Page 80 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
P. 80
2. รัฐบาลโดยกระทรวงยุติธรรม ควรเร่งสรุปผลการศึกษาเกี่ยวกับแนวทางต่าง ๆ ในการแก้ไขปัญหาเรือนจำา
แออัด รวมถึงกรณีปรับปรุงการใช้วิธีการบำาเพ็ญสาธารณประโยชน์แทนการกักขังแทนค่าปรับ และการใช้มาตรการ
ทางเลือกอื่นแทนการลงโทษจำาคุกเพื่อให้มีผลในทางปฏิบัติต่อไป
3.2 การกระทำาทรมาน การบังคับให้สูญหาย และนักปกป้องสิทธิมนุษยชน
ภาพรวม
อนุสัญญา CAT เป็นอนุสัญญาที่มุ่งคุ้มครองบุคคลจากการถูกทรมานหรือได้รับการปฏิบัติโดยมิชอบ
โดยเจ้าหน้าที่ของรัฐ ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาฉบับดังกล่าวเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2550 และมีผลใช้บังคับ
กับประเทศไทยเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2550 ข้อ 1 ของอนุสัญญาฯ ได้กำาหนดนิยามของคำาว่า “การทรมาน”
ที่ใช้ในอนุสัญญานี้และข้อ 2 ได้วางหลักการว่า ไม่มีพฤติการณ์พิเศษ ภาวะสงคราม หรือสภาวะฉุกเฉินสาธารณะใด
ที่สามารถยกขึ้นเป็นข้ออ้างสำาหรับการทรมานได้ และได้กำาหนดหน้าที่ของรัฐภาคีในการดำาเนินมาตรการที่จำาเป็น
เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการทรมาน ซึ่งรวมถึงการกำาหนดให้การกระทำาทรมานตามความหมายที่ใช้ในอนุสัญญาฯ
เป็นความผิดและมีบทกำาหนดโทษที่เหมาะสมกับความร้ายแรงของการกระทำาดังกล่าว การทบทวนกฎเกณฑ์คำาสั่ง
วิธีการหรือแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการไต่สวน จับกุม คุมขังและจำาคุกบุคคลเพื่อป้องกันการทรมาน การดำาเนินการสืบสวน
โดยพลันและปราศจากความลำาเอียงเมื่อมีมูลเหตุอันสมเหตุสมผลที่เชื่อได้ว่ามีการกระทำาทรมานเกิดขึ้น และการประกัน
ว่าผู้ถูกกระทำาทรมานจะได้รับค่าสินไหมทดแทนที่เป็นธรรม ส่วนอนุสัญญา CPED มุ่งคุ้มครองบุคคลจากการถูกบังคับ
ให้สูญหายโดยเจ้าหน้าที่รัฐ โดยได้กำาหนดหลักการห้ามการบังคับบุคคลให้สูญหายและกำาหนดหน้าที่รัฐในการป้องกัน
และปราบปรามการบังคับบุคคลให้สูญหายในทำานองเดียวกันกับอนุสัญญา CAT นอกจากนี้ ยังได้กำาหนดแนวปฏิบัติ
เกี่ยวกับการควบคุมตัวบุคคลและกำาหนดสิทธิของญาติของเหยื่อที่ถูกบังคับให้สูญหายในการได้รู้ความจริงเกี่ยวกับ
รายละเอียดและชะตากรรมของบุคคลผู้ถูกบังคับให้สูญหาย ประเทศไทยได้ลงนามในอนุสัญญานี้ เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2555
และอยู่ระหว่างการดำาเนินการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาฯ ในส่วนของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
มาตรา 28 ได้รับรองสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย และบัญญัติห้ามการทรมาน ทารุณกรรม หรือการลงโทษ
ด้วยวิธีการโหดร้ายหรือไร้มนุษยธรรม ประกอบมาตรา 25 วรรคสี่ รับรองว่าบุคคลซึ่งถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพ
ย่อมมีสิทธิได้รับการเยียวยาหรือช่วยเหลือจากรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ
คณะกรรมการประจำาอนุสัญญา CAT มีข้อสังเกตและข้อเสนอแนะต่อรายงานการปฏิบัติตามอนุสัญญาฯ
ของประเทศไทยเมื่อเดือนมิถุนายน 2557 ในประเด็นต่าง ๆ รวมถึงการเสนอว่า รัฐภาคีควรกำาหนดให้การทรมานตาม
คำานิยามในอนุสัญญาฯ เป็นความผิดเฉพาะไว้ในกฎหมาย รวมทั้งระบุว่าไม่มีพฤติการณ์พิเศษ ภาวะสงคราม หรือสภาวะ
ฉุกเฉินสาธารณะใดที่ยกขึ้นเป็นข้ออ้างสำาหรับการทรมาน ให้มีการสืบสวนการทรมานและการปฏิบัติโดยมิชอบต่อบุคคล
ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของเจ้าหน้าที่ทหารและตำารวจทั้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้และในพื้นที่อื่น ๆ ทั่วประเทศและ
มีการลงโทษผู้กระทำาผิดตามความร้ายแรงของการกระทำา ให้มีมาตรการคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกควบคุมตัวโดยเจ้าหน้าที่รัฐ
และประกันว่ามาตรการดังกล่าวได้รับการปฏิบัติจริง ให้มีการสืบสวนเมื่อมีเหตุควรเชื่อได้ว่ามีบุคคลถูกบังคับให้สูญหาย
ให้มีการชี้แจงข้อมูลกรณีบุคคลถูกบังคับให้สูญหายที่อยู่ในการติดตามตรวจสอบของคณะทำางานเรื่องการบังคับบุคคล
ให้สูญหายของสหประชาชาติ รวมทั้งให้เร่งรัดการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา CPED
นอกจากนี้ คณะกรรมการประจำากติกา ICCPR ได้มีข้อเสนอแนะต่อรายงานการปฏิบัติตามกติกา ICCPR
ของประเทศไทยเมื่อเดือนเมษายน 2560 ว่า รัฐภาคีควรสืบสวนโดยพลันและเป็นกลางกรณีมีรายงานหรือ
มีการร้องเรียนว่ามีการกระทำาทรมานหรือบังคับให้บุคคลสูญหาย ให้การเยียวยาแก่ผู้เสียหายและประกันว่าจะไม่มี
78 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
