Page 35 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาเพื่อเตรียมการจัดให้มีสถาบันพัฒนาระบบและองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้การกำกับดูแลของ กสม.

28

การสงเสริมความรูความเขาใจแกประชาชนเกี่ยวกับการดําเนินการตามหนาที่ของผูตรวจการแผนดิน
(สํานักงานผูตรวจการแผนดิน, 2562)

สถาบันผูตรวจการแผนดินศึกษา เปนหนวยงานภายในสํานักงานผูตรวจการแผนดิน เกิดขึ้นครั้งแรก

ในนาม “ศูนยผูตรวจการแผนดินศึกษา” ภายใตกรอบบันทึกขอตกลงความรวมมือระหวาง
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช กับสํานักงานผูตรวจการแผนดินของรัฐสภา (ในขณะนั้น) ที่ไดลงนามเมื่อวันที่
24 ตุลาคม 2544 โดยมีความมุงหมายใหจัดตั้งศูนยศึกษาผูตรวจการแผนดินที่มีรูปแบบการดําเนินงานใน
ลักษณะของการสรางเครือขายความรวมมือ (Network) มีการบริหารจัดการในรูปคณะกรรมการที่

ประกอบดวยตัวแทนจากหนวยงานทั้งสองฝาย และผูทรงคุณวุฒิ ทําหนาที่กําหนดนโยบายและแนวทางการ
บริหาร โดยมีผูอํานวยการศูนย ทําหนาที่รับผิดชอบในการบริหาร อยางไรก็ดี เนื่องจากปญหาอุปสรรคในการ
ประสานงานและขอจํากัดเรื่องที่ตั้ง ทําใหไมสามารถจัดตั้งได จนกระทั่งมีการปรับเพิ่มเติมหนาที่และอํานาจ
ของผูตรวจการแผนดินตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ศูนยศึกษาผูตรวจการ

แผนดินจึงเกิดขึ้นครั้งแรกในป 2550 ตามประกาศเรื่อง ปรับปรุงโครงสรางการแบงงานและขอบเขตหนาที่
ของงานในสํานักงานผูตรวจการแผนดิน (เนนโดยผูวิจัย) เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2550 โดยกําหนดใหมี
หนาที่รับผิดชอบหลักในงานดานวิชาการของสํานักงานผูตรวจการแผนดิน กลาวคือ การศึกษาเปรียบเทียบ

ระบบผูตรวจการแผนดิน งานเอกสารวิชาการ/เผยแพร งานบริการวิชาการ งานวิเทศสัมพันธ ตอมาเมื่อวันที่ 1
มีนาคม 2556 ผูตรวจการแผนดินจึงไดมีการประกาศการเปลี่ยนแปลงโครงสรางหนวยงานอีกครั้งตามคําสั่ง
การปรับปรุงโครงสรางการแบงงานและขอบเขตหนาที่ของงานในสํานักงานผูตรวจการแผนดิน เรื่อง การ
จัดแบงสวนงานและขอบเขตหนาที่ของสวนงานในสํานักงานผูตรวจการแผนดิน พ.ศ. 2556 (เนนโดยผูวิจัย)
โดยจัดทําเปนคําสั่งและประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเลมที่ 130 ตอนที่ 22 ก หนา 3-11 วันที่ 11 มีนาคม

2556 ประกาศฉบับนี้มีผลเปลี่ยนแปลงศูนยศึกษาผูตรวจการแผนดินเปน สถาบันผูตรวจการแผนดินศึกษา
ซึ่งทําใหสถาบันมีรูปแบบเปนสถาบันทางวิชาการที่มีภารกิจครอบคลุมมากขึ้น ทั้งหนาที่ดานวิชาการ คือ
การศึกษาวิเคราะห วิจัยเสนอแนะและพัฒนาองคความรูเกี่ยวกับองคกรผูตรวจการแผนดิน จัดทําแผนการ

ศึกษาวิจัยประจําป ตลอดจนบริหารจัดการงานศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการใชอํานาจหนาที่ของผูตรวจการแผนดิน
การจัดระบบและประมวลขอมูล การจัดหมวดหมูสารสนเทศดานวิชาการ เพื่อใหเกิดองคความรู พัฒนาระบบ
รูปแบบการดําเนินงานของสํานักงาน ตลอดจนหนาที่ดานการเผยแพรองคความรูเกี่ยวกับองคกรผูตรวจการ
แผนดิน ดําเนินการเกี่ยวกับงานวิชาการ งานวิเทศสัมพันธ งานวารสารและเอกสารจดหมายขาวเผยแพร จัดทํา

รายงานประจําป การประสานความรวมมือกับผูตรวจการแผนดินของตางประเทศหรือองคกรตางประเทศ
รวมถึงการสรางเครือขายความรวมมือทางวิชาการกับตางประเทศดําเนินการเกี่ยวกับการบริหารจัดการ
หองสมุด งานพิพิธภัณฑและหอจดหมายเหตุผูตรวจการแผนดิน (สถาบันผูตรวจการแผนดิน, ม.ป.ป.) ใน
ปจจุบันสถาบันผูตรวจการแผนดินศึกษาจึงมีในฐานะหนวยงานภายในของสํานักงานผูตรวจการแผนดิน ซึ่ง

ไดรับงบประมาณจากรัฐบาล ณ วันที่ 30 กันยายน 2562 มีบุคลากรหลักเปนนักวิชาการ จํานวน 14 อัตรา

ผลงานหลักของสถาบันผูตรวจการแผนดินศึกษา แบงเปน 2 สวน คือ งานวิจัยและพัฒนา และงาน
วิชาการและเผยแพร สําหรับงานวิจัย จะมีพื้นฐานสําคัญมาการพิจารณาเรื่องรองเรียนของสํานักงาน
ผูตรวจการแผนดิน (ผูอํานวยการสถาบันผูตรวจการแผนดินศึกษา, 2564) อยางไรก็ดี จากการพิจารณาการ
เผยแพรผลงานวิชาการในเว็บไซตสถาบันผูตรวจการแผนดิน พบวางานสวนใหญที่เผยแพรเปนผลงานที่

เกี่ยวของกับการทําหนาที่ของผูตรวจการแผนดิน เชน การเปรียบเทียบกฎหมาย รัฐธรรมนูญ การรวบรวมคํา
วินิจฉัยของผูตรวจการแผนดิน ซึ่งมีทั้งงานของสํานักงานและงานของสถาบัน ในขณะที่งานวิจัยมีเพียง 3 ฉบับ