Page 82 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

80 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

มีวัตถุประสงคเพื่อชวยเหลือรัฐบาลประเทศตาง ๆ ในการพิจารณาการพัฒนาทางเศรษฐกิจ และหา

หนทางที่จะหยุดยั้งการทําลายทรัพยากรธรรมชาติและควบคุมมลพิษของโลก แมในขณะที่มีความพยายาม
ระดับนานาชาติ คณะผูแทนจาก 178 ประเทศ ผูนําของรัฐ 108 ประเทศ และผูแทนองคกรเอกชนกวา
1,000 คน เขารวมการประชุม ในนคร ริโอ เดอ จาเนโร มีขอตกลงที่สําคัญสามขอ ซึ่งปฏิญญาริโอ
วาดวยสิ่งแวดลอมและการพัฒนามีความเกี่ยวของมากที่สุดในบริบทของสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอม
โดยหลักการที่ 1 กําหนดวา

“มนุษยเปนศูนยกลางของความกังวลสําหรับการพัฒนาที่ยั่งยืน พวกเขามีสิทธิที่จะมีชีวิตที่มี
สุขภาพดีและมีประสิทธิผลโดยสอดคลองกับธรรมชาติ” และหลักการที่ 4 กําหนดวา
“เพื่อใหบรรลุการพัฒนาที่ยั่งยืนการคุมครองสิ่งแวดลอมจะเปนสวนหนึ่งของกระบวนการพัฒนา

และไมสามารถแยกออกจากกันได”
นอกจากนี้ หลักการที่ 10 ของปฏิญญาริโอ ค.ศ. 1992 มีความสําคัญอยางยิ่งตอการพัฒนา
สิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมที่ชัดเจนมากขึ้นที่นําไปสูอนุสัญญาวาดวยการเขาถึงขอมูลการมีสวนรวม
ของประชาชนในการตัดสินใจ และการเขาถึงความยุติธรรมในเรื่องสิ่งแวดลอม (อนุสัญญา Aarhus)
ซึ่งมีผลบังคับใชในป ค.ศ. 2001 อนุสัญญาออรฮูสครอบคลุมเนื้อหาสามหัวขอที่ระบุโดยชื่อเรื่อง

แทนที่จะใชภาษาที่เนนเรื่องสิทธิ อนุสัญญากําหนดใหรัฐภาคี “รับรอง” วา สมาชิกของสาธารณชน
สามารถเขาถึงขอมูล ไดรับอนุญาตใหเขารวม และสามารถเขาถึงการพิจารณาคดีของศาลได แมวา
โดยทั่วไปแลวจะหลีกเลี่ยงคําวา “สิทธิ” แตมีวัตถุประสงค โครงสราง และบริบทของอนุสัญญาออรฮูส

ที่เนนเรื่องสิทธิพื้นฐานที่เปนสิทธิมนุษยชนโดยมีแนวคิดเกี่ยวกับกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหวางประเทศ
เปนฐาน ดังนั้น อาจกลาวไดวาสิทธิมนุษยชนในอนุสัญญาฉบับนี้ที่ไดประกันไว ไดแก สิทธิในการเขาถึง
ขอมูลดานสิ่งแวดลอม (Right to Access to Information) สิทธิในการมีสวนรวมของสาธารณะ
ในกระบวนการตัดสินใจดานสิ่งแวดลอม (Right to Public Participation in Decision - making)
และสิทธิในการเขาถึงความยุติธรรมดานสิ่งแวดลอม (Right to Environmental Justice) อนุสัญญา

ดังกลาวนั้นมีวัตถุประสงคเพื่อใหประชาชนมีสิทธิการเขาถึงขอมูลและมีสวนรวมใหขอมูลและ
ขั้นตอนในเรื่องสิ่งแวดลอม รวมถึงการฟองรองดําเนินคดีนั่นเอง
ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2002 มีการประชุมสุดยอดโลกดานการพัฒนาอยางยั่งยืน หรือ World

Summit on Sustainable Development (WSSD) จัดขึ้นที่กรุงโจฮันเนสเบิรก แผนการดําเนินงานของ
WSSD แสดงใหเห็นอยางชัดเจนวา การเคารพสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานเปนสิ่งจําเปน
สําหรับการบรรลุการพัฒนาที่ยั่งยืน แผนการดําเนินการดังกลาวยังเนนความสําคัญของการดําเนินการ
ในระดับชาติเพื่อการพัฒนาที่ประสบความสําเร็จ โดยองคประกอบที่สําคัญของแผนประกอบดวย
ธรรมาภิบาล หลักนิติธรรม ความเสมอภาคทางเพศ และความมุงมั่นโดยรวมตอสังคมที่ยุติธรรมและ

เปนประชาธิปไตย ความโปรงใส ความรับผิดชอบ และการบริหารงานยุติธรรม สถาบันตุลาการถือเปนสิ่ง
จําเปนสําหรับนโยบายระดับชาติที่จะตองดําเนินการ แผนยังเนนถึงความสําคัญของการสงเสริม
การมีสวนรวมของประชาชน (Public participation) ในการตัดสินใจดานสิ่งแวดลอม รวมถึงมาตรการ

ที่ใหการเขาถึงขอมูลเกี่ยวกับกฎหมาย ระเบียบ ขอบังคับ กิจกรรม นโยบายและโครงการตาง ๆ ที่สําคัญ