Page 88 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

86 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

ตอชีวิตความเปนอยูของมนุษย อันทําลายสิทธิมนุษยชนพื้นฐานในการที่อยูในสภาพสิ่งแวดลอมที่ดี

หรือคุณภาพสิ่งแวดลอมที่สมควรจะไดรับ ซึ่งสิทธิในการดํารงชีวิตในสภาพแวดลอมที่ดีมีคุณคาตอการ
ใชชีวิตมนุษยนั้นยอมเปนสิทธิมนุษยชน
การขยายความในมิติดานการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) นั้น ตีความรวมถึง
การคุมครองปกปองสิ่งแวดลอมใหถึงมือคนรุนใหม (Next Generation) เพื่อใหเขาสามารถที่จะใช
สิทธิมนุษยชนไดอยางสมบูรณ แมจะแตกตางกันในระดับตาง ๆ ก็ตาม สิทธิของคนรุนปจจุบัน

ในการเขาถึงทรัพยากรธรรมชาติที่เปนธรรม และความยุติธรรมทางสิ่งแวดลอม จะตองพิจารณาภายใต
ขอผูกพันในการรักษาสภาพแวดลอมของโลกและฐานทรัพยากรสําหรับคนรุนอนาคตดวย เพื่อรักษา
สภาพแวดลอมของโลกและฐานทรัพยากรสําหรับคนรุนอนาคต ซึ่งอาจมีการประเมินกฎหมายควบคุม

มลพิษและการจัดการทรัพยากรกับความยุติธรรมระหวางประเทศ แนวคิดนี้ถูกนําเสนอโดย UNEP วา
ตองการการปกปองที่มีประสิทธิภาพของสิทธิมนุษยชนในการเก็บและการแสวงหาสิทธิในการเขาถึง
เพื่อใหเกี่ยวกับการใชทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอมอยางยั่งยืน ปญหาดานภูมิอากาศ มลพิษทาง
อากาศ การปองกันความเสื่อมโทรมของแหลงนํ้าและการจัดการ การจัดการของเสีย ดิน การปองกัน
การชะลาง การคุมครองธรรมชาติ ชนิด และความหลากหลายทางชีวภาพ มลภาวะทางเสียง ความรวมมือ

เพื่อสิ่งแวดลอมกับประเทศที่สาม เหลานี้ยังเปนปญหาทาทายมิติดานสิทธิมนุษยชนอยางตอเนื่อง

6

สิทธิมนุษยชนกับสิ่งแวดลอมในประเทศไทย

สําหรับประเทศไทย รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และรัฐธรรมนูญ
แหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ไดบัญญัติถึง “สิทธิชุมชน” โดยเปนการใหสิทธิแกชุมชน

ในการมีสวนรวมกับรัฐในการจัดการ บํารุงรักษา และใชประโยชนจากทรัพยากรธรรมชาติอยางสมดุล
และยั่งยืน แตจะถูกกลาวหาวาเปนการรับรองเพียงในฐานะ “สิทธิเชิงกลุม (Collective Rights)” ไว
อยางชัดเจน ในระดับหลักการ และบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญทั้งสองฉบับยังไมไดบัญญัติเรื่อง “สิทธิ

ในสิ่งแวดลอม (Right to Environment)” ในฐานะ “สิทธิดานบุคคลหรือปจเจกชน (Individual
Rights)” แตอยางใด อยางไรก็ดี การสนับสนุนใหประชาชนสามารถดํารงชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดีได
บรรจุอยูในบทบัญญัติของกฎหมาย แตอยูในฐานะที่เปนเปาประสงคหรือเงื่อนไขของประเด็นสิทธิอื่น
ในรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ไดบัญญัติเรื่องสิทธิชุมชนไวใน
มาตรา 56 ในหมวดสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ระบุวา

“บุคคลมีสิทธิที่จะมีสวนรวมกับรัฐและชุมชน ในการบํารุงรักษา และไดประโยชนจาก
ทรัพยากร ธรรมชาติ รักษาคุณภาพสิ่งแวดลอม เพื่อใหดํารงชีพอยูไดอยางปกติและตอเนื่องใน
สิ่งแวดลอมที่จะไมกอใหเกิดอันตรายตอสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพ หรือคุณภาพชีวิตของตน