Page 164 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

และอำาเภอดอนสัก โดยเป็นพื้นที่ที่มีผู้ใช้ประโยชน์ด้านการประมงร่วมกัน 3 กลุ่ม คือ กลุ่มประมงพื้นบ้าน กลุ่มประมง
พาณิชย์ และผู้ประกอบการเลี้ยงหอยทะเล กรณีพิพาทในพื้นที่ดังกล่าวเกิดจากการที่รัฐให้สัมปทานป่าชายเลนแก่เอกชน

จนนำาไปสู่การบุกรุกที่ป่าชายเลนนอกเขตสัมปทานเพื่อทำานากุ้ง ในปี 2522 รัฐได้อนุญาตให้เอกชนและเกษตรกรเข้ามาใช้
พื้นที่เพื่อเพาะเลี้ยงสัตว์นำ้าได้โดยมีการจัดสรรพื้นที่ทางทะเลให้เอกชนมีสิทธิใช้พื้นที่ชายฝั่งเพื่อเลี้ยงหอย 363 ต่อมารัฐบาล
มีนโยบายแปลงสินทรัพย์เป็นทุนที่ให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งเงินทุนในระบบได้ง่ายขึ้น โดยสามารถนำาหนังสือรับรองสิทธิ
364
การใช้ประโยชน์ในที่เพาะเลี้ยงสัตว์นำ้าที่ออกโดยกรมประมงไปเป็นหลักประกันเงินกู้ได้โดยตรง จึงนำาไปสู่การบุกรุก
จับจองพื้นที่นอกเขตอนุญาตโดยมีการกั้นคอกเลี้ยงหอย และมีการซื้อขายพื้นที่กันโดยผิดกฎหมาย มีการกีดกัน ปิดกั้น
การเดินเรือประมงของชาวบ้าน ทำาให้ชาวบ้านไม่สามารถเข้ามาทำาประมงพื้นบ้านเพื่อเลี้ยงชีพได้ 365 ทั้งนี้ แม้ว่าโครงการ
จะได้ยุติลงแล้วในปี 2551 แต่พื้นที่สาธารณะที่มีการบุกรุกดังกล่าวยังคงถูกครอบครองโดยเอกชนอยู่เป็นจำานวนมาก
ยังมีการสร้างคอกหอยกลางทะเล ปลูกขนำาเพื่อเฝ้าคอกหอย ไปจนถึงการปลูก รีสอร์ทกลางทะเลเพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยว

ในพื้นที่ซึ่งแต่เดิมเป็นที่ทำากินของชาวประมงพื้นบ้าน จึงก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างเอกชนที่ลงทุนในพื้นที่
และประชาชนที่ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน

จากประเด็นปัญหาดังกล่าว กสม. ได้ออกรายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
เมื่อปี 2561 กรณีที่มีผู้ร้องเรียนว่าชาวประมงพื้นบ้านที่ประกอบอาชีพประมงในพื้นที่ได้รับความเดือดร้อนจากกรณี
ผู้ประกอบการขยายพื้นที่บุกรุกจับจองพื้นที่สาธารณประโยชน์เพื่อประกอบกิจการเลี้ยงหอยโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย

โดยเห็นว่าการดำาเนินการเพาะเลี้ยงหอยทะเลนอกเขตพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสิทธิชุมชนและกลุ่ม
ชาวประมงพื้นบ้านในการเข้าใช้ประโยชน์ในที่สาธารณสมบัติของแผ่นดิน และอาจส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม จึงเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน โดย กสม. ได้มีข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำาเนินการ
ตามกฎหมายเพื่อไม่ให้มีการเพาะเลี้ยงหอยหรือสร้างสิ่งปลูกสร้างนอกพื้นที่ที่ได้รับอนุญาต และดำาเนินการฟื้นฟู

พื้นที่ที่จะมีการรื้อถอนคอกหอยที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายให้กลับคืนสู่สภาพเดิมตามธรรมชาติ รวมทั้งให้มีการกำาหนด
แนวเขตเพื่อการอนุรักษ์และมาตรการควบคุมดูแลการใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่างชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 366
แม้ที่ผ่านมารัฐพยายามแก้ไขปัญหาการรุกลำ้าพื้นที่สาธารณะดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง แต่ก็ไม่สามารถดำาเนินการตามกฎหมาย
กับผู้เพาะเลี้ยงหอยที่ฝ่าฝืนกฎหมายได้ทั้งหมด โดยยังปรากฏว่ามีการบุกรุกและจับจองพื้นที่เพื่อกั้นคอกเลี้ยงหอยอยู่

ในปี 2563 มีการกล่าวอ้างว่า เจ้าหน้าที่ตำารวจข่มขู่และเรียกร้องเงินจากพ่อค้าที่รับซื้อลูกหอยแครงจากชาวบ้านในพื้นที่ 367

363
จาก นิเวศวิทยาการเมืองของการจัดการทรัพยากรชายฝั่งทะเลอ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี (วารสารเศรษฐศาสตร์
การเมืองบูรพา ปีที่ 7 ฉบับที่ 2 กรกฎาคม - ธันวาคม 2562) 2563, โดย เพ็ญนภา สวนทอง และโอฬาร ถิ่นบางเตียว, สืบค้นจาก
http://www.polsci-law.buu.ac.th/pegjournal/document/7-2/6.pdf
364
จาก ชี้แจงโครงการซีฟู้ดแบงค์ (Sea Food Bank), โดย กรมประมง, 2563. สืบค้นจาก https://www.fisheries.
go.th/prnews/Sea_Food_Bank.html
365
จาก นิเวศวิทยาการเมืองของการจัดการทรัพยากรชายฝั่งทะเลอ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี (วารสารเศรษฐศาสตร์
การเมืองบูรพา ปีที่ 7 ฉบับที่ 2 กรกฎาคม - ธันวาคม 2562) 2563, โดย เพ็ญนภา สวนทอง และโอฬาร ถิ่นบางเตียว, สืบค้นจาก
http://www.polsci-law.buu.ac.th/pegjournal/document/7-2/6.pdf
366
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน ที่ 120/2561 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2561, โดย คณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
367
จาก ตร.จับพ่อค้าหอยแครง เรียก 5 ล้าน แลกไม่ถูกด�าเนินคดี เลยโดนชาวบ้านล้อมรถ, โดย ไทยรัฐออนไลน์, 2563.
สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/news/local/south/1849308

162 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand