Page 53 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)

52 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

Universal Declaration of Human Rights, Articles 1, 2 and 7; International Covenant on Civil
and Political Rights (ICCPR, 1966) Article 26; International Covenant on Economic, Social, and
37
Cultural Rights (ICESCR, 1966) Article 2 (2),3; CEDAW Articles 1-4; CRC Article 1.
(2) ข้อขัดแย้งในกรณีของข้�ร�ชก�รครูที่ขอแต่งเครื่องแบบข้�ร�ชก�รต�มเพศสภ�พที่แสดงออก
ของตน ซึ่งเป็นกรณีก�รตีคว�มกฎหม�ยระหว่�งก�รขอคุ้มครองสิทธิต�มพระร�ชบัญญัติคว�มเท่�เทียม
ระหว่�งเพศ พ.ศ. 2558 กับพระร�ชบัญญัติเครื่องแบบข้�ร�ชก�รฝ่�ยพลเรือน พ.ศ. 2478 และระเบียบสำ�นัก
น�ยกรัฐมนตรี เรื่องก�รไว้ผมและก�รแต่งก�ยของข้�ร�ชก�ร ลูกจ้�ง และผู้ที่ทำ�ง�นในรัฐวิส�หกิจ พ.ศ. 2516
และกฎสำ�นักน�ยกรัฐมนตรี ฉบับที่ 94 (พ.ศ. 2553) ที่กำ�หนดลักษณะก�รแต่งก�ยของข้�ร�ชก�รไว้ต�มเพศ
ช�ยและหญิง จนกระทั่ง “เครือข่�ยครูอ�จ�รย์ที่มีคว�มหล�กหล�ยท�งเพศ” ได้ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อคณะ
กรรมก�รสิทธิมนุษยชนแห่งช�ติ (กสม.) เพื่อขอคว�มช่วยเหลือในกรณีดังกล่�ว 38

