Page 54 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ

พระราชก�าหนดดังกล่าว การท�าไม้ในประเทศไทยจึงสิ้นสุดลงและผู้รับสัมปทานมีสิทธิได้รับเงินชดเชย

ความเสียหายภายในขอบเขตที่ก�าหนดไว้

(๔) ก�รแผ้วถ�งป่�

ในหมวด ๕ เรื่อง การแผ้วถางป่า กฎหมายก�าหนดห้ามการก่อสร้าง แผ้วถาง หรือ

เผาป่า หรือกระท�าด้วยประการใดๆ อันเป็นการท�าลายป่าหรือเข้ายึดถือครอบครองป่าเพื่อตนเองหรือ

ผู้อื่น เว้นแต่จะกระท�าภายในเขตที่ได้จ�าแนกไว้เป็นประเภทเกษตรกรรมและรัฐมนตรีได้ประกาศใน

ราชกิจจานุเบกษาหรือโดยได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ ซึ่งถือว่ากฎหมายในส่วนนี้เป็นบทบัญญัติ

ที่ป้องกันมิให้ราษฎรเข้าบุกรุกถางป่าโดยพลการ

ก�รบังคับใช้กฎหม�ย

การห้ามการก่อสร้าง แผ้วถาง หรือเผาป่า หรือกระท�าด้วยประการใดๆ อันเป็นการท�าลายป่าหรือ

เข้ายึดถือครอบครองป่า เป็นการป้องกันมิให้ราษฎรบุกรุกครอบครองที่ดินในเขตป่าไม้ อย่างไรก็ตาม

การอนุญาตให้ท�าไม้โดยเฉพาะการให้สัมปทานป่าไม้ท�าให้เกิดที่ดินว่างเปล่า โดยหลักการแล้วผู้รับสัมปทาน

จะต้องปลูกป่าทดแทน เมื่อมิได้ปลูกป่าทดแทนท�าให้มีการครอบครองท�าประโยชน์โดยผู้ที่ต้องการที่ดิน

ท�ากินตามหลังการท�าไม้กลายเป็นที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ไม่สามารถฟื้นฟูสภาพป่าได้อีก

ปัญห�อุปสรรค ข้อจำ�กัดของกฎหม�ย และก�รแก้ไข

การบังคับใช้กฎหมายโดยกรมป่าไม้ ไม่สามารถด�าเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องมาจาก

หลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นนโยบายของรัฐบาล สถานการณ์ทางการเมือง การปกครอง ความต้องการ

ที่ดินท�ากินของประชากรที่เพิ่มขึ้น และการค้าพืชผลทางการเกษตร ท�าให้ป่าไม้ลดลงอย่างรวดเร็ว มีผู้
กระท�าผิดกฎหมายมากถึงประมาณ ๑๐ ล้านคน การจัดการกับผู้กระท�าผิดรายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ

ก็จะถูกมองว่าเป็นการเลือกปฏิบัติ รัฐบาลหลายชุดได้แก้ปัญหาโดยการยกเลิกสภาพป่าและให้สิทธิกับ

ประชาชน ยิ่งท�าให้ผู้ที่บุกรุกรุ่นต่อๆ มามีความหวังว่าวันหนึ่งรัฐก็จะให้สิทธิในที่ดิน นอกจากนั้น ยังมี

ปัญหาข้อกฎหมายในการจับกุมและยึดเครื่องมือที่ใช้ในการกระท�าผิด ท�าให้ผู้กระท�าผิดที่วานใช้ผู้อื่น

ไปบุกรุกไม่เกรงกลัวกฎหมาย

ควรทบทวนกฎหมายป่าไม้ทั้งฉบับ ในแง่ของการจูงใจให้ผู้ที่มีที่ดินอยากจะปลูกป่า การให้คนอยู่
ร่วมกับป่าและมีหน้าที่ดูแลรักษาป่าไม้ รวมทั้งได้รับประโยชน์จากป่าตามควร การปรับขั้นตอนในการ

อนุญาต อนุมัติให้ง่ายแต่ชัดเจน ท�าให้ประชาชนโดยเฉพาะคนจนเข้าถึงทรัพยากรได้เท่ากับคนที่มีฐานะ

ดีกว่าอย่างเสมอกัน

(กรมป่าไม้, ๒๕๕๗/ศูนย์ศึกษานโยบายที่ดิน คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๗)

การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ ๕๓