Page 46 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 46
ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563) 45
“สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน
อตฺตานำ อุปมำ กตฺวา น หเนยฺย น ฆาตเย”
“สรรพสัตว์ย่อมหว�ดหวั่นต่อก�รถูกทำ�ร้�ย สรรพสัตว์ย่อมหว�ดกลัวต่อมฤตยู
บุคคลเปรียบเทียบตนกับคนอื่นแลไม่ควรทำ�ร้�ยหรือฆ่�ใคร ทั้งไม่ควรให้ใครทำ�ด้วย”
“สพฺเพ ตสนฺติ ทณฺฑสฺส สพฺเพสำ ชีวิตำ ปิยำ
อตฺตานำ อุปมำ กตฺวา น หเนยฺย น ฆาตเย”
“สรรพสัตว์ย่อมหว�ดหวั่นต่อก�รถูกทำ�ร้�ย ชีวิตย่อมเป็นที่รักของสรรพสัตว์ บุคคลเปรียบเทียบตนกับ
คนอื่นแล้ว ไม่ควรทำ�ร้�ยหรือฆ่�ใคร ทั้งไม่ควรให้ใครทำ�ด้วย” ซึ่งห�กจะอธิบ�ยให้เข้�ใจโดยง่�ยก็คือ
หม�ยถึง ก�รที่เร�จะกระทำ�สิ่งใดกับผู้อื่นก็ควรลองพิจ�รณ�ดูเสียก่อนว่�ห�กมีผู้ม�กระทำ�เช่นนั้น ๆ
กับเร� เร�จะมีคว�มรู้สึกอย่�งไร หรือ “ก�รเอ�ใจเข�ม�ใส่ใจเร�” นั่นเอง ซึ่งห�กส�ม�รถคิดได้เช่นนี้
ก�รมีอคติและก�รเลือกปฏิบัติต่�ง ๆ กับเพื่อนมนุษย์ด้วยกันคงไม่มีท�งเกิดขึ้นได้ในสังคม
ดังนั้น ไม่ว่�จะเป็นมุมมองในระดับปรมัตถ์สัจจะหรือระดับสมมุติสัจจะก็ต�มก�รสร้�งบริบทและ
กระบวนทัศน์เพื่อเป็นฐ�นคิดสำ�หรับก�รสร้�งกฎเกณฑ์ท�งสังคมเกี่ยวกับหลักคว�มเสมอภ�คในสังคม
ต�มคติพุทธ ก็ส�ม�รถดำ�เนินก�รได้อย่�งเสมอเหมือนกันต�มหลัก “ปฏิจจสมุปบ�ท” หรือหลัก “อริยสัจสี่”
ที่ถือว่�ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในโลกนี้ล้วนอิงอ�ศัยกันหรือทุกอย่�งล้วนเกิดจ�กเหตุและปัจจัยที่เกื้อหนุนกัน
เริ่มจ�กมนุษย์เกิดอวิชช� (คือ คว�มไม่รู้แจ้งในสิ่งที่ถูกที่ควร หรือ ไม่รู้ในอริยสัจสี่) และขย�ยผลต่อเนื่อง
ไปจนเกิดเป็นคว�มทุกข์ในที่สุด ซึ่งจะส�ม�รถเปรียบเทียบคว�มไม่เสมอภ�คในรูปแบบต่�ง ๆ ที่เกิดขึ้น
ในสังคมได้กับ “ทุกข์” เพร�ะก่อให้เกิดภ�วะที่ทนได้ย�ก อันม�จ�กต้องประสบกับสิ่งที่ไม่เป็นอันปร�ถน�
ดังนั้น ห�กต้องก�รจะดับทุกข์นี้ จึงต้องห� “สมุทัย” คือ เหตุแห่งก�รเลือกปฏิบัติหรือคว�มไม่เสมอภ�ค
ที่เกิดขึ้น ซึ่งก็ได้แก่ ตัณห� อุป�ท�นต่�ง ๆ (คือ คว�มติดใจ ยินดียินร้�ย หรือติดในรสอร่อยของโลก)
อันมี อวิชช� เป็นมูลร�กให้พบ แล้วจึงห� “นิโรธ” คือ ก�รกำ�หนดเป้�หม�ย คือก�รดับกิเลสตัณห�อันเป็น
ต้นเหตุที่แท้จริงต่�ง ๆ อันมีร�กม�จ�กอวิชช� ซึ่งเป็นเหตุแห่งก�รเลือกปฏิบัตินั้นให้ได้ และจึงเดินท�งม�ถึง
“มรรค” คือ แนวปฏิบัติไปสู่ก�รยุติก�รเลือกปฏิบัติด้วยวิธีก�รอันเหม�ะสมปร�ศจ�กอวิชช�ในท้�ยที่สุด
และแน่นอนว่�ทุกอย่�งก็จะต้องอยู่บนพื้นฐ�นของหลัก“มัชฌิม�ปฏิปท�” หรือ “ท�งส�ยกล�ง” ด้วยเสมอ
ซึ่งส�ม�รถอธิบ�ยได้ต�มแผนภ�พ ดังต่อไปนี้
31
ดัดแปลงม�จ�ก วิภ�รัตน์ ธ�ร�ธีรภ�พ,พึ่งอ้�ง, หน้� 80.erock18/illustrated-inequality-equality-equity-and-justice-fb3d68098238
31
