Page 80 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

78 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

ในประกาศของการประชุมสหประชาชาติวาดวยสิ่งแวดลอมมนุษย ระบุวา “มนุษยมีสิทธิ

ขั้นพื้นฐาน เสรีภาพ ความเสมอภาค และสภาพชีวิตที่ดีเพียงพอในสภาพแวดลอมที่มีคุณภาพ
การดํารงชีวิตอยางมีศักดิ์ศรีและความเปนอยูที่ดี และมีความรับผิดชอบอยางจริงจังในการปกปองและ
ปรับปรุงสภาพแวดลอมสําหรับคนรุนปจจุบันและอนาคต”
คําตอบของขอสงสัยวา สิทธิในการอยูอาศัยในสภาพแวดลอมที่มีคุณภาพเปนสิทธิสวนบุคคล
ที่บุคคลทุกคนพึงมีหรือไม ปรากฏในรายงานของคณะกรรมาธิการสิ่งแวดลอมและการพัฒนาโลกซึ่ง

เสนอใหเปนหนึ่งในหลักการทางกฎหมายเพื่อการคุมครองสิ่งแวดลอมและการพัฒนาที่ยั่งยืนวา
“มนุษยทุกคนมีสิทธิขั้นพื้นฐานในสภาพแวดลอมที่เพียงพอสําหรับสุขภาพและความเปนอยูที่ดี”
ในที่สุดแลวหลักการและแนวทางนี้ไดรับการยอมรับวาองคประกอบของสิทธินี้สามารถพบไดใน

ปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน รวมทั้งในกติกาทั้งสองฉบับหลักในดานสิทธิมนุษยชน และยังควรเพิ่มทั้ง
สิทธิสวนบุคคลและสิทธิของการที่คนเรารวมตัวเปนกลุมดวยวา บุคคลรวมกลุมกันไมเพียงแตมีสิทธิ
ในสภาพแวดลอมที่เพียงพอ แตยังมีหนาที่ในการปกปองและปรับปรุงสภาพแวดลอม มีความรับผิดชอบ
ตอบุคคลอื่นหรือชุมชนที่พวกเขาอาศัยอยู รวมทั้งมนุษยชาติโดยรวมและแมแต “คนรุนตอไปในอนาคต”
จากปรัชญาและแนวคิดดังกลาวนํามาสูประเด็นขอสงสัยวา สภาพแวดลอมเปนปญหาดาน

สิทธิมนุษยชนหรือไม ทําไมการปกปองสิ่งแวดลอมจึงถือเปนประเด็นสิทธิมนุษยชน Alan Boyle
(1998) ระบุวา มีหลายคําตอบที่เปนไปได เห็นไดชัดที่สุดคือ สิทธิมนุษยชนสงผลกระทบตอสิ่งแวดลอม
โดยตรง ตอชีวิต สุขภาพ ชีวิตสวนตัว และทรัพยสินของมนุษยแตละคนมากกวาเรื่องอื่น ๆ โดยทั่วไป

แมวารัฐอาจทําหนาที่รักษามาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดลอมที่สูงขึ้นตามภาระหนาที่ของรัฐ ใชมาตรการ
กลไกในการควบคุมมลพิษที่สงผลตอสุขภาพและชีวิตประชาชน นอกเหนือสิ่งอื่นใด รัฐตองรับผิดชอบ
โดยตรงตอความลมเหลวในการบริหารจัดการและการควบคุมการคุกคามสิ่งแวดลอมและควบคุม
ปญหามลพิษและสิ่งแวดลอม รวมถึงสิ่งที่เกิดขึ้นจากการสรางความเสื่อมโทรมใหกับสิ่งแวดลอม
อยางหลีกเลี่ยงไมได และยังรวมไปถึงการอํานวยความสะดวกในการเขาถึงความยุติธรรม การบังคับใช

กฎหมายสิ่งแวดลอม การตัดสินของศาล และกระบวนการยุติธรรม
อีกประเด็นหนึ่งของสิทธิมนุษยชนดานสิ่งแวดลอมที่ถูกกลาวถึงกันมาก คือ เรื่องสิทธิใน
สภาพแวดลอมที่ดีตอสุขภาพ หรือ the Right to a Healthy Environment (RHE) อันเปนสิทธิ

ดานสุขภาพทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ตามมาตรฐานสุขภาพขั้นตํ่าสากลที่บุคคลทุกคนมีสิทธิ
ไดรับ แนวคิดของสิทธิในสภาพแวดลอมที่ดีตอสุขภาพไดถูกแจกแจงในขอตกลงระหวางประเทศ
ซึ่งรวมถึงปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน กติการะหวางประเทศวาดวยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม
และวัฒนธรรม และอนุสัญญาวาดวยสิทธิคนพิการ โดยมีการถกเถียงกันถึงการตีความและการใชสิทธิ
ดังกลาว เนื่องจากสิทธิในสภาพแวดลอมที่ดีตอสุขภาพตองพิจารณาปจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจที่

หลากหลาย รวมถึงปจจัยพื้นฐานดานสุขภาพ เชน อาหารและโภชนาการ ที่พัก การเขาถึงนํ้าที่สะอาด
ปลอดภัยและดื่มได การมีแหลงนํ้าและการสุขาภิบาลที่เพียงพอ สภาพการทํางานที่ปลอดภัย และ
สภาพแวดลอมที่ดีตอสุขภาพ ที่สําคัญในขอ 25 ของปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชนระบุวา

“ทุกคนมีสิทธิที่จะมีมาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอสําหรับสุขภาพและความเปนอยูที่ดีของตัวเอง