Page 106 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 106
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 105
ฮอร์โมน (hormone treatment) ยา การผ่าตัด และการเสริมหน้าอก (breast implant) ซึ่งจะมีเรื่อง
ค่าใช้จ่ายเข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนั้น ถ้ามีลักษณะเกี่ยวกับ sexual health รัฐก็น่าจะต้องเปิดช่องให้มีการ
ประกันสิทธิให้ได้มากขึ้น เพราะฉะนั้นการเปลี่ยนแปลงบัญชีจ�าแนกโรคจะเป็นอีกขึ้นหนึ่ง ในอนาคต
ผมมองว่าแม้แต่ WHO ก็น่าจะมุ่งไปสู่ classification ที่ไม่ต้องมีค�าที่แสดงถึงการเลือกปฏิบัติ
2. สิทธิทางเพศ (sexual rights) มีความหมายและขอบเขตอย่างไร
มีการใช้ค�าว่า sexual rights อยู่บ้างในเวทีระหว่างประเทศ แต่ค�าที่ปรากฏมากกว่าตาม
มาตรฐานของสหประชาชาติ คือ ค�าว่า sexual and reproductive rights หรือสิทธิทางเพศและ
อนามัยเจริญพันธุ์ โดยเริ่มปรากฏมากขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1990 ส�าหรับเกณฑ์หรือกรอบสากลที่ส�าคัญ
เกี่ยวกับเรื่องนี้มีที่มาจาก 2 แหล่ง ได้แก่ ในปี ค.ศ. 1994 การประชุมสุดยอดของผู้น�าประเทศที่นคร
ไคโร มีการก�าหนดแผนเกี่ยวกับประชากรและการพัฒนา (population and development) ที่เป็น
ฐานความคิดในเรื่อง sexual and reproductive rights และในปี ค.ศ. 1995 การประชุมปักกิ่ง
ที่ว่าด้วยสิทธิสตรี โดยเรื่องที่ตกลงกันในเวทีสากลระหว่างประเทศไม่ได้ก็ต้องมาพิจารณากฎหมาย
เปรียบเทียบหรือการปฏิบัติเปรียบเทียบในแต่ละประเทศเพื่อจะเป็นทางเลือกที่ดีกว่า ทั้งนี้ การตกลงกัน
ในทางระหว่างประเทศจะเป็นตัวชี้ของรัฐว่าจะอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมายระหว่างประเทศ ในการ
เจรจาที่มีแผนปฏิบัติการออกมาจากการประชุมสุดยอดผู้น�าประเทศที่นครไคโร ได้มีการยอมรับและ
ประกัน sexual and reproductive rights ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพ (health) โดย sexual and
reproductive rights หมายความว่า ทุกคนโดยเฉพาะสตรีซึ่งถูกกระทบมากมีสิทธิที่จะเข้าถึง
การบริการทางสาธารณสุขเกี่ยวกับเรื่องเพศและอนามัยเจริญพันธุ์ของตน ท�าให้ทุกคนมีสิทธิจะวางแผน
ครอบครัวตัวเองได้ มีสิทธิที่จะเข้าถึงการคุมก�าเนิด (contraceptives) หรือวิธีป้องกัน (spacing) ไม่ให้
ต้องมีลูก และสิ่งที่ไม่ต้องการให้เกิดขึ้นก็คือ การบังคับให้เป็นหมัน (force sterilization) การท�าแท้ง
โดยถูกบังคับ (forced abortion) และการต้องไม่ถูกบังคับในเรื่องอื่น นั่นคือทุกคนต้องมีทางเลือก
ในเรื่องสุขภาพของตนเองทางด้านอนามัยเจริญพันธุ์ซึ่งก็มักจะเกี่ยวกับสตรี โดยการเข้าถึงระบบทางเลือก
หรือการคุมก�าเนิด (contraceptives) ถ้าพิจารณาให้ดีเรื่องนี้ไม่ได้ตอบประเด็นว่าการท�าแท้งควรจะ
ถูกกฎหมายหรือไม่ เพราะเป็นเรื่องที่ตกลงกันไม่ได้ ซึ่งเป็นกรณีที่ถกเถียงกันมานานในเวทีระหว่าง
ประเทศว่าการท�าแท้ง (abortion) น่าจะถูกกฎหมายหรือไม่ แต่เป็นการตอบโดยมีนัยว่าทุกคนน่าจะ
เข้าสู่ทางเลือกในเรื่องการวางแผนครอบครัว (planning) และการคุมก�าเนิด (contraceptives)
ซึ่งเป็นการเปิดช่องให้ท�าได้ แต่ห้ามการบังคับให้ท�าแท้ง ถ้าจะถามว่าจะให้ถูกกฎหมายหรือไม่นั้น
ทั่วโลกตกลงกันไม่ได้ บางประเทศก็เปิดช่องให้ท�าได้ แต่บางประเทศก็ห้าม ซึ่งก็มีหลายความเห็น
แต่ที่ตกลงกันได้คือ เรื่อง sexual and reproductive rights และในปี ค.ศ. 1995 การประชุม
ปักกิ่งจะเป็นเรื่องการต่อต้านความรุนแรงต่อสตรี forced sterilization forced abortion
early marriage (การแต่งงานเร็วเกินไป) และเรื่องอื่น ๆ ที่กระทบต่อเด็ก แต่เรื่องนี้ก็พัฒนาขึ้นมา
เป็นล�าดับ ช่วงนั้นยังพูดถึงเรื่อง “เพศ” (sex) ส่วน “เพศสภาพ” (gender) เริ่มมีการพูด
ถึงกันมากขึ้น กรรมการของสหประชาชาติเริ่มเปิดประเด็นว่า gender อาจจะหมายความว่าบุคคลที่
ไม่จ�าเป็นต้องถูกก�าหนดไว้ คณะกรรมการประจ�าอนุสัญญา CEDAW ก็เริ่มเอื้อต่อบุคคลข้ามเพศ
