Page 86 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

84 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

สิทธิเชิงกระบวนการกลับไดรับการรับรองไวในอนุสัญญาระหวางประเทศวาดวยสิ่งแวดลอม

จํานวนมาก
นอกจากนี้ ขอบกพรองในกฎหมายสิ่งแวดลอมระหวางประเทศ คือ บทบัญญัติจํานวนมากจะ
ถูกนํามาใชเฉพาะเมื่อมีอันตรายมหันต ทั้งที่อันตรายเหลานั้นถูกคาดการณเอาไวลวงหนาจาก
นักวิทยาศาสตรมาเปนเวลานานแลว รวมทั้งไดเตือนใหตระหนักถึงความหายนะ (เชน กรณีโรงไฟฟา
เชอรโนบิล ฯลฯ) แตการบังคับใชกฎหมายก็ยังลาหลังและเชื่องชา ทั้ง ๆ ที่บทบัญญัติทางกฎหมาย

สิ่งแวดลอมเหลานั้น มีบทบาทสําคัญในการปกปองสิ่งแวดลอมระหวางประเทศเพราะรัฐสวนมาก
ไมคอยสรางความตระหนักในหายนะดานสิ่งแวดลอม แตเนนไปที่การปกปองสิ่งแวดลอมเปนปญหายอย
มากกวา

ในการสงเสริมสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมนั้น ประชาชนควรไดรับการเขาถึงขอมูลดาน
สิ่งแวดลอมไดงายขึ้นและควรขยายบทบาทการดูแลไปใหถึงศาล เพราะจะเกิดบรรทัดฐานที่ดีตอ
การดําเนินการ ปญหาที่สําคัญ คือ เมื่อบุคคลเผชิญกับปญหาการคุกคามและทําลายสิ่งแวดลอม
การพยายามยืนยันสิทธิของตนตอหนาหนวยงาน และดําเนินการฟองรองตอศาล อันเปนความพยายาม
ที่จะปกปองตนเองจากการถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานซึ่งเปนอันตรายตอสิ่งแวดลอมมักลมเหลว

เพราะตองดําเนินการอยางมากมายและดําเนินการดวยความยากลําบาก นอกจากสิทธิในการเขาถึง
ขอมูลดานสิ่งแวดลอม (Right to Access to Information) ยังมีสิทธิในการมีสวนรวมเชิงสาธารณะ
ในกระบวนการตัดสินใจดานสิ่งแวดลอม (Right to Public Participation in Decision - making)

และสิทธิในการเขาถึงความยุติธรรมดานสิ่งแวดลอม (Right to Environmental Justice)
สิทธิเหลานี้เปนรากฐานในดานสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมที่ประชาชนควรรับรูและมีกลไกของรัฐ
ใหการสนับสนุนคุมครอง
อยางไรก็ตาม หากพิจารณาดานสิทธิมนุษยชนในกฎหมายสิ่งแวดลอมระหวางประเทศ
การคุมครองสิ่งแวดลอมไดกลายเปนปญหาความกังวลของโลก แตกฎหมายสิ่งแวดลอมระหวางประเทศมี

ลักษณะเปนสนธิสัญญาและมีการยืนยันหลักการสําคัญบางประการที่นาสนใจ คือ การพยายามจะไป
คุมครองถึงสิทธิมนุษยชนในอนาคต โดยนําเอาแนวคิดเรื่องความยั่งยืน หลักการปองกันไวกอน
หลักการความรับผิดเชิงสาเหตุ และความตองการปกปองสิ่งแวดลอมสําหรับคนรุนอนาคตผาน

หลักการพัฒนาที่ยั่งยืน เสมือนวาหลักความยั่งยืนเปนการวางแนวทางสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมใหกับ
คนรุนใหม (Next generations) ไดรับรูวาเขามีสิทธิไดรับดวย
ปจจุบัน สหประชาชาติไดออกกรอบแนวคิดสิทธิมนุษยชนกับสิ่งแวดลอม (Framework
Principles on Human Rights and Environment) ออกมาโดยมีหลักการที่นาสนใจ 3 ประการ คือ
ขอ 1 มนุษยเปนสวนหนึ่งของธรรมชาติและสิทธิมนุษยชนเชื่อมโยงกับสภาพแวดลอมที่มนุษย

อยูอาศัย การทําลายสิ่งแวดลอมเทากับเปนการแทรกแซงสิทธิมนุษยชนในการที่จะไดรับความรื่นรมย
ในชีวิตของมนุษย และการดําเนินการดานสิทธิมนุษยชนจะชวยปกปองคุมครองสิ่งแวดลอมและสงเสริม
การพัฒนาที่ยั่งยืน