Page 165 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

368
และกรณีเอกชนผู้เลี้ยงหอยแครงใช้อาวุธปืนยิงข่มขู่ชาวบ้านที่เข้ามาเก็บหอยในพื้นที่ นำาไปสู่ความขัดแย้งระหว่าง
ประชาชนกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ และระหว่างเอกชนผู้เลี้ยงหอยแครงกับชาวประมงพื้นบ้านขึ้นอีก รัฐบาลจึงได้ดำาเนิน

มาตรการรื้อถอนคอกหอยรวมถึงสิ่งปลูกสร้างที่ล่วงลำ้าลำานำ้าสาธารณะอีกครั้ง โดยมีการออกประกาศจังหวัดสุราษฎร์ธานี
เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2563 กำาหนดให้มีการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ที่ก่อสร้างขึ้นโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย
ภายใน 60 วัน นับแต่วันออกประกาศ มิเช่นนั้นจะมีการดำาเนินการตามกฎหมาย ซึ่งรวมถึงการให้เจ้าหน้าที่เข้ารื้อถอน
สิ่งปลูกสร้างบนที่สาธารณะโดยมิชอบด้วยกฎหมายทั้งหมดเพื่อให้มีการคืนสภาพพื้นที่สาธารณะ 369 การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม

การประเมินสถานการณ์

พัฒนาการหรือความก้าวหน้า รัฐบาลมีนโยบายในการจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่เน้นความสำาคัญของการ

เพิ่มพื้นที่ป่าไม้ของประเทศและการป้องกันการบุกรุกการทำาลายทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า โดยให้ประชาชนที่อยู่อาศัย
และทำากินในพื้นที่แต่เดิมสามารถอยู่ร่วมกับป่าและสามารถทำากินได้อย่างเหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแก้ไขปัญหา
ความขัดแย้งในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เช่น การดำาเนินการสำารวจการถือครองที่ดินของประชาชนในพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติ
และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เพื่อออกมาตรการให้ประชาชนในพื้นที่เหล่านี้มีสิทธิอยู่อาศัยและเข้าทำาประโยชน์ในพื้นที่
ป่าอนุรักษ์ได้ภายใต้เงื่อนไขและระยะเวลาที่กำาหนด นอกจากนี้ นโยบายที่รัฐบาลให้ความสำาคัญกับการปรับปรุงระบบ บทที่ 4

ที่ดินทำากินและลดความเหลื่อมลำ้าในการถือครองที่ดินของประชาชน โดยการจัดสรรที่ดินทำากินและที่อยู่อาศัยให้แก่
ราษฎรที่ยากไร้และเกษตรกรภายใต้การดำาเนินการของ คทช.

ปัญหาหรืออุปสรรค นโยบายดังกล่าวยังมีลักษณะเป็นนโยบายที่มุ่งจัดการทรัพยากรป่าไม้และที่ดิน
โดยรัฐอนุญาตให้ประชาชนอยู่อาศัยและใช้ประโยชน์ในพื้นที่ดังกล่าวอย่างจำากัด จึงยังไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์
ของสิทธิชุมชนในการจัดการบำารุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลและ

ยั่งยืนตามที่ได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญ และยังคงมีกรณีที่เป็นความขัดแย้งระหว่างรัฐกับประชาชนบางกลุ่มที่
กังวลว่าตนจะได้รับผลกระทบจากนโยบายในการจัดการทรัพยากรป่าไม้ข้างต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มชาติพันธุ์
ซึ่งมักอาศัยในพื้นที่ป่ามาแต่เดิมและพึ่งพิงทรัพยากรธรรมชาติในการดำารงชีวิต และแม้ว่าคณะรัฐมนตรีจะเคยมีมติ
ที่คุ้มครองกลุ่มชาติพันธุ์ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว แต่การดำาเนินการยังไม่มีประสิทธิภาพที่จะทำาให้วัตถุประสงค์ของมติ

คณะรัฐมนตรีดังกล่าวตรงตามเป้าหมายและเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม โดยปรากฏว่ากลุ่มชาติพันธุ์ชาวกะเหรี่ยง
รวมทั้งกลุ่มชาวเลประสบปัญหาความขัดแย้งเรื่องที่อยู่อาศัยที่ทำากินและถูกดำาเนินคดีอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ยังมีการดำาเนินโครงการต่าง ๆ ของรัฐหรือที่รัฐเป็นผู้อนุญาตให้ดำาเนินการหลายโครงการที่อาจส่ง
ผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม วิถีชีวิต และสุขภาพของประชาชน โดยประชาชนในพื้นที่ไม่ได้มีส่วนร่วมอย่างเพียงพอ
และในหลายกรณีไม่ได้รับข้อมูลอย่างเพียงพอและครบถ้วนถึงการดำาเนินโครงการและผลกระทบที่จะตามมา เป็นเหตุ

ให้มีการคัดค้านเกิดขึ้นในภายหลังจากที่โครงการเริ่มดำาเนินการแล้ว ทำาให้เกิดความขัดแย้งระหว่างหน่วยงานหรือองค์กร
ที่ดำาเนินการกับประชาชนผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ ในส่วนของปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำาคัญที่ส่งผลกระทบต่อชุมชน คือ
ปัญหาไฟป่าโดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือซึ่งมีความรุนแรงมากกว่าในปีที่ผ่าน ๆ มา ทำาให้เกิดปัญหาฝุ่นควันที่ส่งผลกระทบ

368
จาก หนีตายวุ่น! ชาวบ้านงมหอย เจอคนขับเจ็ตสกียิงปืนขู่, โดย มติชนออนไลน์, 2563. สืบค้นจาก https://
www.matichon.co.th/news-monitor/news_2222298
369
จาก ประกาศจังหวัดสุราษฎร์ธานี เรื่อง ให้รื้อสิ่งปลูกสร้าง อาคาร (ขน�าเฝ้าหอยและโฮมสเตย์) หรือสิ่งใด ๆ ที่ได้ก่อสร้าง
หรือติดตั้งในที่จับสัตว์น�้าบริเวณทะเลอ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ลงวันที่ 12 มิถุนายน 2563.

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 163