Page 41 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 41
๒.๑.๓ สำ�นักง�นก�รปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม : พระร�ชบัญญัติก�รปฏิรูปที่ดิน
เพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๑๘
คว�มเป็นม�
หลังเหตุการณ์ ๑๔ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๑๖ ได้มีกลุ่มชาวไร่ชาวนา นักศึกษา นักการเมือง เดินขบวน
เรียกร้องหลายครั้ง สาเหตุส�าคัญมาจากปัญหาที่ดินท�ากินและการถูกเอารัดเอาเปรียบจากนายทุน มีความ
เหลื่อมล�้าในการถือครองที่ดิน
รัฐบาลในสมัย ฯพณฯ นายสัญญา ธรรมศักดิ์ จึงได้แก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยประกาศใช้
พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ วันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๘
โดยมีหลักการและเหตุผล ดังนี้
ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพในการเกษตร ที่ดินจึงเป็นปัจจัย
ส�าคัญและเป็นรากฐานเบื้องต้นของการผลิตทางเกษตรกรรม แต่ปัจจุบันปรากฏว่า เกษตรกรก�าลัง
ประสบความเดือดร้อน เนื่องจากต้องสูญเสียสิทธิในที่ดินและกลายเป็นผู้เช่าที่ดินต้องเสียค่าเช่าในอัตรา
สูงเกินสมควร ที่ดินขาดการบ�ารุงรักษา จึงท�าให้อัตราการผลิตผลเกษตรกรรมอยู่ในระดับต�่า เกษตรกร
ไม่ได้รับความเป็นธรรมและเสียเปรียบจากการเช่าที่ดินและการจ�าหน่ายผลผลิตตลอดมา ซึ่งส่งผลให้เกิด
ความยุ่งยากทั้งในทางเศรษฐกิจ สังคม การปกครองและการเมืองของประเทศเป็นอย่างมาก จึงเป็นความ
จ�าเป็นอย่างยิ่งที่รัฐจะต้องด�าเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าวโดยด่วนที่สุด โดยวิธีการปฏิรูปที่ดินเพื่อช่วย
ให้เกษตรกรมีที่ดินท�ากินและให้การใช้ที่ดินเกิดประโยชน์มากที่สุด พร้อมกับการจัดระบบการผลิตและ
จ�าหน่ายผลผลิตเกษตรกรรมเพื่อให้ความเป็นธรรมแก่เกษตรกร ทั้งนี้ เพื่อเป็นการสนองแนวนโยบายแห่งรัฐ
ในการลดความเหลื่อมล�้าในฐานะของบุคคลในทางเศรษฐกิจและสังคม
หลักก�รและส�ระสำ�คัญ
การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม คือ การปรับปรุงเกี่ยวกับสิทธิและการถือครองในที่ดินเพื่อ
เกษตรกรรมรวมตลอดถึงการจัดที่อยู่อาศัยในที่ดินเพื่อเกษตรกรรมนั้น โดยรัฐน�าที่ดินของรัฐ หรือที่ดินที่
รัฐจัดซื้อหรือเวนคืนจากเจ้าของที่ดินซึ่งมิได้ท�าประโยชน์ในที่ดินนั้นด้วยตนเอง หรือมีที่ดินเกินสิทธิตาม
พระราชบัญญัตินี้เพื่อจัดให้แก่เกษตรกรผู้ไม่มีที่ดินของตนเองหรือเกษตรกรที่มีที่ดินเล็กน้อยไม่เพียงพอ
แก่การครองชีพและสถาบันเกษตรกร ได้เช่าซื้อ เช่าหรือเข้าท�าประโยชน์โดยรัฐให้ความช่วยเหลือในการ
พัฒนาอาชีพเกษตรกรรม การปรับปรุงทรัพยากรและปัจจัยการผลิตตลอดจนการผลิตและการจ�าหน่าย
ให้เกิดผลดียิ่งขึ้น
จากการประกาศใช้พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เมื่อวันที่ ๖ มีนาคม ๒๕๑๘
ได้มีการจัดตั้งส�านักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมขึ้น เรียกโดยย่อว่า ส.ป.ก. โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
๔๐ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
