข้าจับจองเพื่ออยู่อาศัยหรือเข้าทำาประโยชน์ เพราะรัฐประสงค์สงวนที่ดินนั้นไว้เพื่อประโยชน์ในกิจการของรัฐ
หรือเพื่อให้เป็นที่ดินที่ใช้ประโยชน์ร่วมกันของราษฎร การประกาศหวงห้ามที่ดินของรัฐตามวัตถุประสงค์
ดังกล่าว มีลำาดับรายละเอียด ดังนี้
(1) การสงวนหวงห้ามที่ดินก่อนพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้าง
ว่างเปล่า อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช 2๔๗๘
การสงวนหวงห้ามที่ดินของรัฐก่อนที่พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้าง
ว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินใช้บังคับนั้น อาจนับได้ตั้งแต่อดีตซึ่งไม่มีหลักเกณฑ์กำาหนด
วิธีการสงวนหวงห้ามไว้เป็นการเฉพาะ การสงวนหวงห้ามที่ดินไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในราชการจึงสามารถกระทำา
โดยวิธีใดก็ได้ เช่น พระบรมราชโองการ หรือประกาศของทางราชการโดยไม่จำาเป็นต้องออกเป็นพระราชกฤษฎีกา
หรือประกาศในราชกิจจานุเบกษา เช่น พระบรมราชโองการรัชกาลที่ ๖ ที่ ๔/๔๕๔ ลงวันที่ ๑๓ กันยายน
พ.ศ.๒๔๕๙ ให้กระทรวงเกษตราธิการสงวนบ่อถ่านศิลาไว้เป็นหลวงพิเศษ ประกาศกระแสพระบรมราชโองการ
เรื่อง ขยายการหวงห้าม และจัดซื้อที่ดินสำาหรับสร้างการทดนำ้าไขนำ้าในบริเวณเชียงรากน้อยและบางเหี้ย
พ.ศ.๒๔๗๖ ประกาศของนายอำาเภอเมืองสงขลา ลงวันที่ ๑ พฤศจิกายน ร.ศ.๑๒๙ ประกาศหวงห้ามไว้สำาหรับ
สถานที่ต่างๆ ของรัฐบาล ประกาศของสมุหเทศาภิบาล มณฑลภูเก็ต ลงวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๔๗๐
หวงห้ามที่ดินเพื่อประโยชน์ราชการเป็นท่าเรือระหว่างภูเก็ต พังงา เป็นต้น และบางครั้งก็มิได้ประกาศ
อย่างเป็นทางการเพียงแต่มีคำาสั่งเป็นการภายในว่าให้หวงห้ามที่ดินไว้เพื่อประโยชน์ของทางราชการใน
ภายหน้าก็มีการสงวนหวงห้ามที่ดิน ตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.๒๔๕๗ ที่กำาหนดให้เป็น
อำานาจของฝ่ายปกครอง เช่น ที่ทำาเลเลี้ยงสัตว์ ที่ป่าช้าสาธารณประโยชน์ เป็นต้น
(2) การสงวนหวงห้ามตามพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้าง
ว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช 2๔๗๘
ที่ดินสงวนหวงห้ามโดยพระราชบัญญัติสงวนหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็น
สาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๘ เมษายน พ.ศ.๒๔๗๙) การบัญญัติ
กฎหมายฉบับนี้ขึ้น เพื่อให้การสงวนหวงห้ามที่ดินในอดีตและการหวงห้ามที่ดินตามพระราชบัญญัติ
ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.๒๔๕๗ ที่กำาหนดให้เป็นอำานาจของฝ่ายปกครอง เช่น ที่ทำาเลเลี้ยงสัตว์ ที่ป่าช้า
สาธารณประโยชน์ (การบอกระยะกว้างยาวครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่) ซึ่งไม่มีวิธีปฏิบัติที่ชัดเจน สร้างให้
เป็นระเบียบมากขึ้นโดยกำาหนดให้วิธีการหวงห้ามต้องทำาเป็นพระราชกฤษฎีกา และเป็นการเพิ่มเติม
กฎหมายที่ดินให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น สอดคล้องตามความมุ่งหมายของมาตรา ๑๓๐๔ แห่งประมวลกฎหมาย
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ 9๓
