Page 90 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

88 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

เกี่ยวกับการชุมนุม เชน ขอหาฝาฝนคําสั่งหัวหนาคณะรักษาความสงบแหงชาติ ที่ 3/2558 ขอ 12 หรือ

การดําเนินคดีตามพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 เปนตน
ขณะเดียวกันรัฐบาลยังเสนอกฎหมายที่มีผลกระทบตอสิ่งแวดลอมเขาสูการพิจารณาของ
สภานิติบัญญัติแหงชาติ และเรงพิจารณาเห็นชอบรางกฎหมายโดยไมไดรับฟงความคิดเห็นจากประชาชน
หลายฉบับ เชน พระราชบัญญัติโรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติสงเสริมและรักษาคุณภาพ
สิ่งแวดลอมแหงชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 พระราชบัญญัติแร พ.ศ. 2560 หรือพระราชบัญญัติ

การชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 เปนตน ทามกลางขอถกเถียงในเรื่องปญหาหลายประการ ทั้งเนื้อหา
สาระของกฎหมายและการตีความบังคับใชของเจาหนาที่รัฐ รวมถึงการออกคําสั่งคณะรักษา
ความสงบแหงชาติ และคําสั่งหัวหนาคณะรักษาความสงบแหงชาติ ในเรื่องตาง ๆ นั้น ก็มีผลกระทบ

ทั้งกับประชาชนโดยทั่วไป ในชุมชนเฉพาะพื้นที่ที่กําหนด หรือเฉพาะประเด็นที่รัฐบาลตองการยกเวน
ไมตองปฏิบัติตามกฎหมาย โดยปราศจากการตรวจสอบเนื้อหาและกระบวนการออกคําสั่ง
ในปจจุบันหลังการใชบังคับรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ยังพบวา
สิทธิเสรีภาพดานสิ่งแวดลอมที่สําคัญไดหายไป อาทิ สิทธิในการดํารงชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดี และสิทธิ
ในการมีสวนรวมดานสิ่งแวดลอม เปนตน ทําใหรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีจุดออนในเรื่องการรับรองสิทธิของ

ประชาชนและลดทอนกระบวนการมีสวนรวมของประชาชนซึ่งเปนสิ่งสําคัญของการปกครองในระบอบ
ประชาธิปไตย ดังนั้น ปรากฏการณดังรายละเอียดขางตนเปนสถานการณสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอม
และทรัพยากรธรรมชาติภายใตรัฐบาลที่ผานมา นอกจากเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนตอประชาชนหรือ

กลุมชุมชนอยางแพรหลายจากทหาร ฝายความมั่นคง หรือเจาหนาที่รัฐฝายตาง ๆ แลว ยังไมสามารถ
ตรวจสอบการใชอํานาจหรือการดําเนินการตาง ๆ ของรัฐบาลในทางที่กระทบสิทธิของประชาชนได

7

ขอทาทายสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอมปจจุบัน

ประเด็นขอทาทายดานสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอมในปจจุบันมีหลากหลายมิติ ตั้งแต
7.1 การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับสิทธิมนุษยชน (Climate change) ในรายงาน
การประเมินครั้งที่ 5 (ค.ศ. 2014) คณะกรรมการระหวางรัฐบาลวาดวยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
(IPCC) ไดยืนยันอยางชัดเจนวา การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเปนเรื่องจริงและการปลอย

กาซเรือนกระจกที่มนุษยสรางขึ้นเปนสาเหตุหลักของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในรายงานดังกลาว
ยังระบุความถี่ที่เพิ่มขึ้นของเหตุการณสภาพอากาศที่รุนแรงและภัยพิบัติทางธรรมชาติ ระดับนํ้าทะเล
ที่เพิ่มขึ้น นํ้าทวม คลื่นความรอน ความแหงแลง ภาวะการกลายเปนทะเลทราย การขาดแคลนนํ้า

และการแพรกระจายของโรคเขตรอน เปนตน ปรากฏการณเหลานี้คุกคามสิทธิมนุษยชนหลากหลาย
รูปแบบทั้งทางตรงและทางออมจากผูคนทั่วโลกรวมถึงสิทธิในชีวิต นํ้าและสุขาภิบาล อาหาร สุขภาพ
อาคารที่อยูอาศัย รวมถึงวัฒนธรรมและการพัฒนา