Page 169 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2562
P. 169
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand 168
นอกจากนี้ ในปี 2562 หน่วยงานของรัฐได้ริเริ่มให้มีการตรวจเก็บสารพันธุกรรม (deoxyribonucleic
acid: DNA) จากประชาชนบางพื้นที่และจากผู้เข้ารับการตรวจเลือกทหารกองเกินเข้ากองประจ�าการในพื้นที่จังหวัด
ชายแดนภาคใต้ เพื่อเป็นฐานข้อมูลทางนิติวิทยาศาสตร์และหาความเชื่อมโยงกับผู้ต้องสงสัยคดีความมั่นคง ปัญหาที่พบ คือ
เมื่อพิจารณาจากข้อมูลข้างต้นเกี่ยวกับการตรวจเก็บสาร DNA จากประชาชนและผู้เข้ารับการตรวจเลือกทหาร
กองเกินแล้ว เห็นว่า อาจขัดหรือแย้งกับบทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131/1 375
ซึ่งให้ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงเฉพาะแก่ผู้ต้องหาหรือผู้เสียหาย นอกจากนี้ ผู้แทนภาคประชาสังคม
บางรายได้แสดงความกังวลว่า แม้เจ้าหน้าที่ของรัฐอธิบายว่าการตรวจเก็บสาร DNA นั้นเป็นไปตามหลักความยินยอม
และสมัครใจของเจ้าตัว แต่การยินยอมและสมัครใจดังกล่าวเป็นภาวะที่ประชาชนยากต่อการปฏิเสธ เนื่องจากกังวลว่า
จะถูกตั้งข้อสงสัยจากเจ้าหน้าที่ของรัฐ การตรวจเก็บสาร DNA ลักษณะนี้จึงอาจเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับ
สิทธิในเนื้อตัวร่างกายและสิทธิในความเป็นส่วนตัวได้ ทั้งนี้ กสม. เคยมีข้อสังเกตต่อกรณีการตรวจเก็บสารพันธุกรรม
(DNA) จากบุคคลที่ยังมิได้มีสถานะเป็นผู้ต้องหาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าเป็นการกระท�าที่กระทบ
ต่อสิทธิมนุษยชน และได้มีข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางที่เหมาะสมในการป้องกันหรือแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชน
ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า ควรก�าชับให้เจ้าหน้าที่ผู้บังคับใช้กฎหมายในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ปฏิบัติหน้าที่
ให้เป็นไปตามกฎหมาย โดยเฉพาะการบังคับใช้กฎหมายเช่นว่านั้นต้องกระท�าโดยค�านึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน ในการตรวจ
สารพันธุกรรมควรด�าเนินการตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131/1 ซึ่งเป็นอ�านาจ
ของพนักงานสอบสวนโดยเฉพาะที่จะตรวจผู้ต้องหา ผู้เสียหาย หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งต้องค�านึงถึงความจ�าเป็น
ที่จะต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ต่าง ๆ อันเกี่ยวกับความผิดที่ถูกกล่าว
หาเพื่อจะรู้ตัวผู้กระท�าความผิดและพิสูจน์ให้เห็นความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา 376
ที่มา: ส�านักข่าวอิศรา
375
มาตรา 131/1 ก�าหนดให้ในกรณีที่จ�าเป็นต้องใช้พยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงอันเกี่ยวกับ
ความผิดที่ถูกกล่าวหาของผู้ต้องหา ให้พนักงานสอบสวนมีอ�านาจให้ท�าการตรวจพิสูจน์บุคคล วัตถุ หรือเอกสารใด ๆ โดยวิธีการ
ทางวิทยาศาสตร์ได้ และในวรรคสองของมาตราดังกล่าว ก�าหนดว่าหากผู้ต้องหาหรือผู้เสียหายไม่ยินยอมโดยไม่มีเหตุอันสมควร
ให้สันนิษฐานไว้เบื้องต้นว่าข้อเท็จจริงเป็นไปตามผลการตรวจพิสูจน์ที่หากได้ตรวจพิสูจน์แล้วจะเป็นผลเสียต่อผู้ต้องหาหรือผู้เสียหาย.
376
จาก รายงานผลการตรวจสอบ ที่ ๓๒๘/๒๕๖๒ ลงวันที่ ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๒ เรื่อง สิทธิและเสรีภาพในชีวิตและ
ร่างกาย กรณีกล่าวอ้างว่าถูกเจ้าหน้าที่ทหารควบคุมตัวตรวจยึดทรัพย์สินและตรวจเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม (DNA) โดยไม่ชอบด้วย
กฎหมาย. โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
