Page 23 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 23
๑.๔ กรอบแนวคิด
เกี่ยวกับปัญหาพื้นที่ป่าไม้เห็นว่า ยังไม่มีความชัดเจนในเรื่องแผนที่แนบท้ายพระราชกฤษฎีกา
ที่ประกาศแนวเขตป่าไม้ต่างๆ ซึ่งถือได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายด้วย เมื่อเกิดการฟ้องร้องว่ามีราษฎร
บุกรุกไม่ว่าในเขตป่าไม้ ที่สาธารณประโยชน์ หรือที่ราชพัสดุ หากยังไม่มีความชัดเจนเรื่องแนวเขตศาล
อาจจะยกฟ้องเพราะเห็นว่าราษฎรขาดเจตนาที่จะบุกรุก และมักเกิดข้อกล่าวหาว่า เจ้าหน้าที่ของรัฐ
แสวงประโยชน์จากความไม่ชัดเจน จึงท�าให้เกิดความเสียหายต่อหน่วยงานของรัฐและสิทธิของชุมชน
และประชาชน
ส�านักแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐ (สบร.) ในฐานะฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการแก้ไข
ปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐ หรือ กบร. โดยด�าเนินการตามระเบียบส�านักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการ
แก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐ พ.ศ.๒๕๔๕ มุ่งด�าเนินการพิสูจน์สิทธิการครอบครองที่ดินของบุคคล
ในเขตที่ดินของรัฐ โดยสาระส�าคัญสรุปว่า หากพิสูจน์ได้ว่าราษฎรครอบครองมาก่อนการเป็นที่ดินของรัฐ
ก็สามารถน�าไปสู่การออกเอกสารสิทธิในที่ดินนั้นได้ แต่หากราษฎรเข้าครอบครองภายหลังการเป็น
ที่ดินของรัฐ ก็แจ้งให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องด�าเนินการเพิกถอนสิทธิ คัดค้าน ให้เช่า หรือด�าเนินการอื่นใด
ตามกฎระเบียบที่มีอยู่ต่อไปแล้วแต่กรณี
นอกจากนี้ ยังมีปัญหาเรื่องการรับรองแนวเขตกับหน่วยงานข้างเคียง เช่น ส�านักงานการปฏิรูปที่ดิน
เพื่อเกษตรกรรมหรือ ส.ป.ก. ซึ่งควรด�าเนินการตามข้อตกลงระหว่างหน่วยงานอย่างเคร่งครัด ส�าหรับ
การก�าหนดเขตพื้นที่ตามชั้นคุณภาพลุ่มน�้า ควรมีการทบทวนหากเกิดการโต้แย้งสิทธิขึ้นในบางพื้นที่ เนื่องจาก
พื้นที่จริงไม่มีสภาพการเป็นลุ่มน�้าหรือมีความลาดชันแต่อย่างใด
การก�าหนดแนวเขตของพื้นที่โดยภาครัฐ และใช้แผนที่แนบท้ายเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายซึ่งมิได้
ตรวจสอบพื้นที่จริงโดยละเอียดท�าให้กระทบกับสิทธิของประชาชนและชุมชน ก่อให้เกิดปัญหาข้อโต้แย้ง
และเกิดคดีความอย่างมาก
การจัดท�าแนวเขตหรือปรับปรุงแนวเขต หรือเปลี่ยนแปลงแนวเขต หรือ Reshape ของหน่วยงาน
ที่ดูแลรับผิดชอบด้านที่ดินได้ด�าเนินการมาแล้วหลายครั้ง เสียงบประมาณไปเป็นจ�านวนมาก ซึ่งด�าเนินการ
โดยหน่วยงานภาครัฐโดยขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน และคุ้มครองสิทธิของชุมชนและประชาชน
พบว่ายังไม่ประสบผลและยังคงด�าเนินการต่อไป
อีกทั้งการบริหารจัดการที่ดินของประเทศ เพื่อใช้ประโยชน์อย่างสมดุลต่อความจ�าเป็นในการใช้เพื่อ
ด�ารงชีพของประชาชนในด้านการเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การพาณิชย์ การท่องเที่ยว หรืออื่นๆ รวมไปถึง
ความจ�าเป็นที่ต้องมีการสงวนหวงห้ามที่ดินไว้เพื่อรักษาสภาพธรรมชาติ สาธารณประโยชน์ และหน่วยงาน
๒๒ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
