Page 91 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

การประเมินสถานการณ์

พัฒนาการหรือความก้าวหน้า ในปี 2563 รัฐบาลมีการดำาเนินการสำาคัญเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการ
กระทำาทรมานและการบังคับบุคคลให้สูญหายต่อเนื่องจากปีก่อน ได้แก่ การเตรียมเสนอร่างพระราชบัญญัติป้องกัน

และปราบปรามการทรมานและการกระทำาให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... ต่อสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้สามารถปฏิบัติตาม
พันธกรณีในอนุสัญญา CAT และรองรับการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา CPED นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังได้
ทำาการตรวจสอบกรณีบุคคลถูกบังคับให้สูญหายที่มีการร้องเรียนไปยังสหประชาชาติอย่างต่อเนื่อง

ปัญหาหรืออุปสรรค กสม. ยังคงได้รับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการกล่าวอ้างว่ามีการกระทำาทรมานจาก
เจ้าหน้าที่ และการเสียชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บในระหว่างการจับกุม ควบคุมตัวของบุคคลโดยเจ้าหน้าที่ผู้บังคับใช้กฎหมาย

อยู่เป็นระยะ รวมถึงมีข้อห่วงกังวลต่อรายงานการเสียชีวิตของทหารเกณฑ์ในระหว่างการฝึกฝนหลักสูตรต่าง ๆ ซึ่งหาก
มีการสอบสวนแล้วพบว่าเกิดจากการลงโทษจนทำาให้บาดเจ็บหรือทุกข์ทรมานอย่างร้ายแรง อาจเข้าข่ายเป็นการทรมาน
ตามอนุสัญญา CAT

สำาหรับกรณีการหายตัวไปของคนไทยที่พำานักอาศัยอยู่ในต่างประเทศ ซึ่งแม้ว่าจะไม่อยู่ในเขตอำานาจ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ของประเทศไทยที่จะดำาเนินการสืบสวนสอบสวนและยังไม่ปรากฏหลักฐานที่พิสูจน์ได้ว่าผู้เสียหายเป็นผู้เสียหาย

ตามมาตรา 8 ของประมวลกฎหมายอาญา กสม. เห็นว่า รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถให้ความช่วยเหลือ
หรืออำานวยความสะดวกในด้านต่าง ๆ แก่ครอบครัวของผู้สูญหายในการติดตามเพื่อทราบชะตากรรมของผู้สูญหาย
ตามหน้าที่และอำานาจที่สามารถดำาเนินการได้ ดังเช่นการประสานเรื่องวีซ่าอัธยาศัยไมตรีของกรมการกงสุล เป็นต้น
รวมทั้งกลไกการติดตามช่วยเหลือตามขั้นตอนของกฎหมายต่อไป

สำาหรับการให้การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน ยังมีกรณีนักปกป้องสิทธิมนุษยชนถูกฟ้องร้องดำาเนินคดี

และการข่มขู่คุกคามปรากฏเป็นระยะในหลายกรณีตามที่ได้กล่าวมาไว้แล้ว แม้ในปี 2562 จะได้มีการแก้ไขประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 และมาตรา 165/2 เพื่อคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนจากการ บทที่ 3
ถูกฟ้องคดีปิดปาก โดยให้ศาลมีอำานาจยกฟ้องคดีที่มีเจตนากลั่นแกล้งผู้ถูกฟ้องในชั้นตรวจคำาฟ้อง แต่ยังไม่มีข้อมูล
ว่าการแก้ไขกฎหมายดังกล่าวส่งผลทำาให้นักปกป้องสิทธิมนุษยชนได้รับความคุ้มครองจากการถูกฟ้องคดีในลักษณะ

ดังกล่าวได้มากน้อยเพียงใด อย่างไรก็ตาม ในปี 2563 มีกรณีที่ศาลยกฟ้องหรือไม่รับฟ้องคดีที่บริษัทเอกชนเป็นโจทก์
ฟ้องนักปกป้องสิทธิมนุษยชนที่เปิดเผยข้อมูลปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนหลายคดีดังได้กล่าวถึงข้างต้น

ข้อเสนอแนะ เพื่อให้การดำาเนินงานของรัฐในการป้องกันการทรมานและการบังคับบุคคลให้สูญหาย ตลอดจน
การคุ้มครองสิทธิของนักปกป้องสิทธิมนุษยชนเกิดประสิทธิผลยิ่งขึ้น กสม. จึงขอเน้นยำ้าข้อเสนอแนะตามรายงาน
ผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2562 และมีข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ดังนี้

1. รัฐควรเร่งรัดกระบวนการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำา
ให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... โดยคำานึงถึงความสอดคล้องตามอนุสัญญา CAT และอนุสัญญา CPED ให้ครบถ้วน เพื่อให้มี

ผลใช้บังคับโดยเร็วและเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ให้ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา CPED ตามที่ได้ลงนามไว้ได้

2. รัฐบาลควรมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการสร้างความตระหนักถึงความสำาคัญของการป้องกัน
การทรมานและการกระทำาให้บุคคลสูญหายแก่เจ้าหน้าที่ผู้บังคับใช้กฎหมายทุกระดับและควรมีการจัดการฝึกอบรม
เรื่องสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติหน้าที่แก่เจ้าหน้าที่ผู้บังคับใช้กฎหมาย โดยใช้หลักสูตรสิทธิมนุษยชนศึกษา
สำาหรับบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมของ กสม.

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 89