Page 41 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

ปที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม – เมษายน 2563) 39

2. เมื่อผูตองโทษหญิงดังกลาวตองใชชีวิตอยูในเรือนจําหรือทัณฑสถานแลว ทําอยางไรชีวิต

ของผูตองโทษหญิงคนนั้นจะไมเปลี่ยนแปลงหรือแตกตางไปจากสภาพที่ใชชีวิตอยูภายนอกเรือนจําหรือ
ทัณฑสถาน นอกเหนือจากอิสรภาพที่ตองถูกจํากัดลงในระหวางนั้น หลักการสําคัญของ Bangkok Rules ที่
สมเด็จพระเจาลูกเธอ เจาฟาพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
ทรงนําเสนอ และสมัชชาสหประชาชาติไดยอมรับและกําหนดใหเปนมาตรฐานในการปฏิบัติตอผูตองขัง
ที่เปนหญิงสอดคลองกับหลักการลงโทษที่ไดสัดสวน (proportionality) และหลักการลงโทษที่เหมาะสม

กับผูกระทําความผิดแตละคน (individualization) โดยเฉพาะกับผูกระทําความผิดที่เปนผูหญิง
14

1.2 หลักความไดสัดสวนในการลงโทษตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย

แมรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ไมไดกลาวถึงการลงโทษทางอาญาที่ได
สัดสวนไวโดยตรง แตหลักความไดสัดสวนในการลงโทษทางอาญาก็แทรกอยูในหลักการทั่วไปของ
การจํากัดสิทธิเสรีภาพตามมาตรา 26 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติวา “การตรากฎหมายที่มีผลเปนการจํากัดสิทธิ
หรือเสรีภาพของบุคคลตองเปนไปตามเงื่อนไขที่บัญญัติไวในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิไดบัญญัติ
เงื่อนไขไว กฎหมายดังกลาวตองไมขัดตอหลักนิติธรรม ไมเพิ่มภาระหรือจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคล

เกินสมควรแกเหตุ และจะกระทบตอศักดิ์ศรีความเปนมนุษยของบุคคลมิได รวมทั้งตองระบุเหตุผล
ความจําเปนในการจํากัดสิทธิและเสรีภาพไวดวย”
จากหลักการของรัฐธรรมนูญสะทอนใหเห็นหลักการลงโทษที่ไดสัดสวนปรากฏอยูในรัฐธรรมนูญ

แหงราชอาณาจักรไทยเชนเดียวกัน เนื่องจากวาการลงโทษทางอาญาเปนมาตรการจํากัดสิทธิเสรีภาพ
อยางหนึ่งที่รัฐจะตองกระทําภายใตกรอบแหงความจําเปนและไดสัดสวนตามรัฐธรรมนูญ
15
เปนเรื่องที่นาสนใจวา หากประชาชนหรือศาลเห็นวาโทษทางอาญาในกฎหมายใดไมสอดคลอง
กับหลักความไดสัดสวนแหงรัฐธรรมนูญตามที่รับรองไวในมาตรา 26 ศาลรัฐธรรมนูญนาจะมีอํานาจ
ที่จะวินิจฉัยวาบทบัญญัติที่กําหนดโทษทางอาญาที่ไมไดสัดสวนนั้นขัดตอรัฐธรรมนูญอันมีผลให

กฎหมายตกไป

1.3 การเทียบสัดสวนการลงโทษหนักหรือเบาจากความเสียหายที่เกิดขึ้นและความชั่วราย

ของผูกระทํา
เมื่อหลักความไดสัดสวนในการลงโทษปรากฏอยูในหลักสิทธิมนุษยชนระหวางประเทศและมีคา
เปนหลักการในรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย ปญหาที่วาเราจะเทียบไดอยางไรวาโทษทางอาญานั้น
ไดสัดสวนกับการกระทําของผูกระทําความผิด
ในเรื่องดังกลาวศาลมีดุลพินิจที่จะลงโทษผูกระทําความผิดหนักเบาอยางไดสัดสวนโดยคํานึงถึง

ปจจัยสองประการ คือ ความเสียหายที่ผูกระทําความผิดกอขึ้น (harm) ประกอบกับความชั่วรายของ
ผูกระทําความผิดแตละคน (culpability)

14 แหลงเดิม. (น. 15).
15 แหลงเดิม. (น. 16).