Page 106 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 106
๓.๓ ผลตามกฎหมายที่ท�าให้เกิดปัญหาในการปฏิบัติ
จากข้อมูลการกำาหนดพื้นที่สำาหรับกิจการของรัฐ ซึ่งได้จำาแนกออกเป็น ๒ ประเภทใหญ่ๆ
ดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ว่าการกำาหนดแนวเขตพื้นที่หวงห้ามสำาหรับใช้ประโยชน์ของทางราชการ
ที่ดินสาธารณประโยชน์ที่ให้ประชาชนใช้ร่วมกัน และการกำาหนดพื้นที่หวงห้ามประเภทที่ดินป่าไม้
นั้น เริ่มต้นจากการกำาหนดหวงห้ามพื้นที่ โดยฝ่ายปกครอง และพัฒนาขึ้นเป็นกฎหมายเฉพาะของ
หน่วยงานราชการ ที่มีหน้าที่ดูแลพื้นที่แต่ละประเภทซึ่งกำาหนดให้ต้องมีการจัดทำาแผนที่แสดงพื้นที่
หวงห้ามแนบท้ายกฎหมาย หรือมติคณะรัฐมนตรีด้วย ซึ่งอาจสรุปประเด็นปัญหาจากกรณีดังกล่าวได้ ดังนี้
๓.๓.1 การประกาศหวงห้ามพื้นที่โดยอาศัยอ�านาจของฝ่ายปกครองประเภท
ที่ดินที่ใช้ประโยชน์ร่วมกัน
การประกาศหวงห้ามพื้นที่โดยอาศัยอำานาจของฝ่ายปกครองประเภทที่ดินที่ใช้ประโยชน์ร่วมกัน
เช่น ที่ทำาเลสาธารณประโยชน์ ประกาศของสมุหเทศาภิบาล มณฑลภูเก็ต ประกาศของผู้ว่าราชการจังหวัด
ซึ่งเป็นการประกาศที่ใช้การระบุอาณาเขตแนวเขตพื้นที่โดยประมาณ เมื่อได้มีพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการ
หวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พ.ศ.๒๔๗๘ ใช้บังคับแล้วพื้นที่หวงห้ามเดิม
บางส่วนมีการนำามาประกาศตามมาตรา ๗ ของพระราชบัญญัติฉบับนี้ รวมทั้งพื้นที่ที่ประสงค์จะประกาศ
หวงห้ามเพื่อใช้ในราชการประเภทต่างๆ ด้วย โดยต้องจัดทำาเป็นพระราชกฤษฎีกาและมีแผนที่แนบท้าย
การจัดทำาแผนที่เป็นไปตามวิธีการรังวัด ในขณะที่มีการประกาศ ต่อมาเมื่อพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล
กฎหมายที่ดิน พ.ศ.๒๔๙๗ ใช้บังคับซึ่งมีผลเป็นการยกเลิกพระราชบัญญัติว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้าง
ว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พ.ศ.๒๔๗๘ และมีบทบัญญัติตามประมวลกฎหมายที่ดินให้
อำานาจในการรังวัดทำาแผนที่เพื่อออกหนังสือสำาคัญสำาหรับที่หลวง (น.ส.ล.) ในที่ดินหวงห้ามประเภทนี้
วัตถุประสงค์ที่สำาคัญคือความต้องการในการกำาหนดแนวเขตที่ดินหวงห้ามให้มีความชัดเจน แต่เมื่อเข้า
ดำาเนินการในพื้นที่ที่มีการหวงห้ามตามการประกาศกำาหนดพื้นที่โดยประมาณก็ยังคงดำาเนินการด้วยวิธี
การรังวัดทำาแผนที่ในขณะนั้นเช่นเดียวกัน แต่ที่ดินหวงห้ามที่มีการรังวัดเพื่อออก น.ส.ล.นั้น หลักเกณฑ์
ในการรังวัดหากมีการคัดค้านของราษฎรในพื้นที่ใดบริเวณที่มีการหวงห้าม จะต้องมีการดำาเนินการให้ได้ข้อ
ยุติเสียก่อน เช่น การรังวัดเพื่อออก น.ส.ล. ในพื้นที่หวงห้ามเพื่อใช้ประโยชน์ในราชการทหาร พ.ศ.๒๔๘๑
สามารถรังวัดเพื่อออก น.ส.ล. ได้เพียงบางส่วนเฉพาะพื้นที่ทหารที่มีการใช้ประโยชน์แล้ว ในส่วนที่เหลือมี
การคัดค้านก็ยังไม่สามารถดำาเนินการได้ เมื่อการรังวัดทำาแผนที่ซึ่งดำาเนินการมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๗๘ จนถึง
ปัจจุบันอยู่บนวิธีการที่แตกต่างกันตามยุคสมัย การรังวัดเพื่อจัดทำาแนวเขตที่ชัดเจนไม่ได้รับความร่วมมือ
จากราษฎรในพื้นที่ ทำาให้ข้อมูลแนวเขตที่ดินหวงห้ามประเภทนี้ ซึ่งราษฎรเห็นว่าทับซ้อนกับที่ดินทำากิน
ยังไม่สามารถดำาเนินการเพื่อใช้ตรวจสอบร่วมกันได้
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ 105
