Page 92 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

90 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) ดวย การคุกคามตอสัตวเปนการทําลายสิทธิมนุษยชนในดาน

อาหารและสุนทรียศาสตร รวมถึงการรักษาระบบสมดุลนิเวศที่กระทบตอชีวิตและความเปนอยูของ
มนุษยโดยทางออม การคุมครองสิทธิในการมีชีวิตอยูในธรรมชาติของสัตวแมไมใชสิทธิมนุษยชน แต
เพื่อรักษาระบบและความสมดุลทางนิเวศใหกับมนุษยที่จะไดอยูอาศัยในธรรมชาติที่สมบูรณ มีผล
กับการคุกคามสิทธิมนุษยชนในมิติตอชีวิตและความเปนอยูและสิทธิดานสุนทรียศาสตรของมนุษย
อยางหลีกเลี่ยงไมได

7.4 การเคลื่อนยายมลพิษขามแดน (Transboundary of waste) โดยขอเท็จจริงแลว
ทิศทางในดานมลพิษขามพรมแดนนั้น อาจจะแตกตางจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่จะ

สงผลกระทบตอคนทั้งโลก และมลพิษขามพรมแดนนั้นเปนปญหาคุกคามดานสิ่งแวดลอมที่มีมาตั้งแตเดิม
ตั้งแตการมีฝนกรด (Acid rain) มลพิษจากคราบนํ้ามัน หรือหมอกควันขามพรมแดน ไปจนถึงการ
ขนสงของเสียอันตรายขามพรมแดน (Hazardous waste ซึ่งรวมเอาขยะ e-waste ดวย) และขยะจาก
ของเสีย secondhand หรือ Recycle Waste เหลานี้ การเคลื่อนยายของเสียขามพรมแดนกําลังถูก
หยิบยกมาเปนประเด็นกันวาเปนการคุกคามสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมอยางรุนแรง (Abuse of

environmental rights) เนื่องจากผูรับผลรายจากมลพิษหรือผูเสียหายนั้นไมใชผูกอมลพิษ (Polluters)
แตไดรับผลกระทบหรือผลรายหรือถูกคุกคามในสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานในการที่เขาจะอยูและก็มี
สภาพแวดลอมที่มีคุณภาพ แตกลับไดรับผลรายจากสิ่งที่ตัวเองไมไดกอขึ้น

7.5 สิทธิของชุมชน (Community rights) ในอารัมภบทความตกลงระหวางประเทศ
จํานวนไมนอยที่ไดพยายามเรียกรองใหรัฐภาคีตองตระหนักถึงความสําคัญและบทบาทของ “ชุมชน
พื้นเมืองดั้งเดิมและทองถิ่น” และกําหนดใหรัฐภาคีจะตองเคารพ สงวนรักษา และดํารงไวซึ่งความรู
ประดิษฐกรรม และการถือปฏิบัติของ “ชุมชนพื้นเมืองดั้งเดิมและทองถิ่น” ที่เกี่ยวของกับการอนุรักษ

และการใชประโยชนความหลากหลายทางชีวภาพอยางยั่งยืน อยางไรก็ตาม บทบัญญัติดังกลาวไมได
รับรอง “สิทธิชุมชน” โดยตรง ดังนั้น สิ่งทาทายตอไปคือการบัญญัติและรองรับสิทธิชุมชนใหเกิดขึ้น
และวางแนวทางการดําเนินการใหชัดเจน สิทธิมนุษยชนหรือสิทธิขั้นพื้นฐานที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอม

(Constitutional Environmental Right) ซึ่งรัฐธรรมนูญของหลายประเทศไดใหการรับรองสิทธิ
ของประชาชนที่จะอยูในสภาพแวดลอมที่ดี (Right to Clean and Healthy Environment) และ
แนวคิดเรื่องประชาธิปไตยดานสิ่งแวดลอม (Environment Democracy) เชน สิทธิในการเขาถึงขอมูล
ขาวสาร (Right to Know) โดยเฉพาะการรับรูขอมูลเกี่ยวกับโครงการที่กอใหเกิดผลกระทบตอคุณภาพ
สิ่งแวดลอม (EIA) และสุขภาพของประชาชน (HIA) สิทธิในการมีสวนรวมในการตัดสินใจของรัฐ การใช

สิทธิทางศาล และความยุติธรรมในเชิงการมีสวนรวม (Participative Justice) กระบวนการยุติธรรม
ดานสิ่งแวดลอมเปนองคความรูใหมที่กําลังไดรับความสนใจจากทั่วโลก สิ่งเหลานั้นยังขาดกระบวนการ
ในเรื่องสิทธิชุมชน ในประเทศไทยเองไดมีการพยายามกําหนดไวในรัฐธรรมนูญ แตความชัดเจนยังเปน

ประเด็นคงคางอยูไมนอย