Page 93 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

ปที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม – เมษายน 2563) 91

จากงานศึกษาสิทธิของชุมชน เรื่อง “รัฐไดประโยชนอะไรของหลักสิทธิมนุษยชนจากการ

สงเสริมสิทธิชุมชนในการมีสวนรวมอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอมประเทศไทย” ระบุวา
แนวคิดเรื่องของสิทธิชุมชนนั้นนอกจากเปนสวนหนึ่งที่มีพัฒนาการมาจากหลักสิทธิมนุษยชนแลวยัง
เปนเรื่องที่สอดคลองกับหลักประชาธิปไตย นั่นคือหลักของการมีสวนรวมของประชาชน “สิทธิชุมชน”
เปน “สิทธิเชิงกลุม” ซึ่งเปนเรื่องใหมของระบบกฎหมายไทย การใชสิทธิชุมชนเปนการใชสิทธิในนาม
กลุม ไมใชใชสิทธิในนามบุคคล กอนจะมีรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 บัญญัติ

เรื่องสิทธิชุมชนเปนครั้งแรก ระบบกฎหมายไทยรับรองแตระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยรัฐ
และระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยเอกชนเทานั้น ตอมา เมื่อรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2540 และรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 รวมทั้ง รัฐธรรมนูญ

แหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ไดมีการบัญญัติรองรับ “สิทธิของชุมชน” ในการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติดวย จึงมีผลเปนการสถาปนาระบบการจัดการเพิ่มขึ้นมาอีกประเภทหนึ่ง คือ
ระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยชุมชน ที่ตองรอดูกันตอไปในทางปฏิบัติ

8

บทสรุป

สิทธิมนุษยชนเปนสวนหนึ่งของความพยายามของเราในการปกปองสิทธิที่จะนําไปสูสังคมโลก

ที่มีสิ่งแวดลอมที่ดี หลักการและกลยุทธดานสิทธิมนุษยชนจะสงผลตอการทํางานของเราทุกระดับ
ตั้งแตระดับโลกไปจนถึงระดับทองถิ่น รวมทั้งการทําใหมั่นใจวา มีการรับรูและดําเนินการที่แข็งแกรง
ในการเชื่อมโยงระหวางสิทธิมนุษยชนและการปกปองสิ่งแวดลอม ในขณะที่งานดานความยุติธรรม
สิ่งแวดลอม (Environmental justice) ยังคงพัฒนาอยางตอเนื่อง เรากําลังพัฒนากลยุทธและเครื่องมือใหม ๆ

เพื่อใหมั่นใจในการเคารพสิทธิของบุคคลและชุมชน โดยเฉพาะอยางยิ่งผูที่ตองพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติ
ในการดํารงชีวิตหรือไดรับผลกระทบจากความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดลอม
ตั้งแต ป ค.ศ. 1990 เปนตนมา เราจะเห็นไดวา ประชาคมโลกไดยอมรับการเชื่อมโยงระหวาง
สิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอมมากขึ้นเรื่อย ๆ เชน ยอมรับวาสิทธิในการชุมนุมตอตานทางดาน

สิ่งแวดลอม การแสดงออกถึงความตองการในการรับรูขอมูลและขอเท็จจริงที่มีความสําคัญตอการปกปอง
สิ่งแวดลอม ปญหาสิ่งแวดลอมหลายประการรวมถึงมลพิษและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไดรับ
การยอมรับวา มีผลกระทบตอสิทธิของผูคนในหลากหลายพื้นที่ นอกจากนี้ รัฐธรรมนูญหลายฉบับและ
กรอบสิทธิมนุษยชนในภูมิภาคไดรับเอาสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมเขาไปผนวก เพื่อขับเคลื่อนการ

เชื่อมโยงระหวางสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอมใหเปนมรรคผลที่ชัดเจน หัวใจสําคัญของการทํางาน
ดานสิทธิมนุษยชนสากลในชวงทศวรรษที่ผานมาสะทอนใหเห็นวา เรากําลังเดินมาถูกทาง และกําลัง
รวมมือกันจัดการกับปญหาตาง ๆ ที่หมักหมมมานาน สิทธิและสิ่งแวดลอมในมิติที่เชื่อมโยง อาทิ