Page 57 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 57
รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง 55
๒. ขบวนการคัดค้านเขื่อน ทำาให้แผนการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ในประเทศไทย
ต้องชะลอลง (ยกเว้นเขื่อนป่าสักฯ เขื่อนขุนด่านฯ ที่เป็นโครงการพระราชดาริ)
หน่วยงานเขื่อนด้านผลิตไฟฟ้า คือ กฟผ. ต้องหันไปสนับสนุนการสร้างเขื่อนใน
ประเทศเพื่อนบ้าน จนกระทั่งเกิดปัญหาน้ำาท่วม ปี ๒๕๕๔ ทำาให้โครงการสร้าง
เขื่อน เช่น แก่งเสือเต้น แม่วงก์ ถูกรื้อฟื้นกลับมา
๓. ขบวนการสิ่งแวดล้อมด้านมลภาวะอุตสาหกรรม สามารถตรวจสอบระบบและ
กระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ขาดธรรมาภิบาล จนสังคมเริ่มให้
ความสำาคัญต่อเรื่อง องค์ความรู้ การมีส่วนร่วมร่วมของประชาชน (ที่ได้รับผล
กระทบ) ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังโครงการ
ประเมินผลการขับเคลื่อนทางนโยบายและสังคม
๑. ขบวนการฯ สามารถผลักดันหลักการสิทธิชุมชนไว้ในรัฐธรรมนูญ ได้ แต่ไม่สามารถ
ผลักดันกฎหมายลูกในระดับ พรบ. ได้ทำาให้กลไกของรัฐที่ควบคุมทรัพยากร
ไม่ยอมรับขณะที่ฝ่ายการเมืองก็ไม่เข้าใจและไม่สนับสนุนแนวคิดสิทธิชุมชน ทำาให้
รัฐไม่ได้ระบบรองรับและคุ้มครองสิทธิชุมชน
๒. จากโครงสร้างปัญหาที่ทำาให้เกิดความขัดแย้งระหว่างกลไกรัฐกับชาวบ้าน
ขบวนการฯ มีช่องว่างกับกลไกรัฐ ทำาให้ไม่เกิดกระบวนการเชื่อมประสานนโยบาย
การผลักดันนโยบายใช้วิธีการผลักดันระดับการเมืองโดยตัดข้ามกลไกส่วนราชการ
เมื่อฝ่ายการเมืองไม่ได้สนับสนุนทำาให้ไม่มีจุดเชื่อมต่อทางนโยบาย หลายครั้ง
แม้เจรจาระดับการเมืองได้แต่ในขั้นปฏิบัติจะสะดุดอยู่ที่กลไกรัฐ
๓. ขบวนการฯ ใช้ฐานการขับเคลื่อนจากประชาชนที่ได้รับผลกระทบทางตรง เช่น
ชุมชนในเขตป่า ชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากเขื่อน โครงการพัฒนา ฯลฯ โดยนำา
เสนอในแง่สิทธิและความเป็นธรรมที่มีต่อผู้เดือดร้อน แต่ขบวนการยังไม่สามารถ
สร้างประเด็นสาธารณะให้ใหญ่ กว้าง หลากหลายพอ ผ่านช่องทางสื่อทางสังคม
ใหม่ๆ ให้สาธารณชนในวงกว้างเข้าใจและยอมรับได้ เมื่อฐานประชาชนผู้ได้รับ
ผลกระทบหรือผู้สร้างแนวทางเลือกยังไม่ใหญ่พอ ขณะที่สาธารณชนไม่เข้าใจ
การเคลื่อนไหว จึงไม่เกิดพลังขับเคลื่อนที่มากพอสำาหรับการเปลี่ยนแปลงได้
๔. การเคลื่อนไหวกรณีเขื่อนแม่วงก์นำาโดยมูลนิธิสืบฯ นับเป็นปรากฏการณ์ที่น่า
วิเคราะห์ คือ
] มีทุนทางสังคมเดิม คือ บทบาทของ สืบ นาคะเสถียร ที่กลายเป็น Idol ของ
การอนุรักษ์สัตว์ป่าและป่าไม้ โดยมีการตอกย้ำาอย่างต่อเนื่อง
] การสร้างความเป็นสถาบันที่น่าเชื่อถือในสถานการณ์ปัญหาวงกว้าง เช่น