(3) พระร�ชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอ�ศัยเทคโนโลยีช่วยก�รเจริญพันธุ์ท�งก�รแพทย์ พ.ศ.
2558 ซึ่งกฎหม�ยฉบับนี้ได้กำ�หนดเงื่อนไขต่�ง ๆ สำ�หรับก�รรับตั้งครรภ์แทน เพื่อป้องกันมิให้มีก�รตั้งครรภ์
แทนในลักษณะของธุรกิจหรือห�ผลประโยชน์ท�งก�รค้� แต่ภ�ยหลังจ�กที่มีก�รประก�ศใช้กฎหม�ยฉบับนี้
ก็ได้มีกระแสวิพ�กษ์วิจ�รณ์ออกม�ในหล�ยมุมมอง เช่น เห็นว่�กลุ่มบุคคลที่มีคว�มแตกต่�งหล�กหล�ย
ท�งเพศกล�ยเป็นกลุ่มที่ถูกเลือกปฏิบัติ เพร�ะไม่ส�ม�รถใช้กฎหม�ยนี้ในก�รที่จะมีบุตรได้ เนื่องจ�กเนื้อห�
หลักของกฎหม�ยกำ�หนดไว้ชัดเจนว่�ต้องเป็นพ่อแม่ที่จดทะเบียนสมรสที่เป็นรักต่�งเพศเท่�นั้น ดังนั้น
ห�กเป็นส�มีภรรย�แบบรักต่�งเพศที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส หรือส�มีภรรย�ที่เป็นแบบรักเพศเดียวกัน
ก็จะไม่ส�ม�รถใช้สิทธิต�มกฎหม�ยฉบับนี้ได้ 39
(4) ร่�งพระร�ชบัญญัติคู่ชีวิตพ.ศ. .... ร่�งกฎหม�ยฉบับนี้ ถือเป็นครั้งแรกที่ประเทศไทยจะมีกฎหม�ย
ที่รองรับคว�มสัมพันธ์ระหว่�งบุคคลเพศเดียวกัน อันเป็นก�รตระหนักถึงคว�มเป็นจริงของสภ�พสังคม
ในปัจจุบัน โดยกฎหม�ยฉบับนี้มีส�ระที่สำ�คัญ คือ กำ�หนดให้ใช้คำ�ว่� “คู่ชีวิต” ที่หม�ยคว�มว่� บุคคลสองคน
ซึ่งเป็นเพศเดียวกันโดยกำ�เนิดและได้จดทะเบียนเป็นคู่ชีวิตกัน และให้สิทธิต่�ง ๆ ได้แก่ สิทธิในก�รจัดก�ร
แทนผู้เสียห�ยเช่นเดียวกับส�มีหรือภริย� ต�มประมวลกฎหม�ยวิธีพิจ�รณ�คว�มอ�ญ� หรือก�รจัดก�ร
ทรัพย์สินระหว่�งคู่ชีวิตโดยแบ่งเป็นสินส่วนตัว และทรัพย์สินร่วมกัน หรือให้ส�ม�รถรับบุตรบุญธรรมได้
หรือเมื่อคู่ชีวิตฝ่�ยใดฝ่�ยหนึ่งต�ยก็ให้คู่ชีวิตอีกฝ่�ยหนึ่งมีสิทธิและหน้�ที่เช่นเดียวกับคู่สมรสต�มบทบัญญัติ
ในประมวลกฎหม�ยแพ่งและพ�ณิชย์ว่�ด้วยมรดก และกำ�หนดให้นำ�บทบัญญัติในประมวลกฎหม�ยแพ่ง
และพ�ณิชย์ว่�ด้วยคู่สมรสบ�งม�ตร� ครอบครัว และบุตรบุญธรรม ม�ใช้บังคับแก่คู่ชีวิตด้วยโดยอนุโลม
และนอกจ�กนี้ ยังมีก�รเสนอร่�งพระร�ชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหม�ยแพ่งและพ�ณิชย์ เพื่อเสริม
กฎหม�ยฉบับนี้ด้วย โดยจะเป็นก�รแก้ไขเกี่ยวกับก�รห้�มคู่ชีวิตสมรสซ้อน กำ�หนดเหตุในก�รฟ้องหย่�
และกำ�หนดเหตุในก�รสิ้นสิทธิรับค่�เลี้ยงชีพ
แต่ทั้งนี้ร่�งพระร�ชบัญญัติฉบับนี้ได้มีคว�มคิดเห็นบ�งส่วนที่เห็นว่�ยังไม่ส�ม�รถที่จะนำ�ไปสู่
“สมรสเท่�เทียม” ได้เนื่องจ�กเป็นก�รแบ่งแยกเพศโดยใช้กฎหม�ย และเห็นว่�ควรที่จะทำ�ก�รปรับแก้ไขและ
ใช้กฎหม�ยฉบับเดียวกันกับก�รแต่งง�นระหว่�งช�ยและหญิงเพื่อให้ทุกเพศมีคว�มเท่�เทียมกันอย่�งแท้จริง
เช่น แก้ไขประมวลกฎหม�ยแพ่งและพ�ณิชย์ ม�ตร� 1448 ที่บัญญัติว่� “ก�รสมรสจะทำ�ได้ต่อเมื่อ ชายและหญิง
40
มีอ�ยุสิบเจ็ดปีบริบูรณ์แล้ว แต่ในกรณีที่มีเหตุอันสมควร ศ�ลอ�จอนุญ�ตให้ทำ�ก�รสมรสก่อนนั้นได้”

37 จ�ก ก�รรับรองเพศสถ�นะต�มกฎหม�ยในประเทศไทย: ก�รทบทวนกฎหม�ยและนโยบ�ย (น. 62), โดย รณภูมิ ส�มัคคีค�รมย์ (แปล), 2018,
กรุงเทพมห�นคร: โครงก�รพัฒน�แห่งสหประช�ช�ติ.
38 สย�มรัฐ 22 กรกฎ�คม 2562, “เครือข่�ยอ�จ�รย์หล�กหล�ยท�งเพศ” ร้องกสม. ช่วยครูข้�มเพศบุรีรัมย์, [Online], available URL:https://
siamrath.co.th/n/92102 (October, 2020).
39 โพสต์ทูเดย์ 10 ก.ย. 2558, ชี้จุดอ่อน ‘กฎหม�ยอุ้มบุญ’ หลัง 1 เดือนบังคับใช้ [Online], available URL:https:// www.posttoday.com/life/
healthy/387188 (October, 2020).
40 Work point today 10 ก.ค. 2563, อธิบ�ย พ.ร.บ.คู่ชีวิต vs สมรสเท่�เทียม ดร�ม่�สำ�คัญที่จะมีผลต่อชีวิตของกลุ่ม LGBT [Online], available
URL: https://workpointtoday.com/15explainer-lgbt/10 ก.ค. 2563 (October, 2020).