Page 95 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 95
แพ่งและพาณิชย์ พ.ศ.๒๔๗๕ การหวงห้ามที่ดินตามพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินฯ ฉบับนี้
จึงมุ่งหมายเฉพาะที่ดินรกร้างว่างเปล่าไม่มีเจ้าของหรือเจ้าของได้ทอดทิ้งหรือกลับมาเป็นของแผ่นดิน
ตามกฎหมายที่ดิน อันเป็นประเภทหนึ่งของสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณิชย์ มาตรา ๑๓๐๔ (๑) เท่านั้น ในส่วนสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทอื่นๆ เป็นต้นว่า ทรัพย์สิน
ของแผ่นดินโดยเฉพาะใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ เช่น ที่ชายตลิ่ง ทางนำ้า ทางหลวง หรือสาธารณประโยชน์
ที่ใช้เป็นการเฉพาะ เช่น ป้อม สำานักราชการบ้านเมืองนั้น ไม่จำาเป็นต้องหวงห้ามอีก ด้วยเหตุผลที่ว่าทรัพย์
ดังกล่าวเป็นของที่ใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ในตัวเองอยู่แล้ว พระราชบัญญัติว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินฯ
ใช้บังคับจนถึงวันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ.๒๔๙๗ จึงได้ถูกยกเลิกโดยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมาย
ที่ดิน พ.ศ.๒๔๙๗
(๓) การสงวนหวงห้ามตามประมวลกฎหมายที่ดิน
เมื่อได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.๒๔๙๗ ตามมาตรา ๔
(๖) แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่า
อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ดังนั้น หากทางราชการประสงค์จะสงวนหวงห้าม
ที่ดินไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในทางราชการ ก็ต้องดำาเนินการตามประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งได้กำาหนดวิธีการ
ในการสงวนหวงห้ามที่ดินไว้แล้ว โดยสามารถแบ่งตามช่วงเวลาที่กฎหมายบังคับใช้ได้ ๒ กรณี คือ
(๓.๑) การสงวนหวงห้ามก่อนมีการแก้ไขประมวลกฎหมายที่ดินตามประกาศของ
คณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๓๔ ลงวันที่ ๑๓ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๑๕
โดยสามารถแบ่งการได้มาโดยการสงวนหวงห้ามตามประมวลกฎหมายที่ดิน ออกเป็น
๒ ประเภท คือ
๑) การขึ้นทะเบียนเป็นของทบวงการเมืองตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา
๘ ซึ่งตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา ๘ วรรคสาม ให้อำานาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ที่จะขึ้นทะเบียนที่ดินให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ได้ โดยที่ดินที่จะนำามาขึ้นทะเบียนให้ทบวงการเมือง
ใช้ประโยชน์นั้น ได้แก่ ที่ดินตามมาตรา ๘ วรรคแรก อันได้แก่ สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทที่
ดินรกร้างว่างเปล่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๑๓๐๔ (๑)
๒) การสงวนหวงห้ามโดยคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติตามประมวลกฎหมาย
ที่ดินมาตรา ๒๐ (๔) ได้ให้อำานาจคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติในการสงวนหวงห้ามที่ดินตามความ
ต้องการใช้ประโยชน์ของส่วนราชการได้ แต่ประมวลกฎหมายที่ดินก็มิได้กำาหนดวิธีการและหลักเกณฑ์
ในการสงวนหวงห้ามไว้ ดังนั้น หลักเกณฑ์และวิธีการในการสงวนหวงห้ามจึงเป็นอำานาจของ
9๔ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
