Page 155 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ
P. 155
ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรสิทธิมนุษยชนแห่งชำติ
การกระท�าในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการตามวรรคหนึ่งให้หมายความรวมถึง
การกระท�าหรืองดเว้นกระท�าการที่แม้จะมิได้มุ่งหมายให้เป็นการเลือกปฏิบัติต่อคนพิการโดยตรง แต่ผลของการกระท�านั้น
ท�าให้คนพิการต้องเสียสิทธิประโยชน์ที่ควรจะได้รับเพราะเหตุแห่งความพิการด้วย
การเลือกปฏิบัติที่มีเหตุผลทางวิชาการ จารีตประเพณี หรือประโยชน์สาธารณะสนับสนุนให้กระท�าได้ตาม
ความจ�าเป็นและสมควรแก่กรณี ไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง แต่ผู้กระท�า
การนั้นจะต้องจัดให้มีมาตรการช่วยเหลือเยียวยาหรือรักษาซึ่งสิทธิหรือประโยชน์แก่คนพิการตามความจ�าเป็นเท่าที่จะ
กระท�าได้”
มาตรา ๑๖ วางหลักว่า
“คนพิการที่ได้รับหรือจะได้รับความเสียหายจากการกระท�าในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม
ต่อคนพิการตามมาตรา ๑๕ มีสิทธิร้องขอต่อคณะกรรมการให้มีค�าสั่งเพิกถอนการกระท�าหรือห้ามมิให้กระท�าการนั้นได้
ค�าสั่งของคณะกรรมการให้เป็นที่สุด
การร้องขอตามวรรคหนึ่ง ไม่เป็นการตัดสิทธิผู้ร้องในอันที่จะฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานละเมิดต่อศาลที่มีเขต
อ�านาจ โดยให้ศาลมีอ�านาจก�าหนดค่าเสียหายอย่างอื่น อันมิใช่ตัวเงินให้แก่คนพิการที่ถูกเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม
ได้ และหากการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการนั้นเป็นการกระท�าโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง
ศาลจะก�าหนดค่าเสียหายในเชิงลงโทษให้แก่คนพิการไม่เกินสี่เท่าของค่าเสียหายที่แท้จริงด้วยก็ได้
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการร้องขอ การรวบรวมพยานหลักฐาน การไกล่เกลี่ยและการวินิจฉัยตาม
วรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามระเบียบที่คณะกรรมการก�าหนด ซึ่งคณะกรรมการอาจจัดให้มีคณะอนุกรรมการขจัดการเลือก
ปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการปฏิบัติหน้าที่แทนได้ ทั้งนี้ องค์ประกอบ คุณสมบัติและลักษณะต้องห้าม การด�ารง
ต�าแหน่งและการพ้นจากต�าแหน่ง อ�านาจหน้าที่ และค่าตอบแทนของคณะอนุกรรมการหรือผู้ไกล่เกลี่ยให้เป็นไปตามที่
คณะกรรมการก�าหนด”
จากการที่มาตรา ๑๖ ก�าหนดให้มีการออกระเบียบคณะกรรมการฯ เกี่ยวกับการวินิจฉัยการเลือกปฏิบัตินั้น
ปรากฏว่ามีระเบียบที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
ระเบียบคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และ
เงื่อนไขในการร้องขอ การรวบรวมพยานหลักฐานการไกล่เกลี่ย การวินิจฉัย และค่าตอบแทนของคณะอนุกรรมการ
หรือผู้ไกล่เกลี่ยเกี่ยวกับการกระท�าในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ พ.ศ. ๒๕๕๖
ข้อ ๔ ของระเบียบดังกล่าว ได้นิยาม “การเลือก
ปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ” ไว้ว่าหมายถึง “การ
แบ่งแยก การกีดกัน หรือการจ�ากัดสิทธิบนพื้นฐานของความ
พิการซึ่งมีความมุ่งประสงค์หรือส่งผลให้คนพิการไม่สามารถ
เข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้จากสิทธิและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน
ทั้งปวงบนพื้นฐานที่เท่าเทียมกับบุคคลอื่นทั้งทางเศรษฐกิจ
สังคม วัฒนธรรม ความเป็นพลเมือง หรือด้านอื่นใด รวมถึง
การเลือกปฏิบัติในทุกรูปแบบ และการปฏิเสธการช่วยเหลือ
ที่สมเหตุสมผล”
154
