Page 54 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 54
52 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
จากปัญหาทั้งหมดที่กล่าวมา จึงมีความคิดร่วมกันของหลายฝ่ายที่ขับเคลื่อนนโยบาย
แต่ละด้านว่า ควรประสานพลังการเคลื่อนไหวที่กระจัดกระจายให้เกิดพลังทวีคูณร่วมกัน จนเกิดเป็น
เค้าโครงข้อเสนอทางนโยบายต่อการปฏิรูปฐานทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และเกษตรทั้งระบบ
โครงสร้างและความสัมพันธ์ของขบวนการ
v ก่อตัวเป็นเครือข่ายเฉพาะประเด็นอย่างหลวมๆ เช่น เครือข่ายป่าชุมชน เครือข่าย
น้ำาและเขื่อน เครือข่ายเหมืองแร่ เครือข่ายผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากอุตสาหกรรม
โรงไฟฟ้า
v ช่วงปี ๒๕๓๑ - ๒๕๔๗ มีโครงการฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ เป็นองค์กรประสาน
การขับเคลื่อนทางนโยบายและสนับสนุนวิชาการเพื่อการตรวจสอบนโยบายในทุกเรื่อง
เกิดเป็นเครือข่ายทรัพยากรฯ (ยังมีกลุ่มย่อยรายประเด็น) ในช่วงปี ๒๕๓๖ เป็นต้น
v ภายหลังการยุติบทบาทของโครงการฟื้นฟูฯ ในปี ๒๕๔๘ ก็ไม่มีกลไกประสาน
การขับเคลื่อนเชิงนโยบายร่วมกัน คงเหลือแต่เครือข่ายเฉพาะประเด็น เกิดองค์กร
เฉพาะทาง
v เกิดขบวนการฐานทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น ซึ่งไม่ได้มีองค์กรพัฒนา
เอกชนเป็น “กระดูกสันหลัง” (แต่ยังเป็นกองหนุน) เช่น เครือข่ายเพื่อนตะวันออก
กลุ่มคัดค้านโรงไฟฟ้า ท่าเรือ อุตสาหกรรม ฯลฯ ทำางานเชิงพื้นที่แต่ก็ไม่ได้เคลื่อนไหว
ทางการเมืองระดับชาติ
v มีกลไกแบบทางการเกิดขึ้น เช่น สมัชชาองค์กรเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม เครือข่าย
สิ่งแวดล้อมไทย แต่มีบทบาทในทางการเมืองจำากัด เพราะไม่สามารถสร้างประเด็น
พื้นที่ และการเคลื่อนไหวสาธารณะได้
ประเด็นวิเคราะห์
v จุดแข็งตอนเริ่มต้นของขบวนทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม คือ การตรวจสอบผล
กระทบโครงการ และโยงให้เห็นเค้าโครงนโยบายที่เป็นปัญหา สร้างให้เป็นประเด็น
สาธารณะ (โดยไม่จำาเป็นว่ากระทบต่อคนชายขอบ) มีกลุ่มคนหลากหลายเข้าร่วม เช่น
นักวิชาการเฉพาะทาง ข้าราชการก้าวหน้า คนชั้นกลางในเมืองและท้องถิ่นหัวก้าวหน้า
ข้อเด่นของยุทธศาสตร์ดังกล่าวคือ มีความแหลมคม ฉับไว เป็นตัวของตัวเอง แต่
ข้ออ่อน ก็คือ พลังหนุนจากประชาชนท้องถิ่นมาไม่ทัน
v ต่อมาขบวนการฯ เน้นหนักไปที่กลุ่มคนชายขอบและวางเป้านโยบายไปที่การ
พัฒนาข้อเสนอทางนโยบายระดับชาติ (ซึ่งต้องใช้ทรัพยากร เวลา และโอกาสทาง
นโยบายที่พร้อม) โดยเน้นไปที่การจัดตั้งเครือข่ายชาวบ้านเชิงประเด็น เชิงภูมิภาค และ
